Το Freyja των €1 Million μένει αδοκίμαστο

Δέκα κυβερνήσεις και μια ουκρανική εταιρεία πυραυλικών συστημάτων θέλουν να χτίσουν για την Ευρώπη μια φθηνότερη ασπίδα απέναντι στους βαλλιστικούς πυραύλους. Η πολιτική συμμαχία υπάρχει, οι βιομηχανικοί εταίροι έχουν ονοματεπώνυμο. Εκείνο που λείπει είναι η απόδειξη που θα έκανε τη Freyja αξιόπιστη: καμία δοκιμή δεν έχει ακόμη ενώσει τον πύραυλο, το ραντάρ, τον αισθητήρα καθοδήγησης και το κέντρο διοίκησης σε μια πραγματική αναχαίτιση βαλλιστικού στόχου.

Η Fire Point, η ουκρανική εταιρεία πίσω από τον αναχαιτιστή FP-7X, δήλωσε στο Reuters στις αρχές Αυγούστου ότι έχει υπογράψει συμφωνίες με περισσότερες από δώδεκα ευρωπαϊκές αμυντικές εταιρείες (Boursorama/Reuters). Η διευθύνουσα σύμβουλος Ιρίνα Τέρεχ περιέγραψε τη σημερινή φάση ως τη δυσκολότερη: να μπορέσει ο πύραυλος να συνεργαστεί με ευρωπαϊκά ραντάρ, αισθητήρες καθοδήγησης και συστήματα διοίκησης (Defense News).

Η πολιτική κάλυψη δόθηκε στις 13 Ιουλίου, όταν η Ουκρανία, η Δανία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία, η Ολλανδία, η Νορβηγία, η Ισπανία, η Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο ανακοίνωσαν στο Παρίσι τη συγκρότηση Ολοκληρωμένης Συμμαχίας Αντιβαλλιστικών Πυραύλων (Πρόεδρος της Ουκρανίας, Forces News). Η συμμαχία είναι ευρεία. Το πραγματικό έργο, όμως, παραμένει στενό.

Τρεις εταιρείες κρατούν τα κρίσιμα σημεία

Η Ουκρανία κατασκευάζει τον πύραυλο και τον εκτοξευτή. Οι Ευρωπαίοι εταίροι παρέχουν όσα μετατρέπουν έναν πύραυλο σε σύστημα άμυνας: ραντάρ, αισθητήρες καθοδήγησης, συστήματα εντοπισμού και το λογισμικό που τα συνδέει (Censor.NET). Το γνωστό βάρος πέφτει κυρίως σε τρεις εταιρείες.

Η γερμανική Hensoldt συμφώνησε να ενσωματώσει το ραντάρ TRML-4D. Ο διευθύνων σύμβουλος Όλιβερ Ντέρε είπε ότι το σχέδιο έχει πολιτική ώθηση, αλλά χαρακτήρισε πρόωρη οποιαδήποτε συζήτηση για έσοδα (defence-industry.eu). Η νορβηγική Kongsberg αναλαμβάνει το κέντρο διοίκησης, δηλαδή το σημείο όπου τα δεδομένα του ραντάρ μετατρέπονται σε απόφαση βολής (RBC Ukraine). Η γερμανική Diehl Defence συνδέεται με την εργασία στους αισθητήρες καθοδήγησης και στο σύστημα πλοήγησης. Οι στόχοι παραγωγής της Fire Point εξαρτώνται από το αν οι γερμανικής κατασκευής υπέρυθροι αισθητήρες θα φτάσουν εγκαίρως στη γραμμή συναρμολόγησης (TVP World, Interfax-Ukraine).

Η Fire Point λέει ότι έχει πραγματοποιήσει τουλάχιστον πέντε δοκιμές αναχαιτιστή. Τα διαθέσιμα στοιχεία, όμως, παραπέμπουν σε δοκιμές πυραύλου ή επιμέρους υποσυστημάτων, όχι σε πλήρη αναχαίτιση βαλλιστικού στόχου σε επίπεδο ολοκληρωμένου συστήματος (English NV).

