G7: 100 εκατ. βαρέλια, αδιευκρίνιστο το ντίζελ

Οι χώρες που εισάγουν πετρέλαιο έχουν αποδεσμεύσει από τον Μάρτιο περίπου 325 εκατ. βαρέλια, λίγο πάνω από το 80 τοις εκατό των ποσοτήτων που είχαν δεσμευτεί, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (ΔΟΕ), τον οργανισμό που συντονίζει αυτά τα αποθέματα (ΔΟΕ). Στις 2 Οκτωβρίου, το G7 δεσμεύτηκε να διαθέσει άλλα 100 εκατ. βαρέλια μέσα σε τέσσερις μήνες (ανακοίνωση του G7). Κανένα από τα δύο στοιχεία δεν δείχνει πόσο επιπλέον ντίζελ θα φτάσει στην Ευρώπη, όπου το καύσιμο βρίσκεται σε έλλειψη.

Δύο αριθμοί, διαφορετικές μετρήσεις

Στις 11 Μαρτίου, τα 32 μέλη του ΔΟΕ συμφώνησαν να διαθέσουν 400 εκατ. βαρέλια, στη μεγαλύτερη συντονισμένη αποδέσμευση αποθεμάτων που έχει οργανώσει ο οργανισμός (ΔΟΕ). Αποθέματα έκτακτης ανάγκης είναι αργό πετρέλαιο ή έτοιμα καύσιμα που διατηρούν τα κράτη ή υποχρεώνουν τις εταιρείες να κρατούν, ώστε να αντιμετωπιστεί μια διαταραχή στην προσφορά. Με βάση τον απολογισμό του Οκτωβρίου, περίπου 75 εκατ. βαρέλια από την προσφορά του Μαρτίου δεν έχουν ακόμη καταγραφεί ως αποδεσμευμένα (ΔΟΕ, Μάρτιος, ΔΟΕ, Οκτώβριος).

Οι δύο αριθμοί αποτυπώνουν και διαφορετικό στάδιο: τον Μάρτιο οι κυβερνήσεις δεσμεύτηκαν να καταστήσουν το πετρέλαιο διαθέσιμο, ενώ τον Οκτώβριο ο ΔΟΕ κατέγραψε ποσότητες που είχαν αποδεσμευτεί. Κανένα από τα δύο στοιχεία δεν αποτελεί δημοσιευμένη καταγραφή καυσίμων που πωλήθηκαν σε αγοραστές ή παραδόθηκαν σε αποθήκες διανομής.

Το G7, η ομάδα μεγάλων και εύπορων δημοκρατιών στην οποία μετέχουν οι ΗΠΑ, η Ιαπωνία, η Γερμανία και η Γαλλία, παρουσίασε στη συνέχεια δικό του σχέδιο. Προβλέπει τη διάθεση 100 εκατ. βαρελιών σε τέσσερις μήνες, με σημαντικό μέρος των ποσοτήτων ντίζελ να διατίθεται νωρίτερα, μέσα στις πρώτες 20 ημέρες (ανακοίνωση του G7). Η ανακοίνωση αναφέρει ότι το σχέδιο συνυπολογίζει δεσμεύσεις που έχουν ήδη εκπληρωθεί. Δεν διευκρινίζει πόσα βαρέλια είναι πρόσθετα ούτε δίνει συγκεκριμένο όγκο ντίζελ.

Η Le Figaro έθεσε το προφανές ερώτημα: έχει ενσωματωθεί στο νέο σχέδιο το υπόλοιπο της δέσμευσης του Μαρτίου ή προστίθεται σε αυτό (Le Figaro); Μέχρι να δοθεί απάντηση, ο απολογισμός του Οκτωβρίου και το σχέδιο του G7 δεν μπορούν να προστεθούν απλώς μεταξύ τους (Franceinfo, Ηλυσιακό Μέγαρο).

Γιατί το ντίζελ είναι το σημείο συμφόρησης

Οι εξαγωγές αργού πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή έχουν ανακάμψει αισθητά, δήλωσε στους ηγέτες του G7 ο εκτελεστικός διευθυντής του ΔΟΕ, Φατίχ Μπιρόλ. Οι ροές διυλισμένων προϊόντων, δηλαδή καυσίμων που έχουν ήδη υποστεί επεξεργασία σε διυλιστήρια, όπως το ντίζελ, παραμένουν σοβαρά περιορισμένες, ενώ οι επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια έχουν εντείνει την πίεση (ΔΟΕ). Το αργό πρέπει πρώτα να περάσει από διυλιστήριο για να τροφοδοτήσει ένα φορτηγό. Το αποθηκευμένο ντίζελ παρακάμπτει αυτό το στάδιο και μπορεί να φτάσει απευθείας στους διανομείς.

