Τα καύσιμα περιπλέκουν την απόφαση της ΕΚΤ

Τον Σεπτέμβριο, οι τιμές αυξήθηκαν ταχύτερα από όσο περίμεναν οι αναλυτές στη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιταλία και την Ισπανία, κυρίως λόγω των καυσίμων, σύμφωνα με το Bloomberg. Οι τιμές χωρίς την ενέργεια και τα τρόφιμα σχεδόν δεν μεταβλήθηκαν. Πριν αποφασίσει στις 29 Οκτωβρίου για τα επιτόκια της ευρωζώνης, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) πρέπει να εξηγήσει αυτή την απόκλιση (ΕΚΤ).

Η πιο αξιόπιστη σύγκριση γίνεται με τον εναρμονισμένο δείκτη τιμών καταναλωτή, ένα κοινό καλάθι αγαθών και υπηρεσιών που έχει διαμορφώσει η ΕΕ ώστε ο πληθωρισμός να μετριέται με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις χώρες. Με βάση αυτόν τον δείκτη, οι τιμές ήταν 5,0 τοις εκατό υψηλότερες από πέρυσι στην Ισπανία και 4,1 τοις εκατό υψηλότερες στην Ιταλία (Εθνικό Ινστιτούτο Στατιστικής της Ισπανίας, Ιταλικό Εθνικό Ινστιτούτο Στατιστικής). Στη Γαλλία η αύξηση ήταν 3,4 τοις εκατό και στη Γερμανία 3,3 τοις εκατό (Εθνικό Ινστιτούτο Στατιστικής και Οικονομικών Μελετών της Γαλλίας, Ομοσπονδιακή Στατιστική Υπηρεσία της Γερμανίας).

Η ενέργεια οδήγησε την άνοδο

Κοινός παρονομαστής ήταν η ενέργεια. Οι τιμές της αυξήθηκαν μέσα σε έναν χρόνο από 14,9 τοις εκατό στη Γερμανία έως 22,3 τοις εκατό στην Ιταλία, όπου μόνο το πετρέλαιο κίνησης κόστιζε 34,9 τοις εκατό περισσότερο (Ομοσπονδιακή Στατιστική Υπηρεσία της Γερμανίας, Ιταλικό Εθνικό Ινστιτούτο Στατιστικής).

Η υψηλή συνολική μέτρηση στην Ισπανία οφείλεται εν μέρει και στη βάση σύγκρισης. Οι τιμές των καυσίμων είχαν υποχωρήσει τον Σεπτέμβριο του 2025 και ανέβηκαν φέτος τον ίδιο μήνα, οπότε η σύγκριση ξεκινά από χαμηλότερο σημείο και διογκώνει την ετήσια αύξηση (Εθνικό Ινστιτούτο Στατιστικής της Ισπανίας).

Ο υποκείμενος πληθωρισμός, που εξαιρεί τις ευμετάβλητες τιμές της ενέργειας και των τροφίμων, δίνει πιο ήπια εικόνα. Στη Γερμανία παρέμεινε στο 2,4 τοις εκατό (Ομοσπονδιακή Στατιστική Υπηρεσία της Γερμανίας). Στην Ιταλία αυξήθηκε ελαφρά, από 1,5 σε 1,7 τοις εκατό, ενώ στην Ισπανία ανέβηκε κατά δύο δέκατα, στο 3,1 τοις εκατό (Ιταλικό Εθνικό Ινστιτούτο Στατιστικής, Εθνικό Ινστιτούτο Στατιστικής της Ισπανίας).

Η Γαλλία δεν δημοσιεύει μέτρηση του υποκείμενου πληθωρισμού στην προκαταρκτική εκτίμησή της, αν και οι τιμές των υπηρεσιών αυξήθηκαν ταχύτερα, από 1,9 σε 2,2 τοις εκατό (Εθνικό Ινστιτούτο Στατιστικής και Οικονομικών Μελετών της Γαλλίας). Αυτές οι μικρές μεταβολές καταγράφονται ενώ η ενεργειακή επιβάρυνση είναι μεγάλη. Τα στοιχεία του Σεπτεμβρίου δεν δείχνουν αν η μία εξέλιξη προκάλεσε την άλλη.

Ποιος πληρώνει και πώς η στήριξη αλλάζει τον δείκτη

Το ακριβότερο καύσιμο επιβαρύνει περισσότερο όσους καταναλώνουν τις μεγαλύτερες ποσότητες: εργαζομένους που μετακινούνται με αυτοκίνητο επειδή δεν έχουν πρόσβαση σε τρένο, μεταφορείς, αγρότες και νοικοκυριά που θερμαίνονται με πετρέλαιο.