Τα κράτη της πρώτης γραμμής παρακολουθούν, αλλά δεν αγοράζουν

Οι χώρες που είναι περισσότερο εκτεθειμένες στους ρωσικούς πυραύλους αντιμετωπίζουν τη Freyja ως εργαλείο για την Ουκρανία, όχι ως δική τους άμεση διαδρομή προμήθειας. Στην Πολωνία, η συζήτηση επικεντρώνεται στην εμβάθυνση της συνεργασίας για τα Patriot με τις ΗΠΑ και την Ουκρανία, όχι στη συμμετοχή στην εφοδιαστική αλυσίδα της Freyja (Rzeczpospolita, Militarnyi). Η Ρουμανία το τοποθετεί με παρόμοιο τρόπο: χρήσιμο για την Ουκρανία, ενώ η δική της αντιαεροπορική άμυνα παραμένει δεμένη με το Patriot (Digi24).

Οι περισσότερες από τις δέκα κυβερνήσεις που υπέγραψαν παρέχουν πολιτική στήριξη. Η ουσιαστική βιομηχανική δέσμευση βρίσκεται σε λίγες εταιρείες, σε τρεις χώρες.

Η ακολουθία που δεν έχει αρχίσει

Η Fire Point στοχεύει στην πρώτη αναχαίτιση βαλλιστικού στόχου περίπου στα μέσα του 2027. Μια τέτοια δοκιμή θα αποδείκνυε ότι η ιδέα μπορεί να λειτουργήσει μία φορά. Δεν θα έκανε τη Freyja επιχειρησιακό σύστημα (Defense News, Battle Policy).

Ο στόχος κόστους βρίσκεται κάτω από το 1 εκατ. ευρώ ανά αναχαιτιστή, περίπου στο ένα τέταρτο έως ένα έκτο του κόστους ενός πυραύλου Patriot. Η τιμή αυτή προϋποθέτει σειριακή παραγωγή, όχι κάτι που έχει επαληθευθεί σήμερα (Army Recognition, Boursorama/Reuters).

Η κεντρική φιλοδοξία για 2.000 αναχαιτιστές τον χρόνο εξαρτάται από εισαγόμενους γερμανικούς αισθητήρες καθοδήγησης. Αυτό σημαίνει ότι η Freyja είναι πρώτα ζήτημα αδειών και εφοδιαστικής αλυσίδας και μετά ζήτημα εργοστασιακής δυναμικότητας (Tiscali). Η ίδια η Τέρεχ είπε ότι η Fire Point προσπαθεί να συμπιέσει σε λίγα χρόνια ένα πρόγραμμα που κανονικά χρειάζεται δεκαετίες.

Η τελευταία εκταμίευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την άμυνα ακολουθεί συμβατή λογική: να χτιστεί παραγωγική ικανότητα, αντί να αδειάζουν τα δυτικά αποθέματα (Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Η αξιοπιστία της Freyja, όμως, εξαρτάται από μια ακολουθία που δεν έχει ακόμη ξεκινήσει: ζωντανή αναχαίτιση, επαναλαμβανόμενες δοκιμές, υπογεγραμμένες παραγγελίες παραγωγής, εξαρτήματα που παραδίδονται σε κλίμακα. Μέχρι η Fire Point και οι Ευρωπαίοι εταίροι της να παραδώσουν αυτή την αλυσίδα, η Freyja παραμένει πρόγραμμα ενσωμάτωσης και όχι στρώμα άμυνας. Οι τεχνικές απαντήσεις βαραίνουν τη Hensoldt, την Kongsberg και τη Diehl. Οι επόμενες βαραίνουν τις δέκα κυβερνήσεις: χρήματα, άδειες εξαγωγής και δεσμευτικές παραγγελίες.