Γι’ αυτό, η σύνθεση των καυσίμων που αποδεσμεύονται έχει την ίδια βαρύτητα με τον συνολικό όγκο. Τον Μάρτιο, η προσωρινή κατανομή του ΔΟΕ έδειχνε ότι οι συνεισφορές της Ευρώπης θα αφορούσαν κυρίως διυλισμένα προϊόντα (ΔΟΕ). Ωστόσο, ούτε ο απολογισμός του Οκτωβρίου ούτε το σχέδιο του G7 συνοδεύονται από δημοσιευμένο αριθμό για το ντίζελ.

Τα μέλη του G7 δεσμεύτηκαν επίσης να μην περιορίσουν τις εξαγωγές καυσίμων μεταξύ τους (ανακοίνωση του G7). Η δέσμευση έχει σημασία για την Ευρώπη, καθώς η Ουάσιγκτον είχε απειλήσει νωρίτερα να περιορίσει τις διατλαντικές αποστολές ντίζελ (To Brief).

Από τη διάθεση στην πώληση και την τιμή στην αντλία

Οι εθνικές ανακοινώσεις δείχνουν πόσο απέχει το «διαθέσιμο» από το «πωλημένο». Η ολλανδική κυβέρνηση υπολογίζει ότι σχεδόν 4,7 εκατ. από τα 5,4 εκατ. βαρέλια που είχε δεσμεύσει έχουν «αποδεσμευτεί ή καταστεί διαθέσιμα» και αναφέρει ότι ο οργανισμός διαχείρισης αποθεμάτων της, COVA, άρχισε στις 2 Οκτωβρίου να προσφέρει 50.000 τόνους ντίζελ (ολλανδική κυβέρνηση). Η προσφορά δεν σημαίνει πώληση: πρέπει να βρεθούν αγοραστές που θα πάρουν το καύσιμο.

Η Γερμανία παρουσιάζει αντίστοιχη απόσταση. Το Βερολίνο κατένειμε 2,6 εκατ. τόνους από τα αποθέματα, τα οποία ανέρχονται σε περίπου 20 εκατ. τόνους (γερμανική κυβέρνηση). Έχει επιβεβαιώσει μόνο ότι οι αγοραστές πήραν την πρώτη παρτίδα, χωρίς να ανακοινώσει το μέγεθός της. Οι ευρωπαϊκοί οργανισμοί αποθεμάτων μετρούν τα καύσιμα σε τόνους, ενώ ο ΔΟΕ σε βαρέλια, γεγονός που δυσκολεύει ακόμη περισσότερο τη σύνθεση των εθνικών στοιχείων.

Η διάθεση ντίζελ στην αγορά δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκην φθηνότερο καύσιμο. Η Handelsblatt εκτίμησε ότι η κίνηση του G7 λειτουργεί περισσότερο ως βραχυπρόθεσμο μήνυμα προς τις αγορές παρά ως μέτρο που θα μειώσει σταθερά τις τιμές του ντίζελ (Handelsblatt). Ο υπουργός Ενέργειας της Πολωνίας, Μίλος Μοτύκα, διατύπωσε τη σκεπτικιστική θέση στις 2 Οκτωβρίου. Καθώς η τροφοδοσία δεν είχε διακοπεί, δεν έβλεπε λόγο να αποδεσμεύσει πολωνικό ντίζελ και υποστήριξε ότι κάτι τέτοιο δεν θα μείωνε αισθητά τις τιμές στην αντλία (XYZ).

Η θέση του στηρίζεται στον τρόπο διαμόρφωσης της τιμής των καυσίμων. Η τιμή στην αντλία περιλαμβάνει τη χονδρική τιμή, δηλαδή το ποσό που καταβάλλουν οι έμποροι μεταξύ τους, καθώς και περιθώρια διανομής και φόρους· έτσι, μια πτώση στη χονδρική περνά μόνο εν μέρει στους οδηγούς. Όσο το ντίζελ παραμένει ακριβό, το κόστος επιβαρύνει πρώτα όσους το χρησιμοποιούν περισσότερο: τους οδικούς μεταφορείς και τις επιχειρήσεις που λειτουργούν μηχανήματα με ντίζελ. Όσο παρατείνεται η στενότητα στην προσφορά, τόσο πιθανότερο είναι να μετακυλίσουν μεγαλύτερο μέρος αυτού του κόστους.

Το G7 ζήτησε από τον ΔΟΕ έκθεση μέσα σε 20 ημέρες (ανακοίνωση του G7). Ως τότε, τα διαθέσιμα στοιχεία οδηγούν σε ένα συμπέρασμα: η συνολική αποδέσμευση αποθεμάτων είναι σημαντική, αλλά το G7 δεν έχει προσδιορίσει πόσο πρόσθετο ντίζελ θα διαθέσει στην ευρωπαϊκή αγορά, καθώς δεν έχει δημοσιοποιήσει ούτε ποιο μέρος του σχεδίου επικαλύπτεται με τη δέσμευση του Μαρτίου ούτε την κατανομή ανά προϊόν.