Ο τρόπος με τον οποίο οι κυβερνήσεις μετριάζουν την επιβάρυνση επηρεάζει και τον δείκτη τιμών. Η μείωση του φόρου στα καύσιμα ρίχνει την τιμή στην αντλία και, επομένως, τον καταγεγραμμένο πληθωρισμό. Αντίθετα, ένα επίδομα προς συγκεκριμένα νοικοκυριά τα στηρίζει χωρίς να αλλάζει τον δείκτη. Από την 1η Οκτωβρίου, η Γερμανία μειώνει τους φόρους στα καύσιμα κατά περίπου 17 λεπτά ανά λίτρο, μέτρο που ήρθε πολύ αργά για να επηρεάσει τον δείκτη του Σεπτεμβρίου (Zeit). Η Γαλλία στράφηκε περισσότερο σε στοχευμένη στήριξη (Reuters μέσω Investing.com). Έτσι, η μέτρηση του Οκτωβρίου στη Γερμανία αναμένεται να δείχνει μικρότερη αύξηση από αυτή που βιώνουν οι οδηγοί στην αντλία, ενώ στη Γαλλία θα αποτυπώνεται ολόκληρη η άνοδος των τιμών.

Τι πρέπει να σταθμίσει η ΕΚΤ

Στις 10 Σεπτεμβρίου, πριν ανακοινωθούν τα στοιχεία αυτά, η ΕΚΤ αύξησε το επιτόκιο αποδοχής καταθέσεων στο 2,50 τοις εκατό (ΕΚΤ). Αυτό είναι το επιτόκιο που πληρώνει η κεντρική τράπεζα στις εμπορικές τράπεζες όταν εκείνες καταθέτουν σε αυτήν χρήματα για μία νύχτα. Οι τράπεζες διαμορφώνουν ανάλογα το κόστος των δανείων τους, γι’ αυτό μια αύξηση περνά πρώτα στα στεγαστικά κυμαινόμενου επιτοκίου, έπειτα σε όσους ανανεώνουν δάνεια σταθερού επιτοκίου και στις επιχειρήσεις που δανείζονται βραχυπρόθεσμα.

Τον Αύγουστο, ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη ήταν 3,2 τοις εκατό, ενώ ο υποκείμενος πληθωρισμός υποχώρησε στο 2,4 τοις εκατό (Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία). Το επιχείρημα υπέρ μιας ακόμη αύξησης στηρίζεται στις προβολές των υπηρεσιών της ΕΚΤ για τον Σεπτέμβριο: προέβλεπαν ότι το υψηλότερο ενεργειακό κόστος θα περνούσε και στις υπόλοιπες τιμές, με τον υποκείμενο πληθωρισμό να κορυφώνεται στο 2,8 τοις εκατό το 2027 (προβολές της ΕΚΤ). Αν οι επιχειρήσεις αρχίσουν να μετακυλίουν το κόστος των καυσίμων στις χρεώσεις για τις μεταφορές, τα τρόφιμα και τις υπηρεσίες, η αναμονή θα επιτρέψει σε αυτή τη διαδικασία να ενισχυθεί.

Το επιχείρημα υπέρ της αναμονής είναι απλό: ένα υψηλότερο επιτόκιο δεν μπορεί να παράγει περισσότερο πετρέλαιο. Ακριβαίνει τα δάνεια και επιβραδύνει τις δαπάνες σε βάθος μηνών. Στο μεταξύ, οι δανειολήπτες με κυμαινόμενο επιτόκιο και οι υπερχρεωμένες επιχειρήσεις θα πληρώνουν περισσότερα, ενώ τα καύσιμα θα παραμένουν εξίσου ακριβά.

Με βάση τα στοιχεία του Σεπτεμβρίου που είναι μέχρι στιγμής διαθέσιμα, την άνοδο οδήγησε η ενέργεια και οι ευρύτερες πιέσεις στις τιμές παραμένουν περιορισμένες. Ο υποκείμενος πληθωρισμός μεταβλήθηκε κατά το πολύ δύο δέκατα της ποσοστιαίας μονάδας στη Γερμανία, την Ιταλία και την Ισπανία, ενώ για τη Γαλλία υπάρχει μόνο μέτρηση των τιμών στις υπηρεσίες. Η εκτίμηση της ευρωζώνης από την Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία, που αναμένεται στις 2 Οκτωβρίου, μπορεί ακόμη να αλλάξει την εικόνα (Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία). Ως τότε, μια αύξηση επιτοκίων στις 29 Οκτωβρίου θα στηρίζεται περισσότερο στις προβολές των υπηρεσιών της ΕΚΤ παρά στις τιμές που έχουν ήδη καταγραφεί.