Το Galați φέρνει €1.5B αντιαεροπορική άμυνα

Ένα ρωσικό drone Geran-2 έπεσε στις 29 Μαΐου σε πολυκατοικία στο Γκαλάτσι της Ρουμανίας, τραυματίζοντας μια μητέρα και τον έφηβο γιο της. Ήταν το πρώτο πλήγμα σε κατοικία εντός εδάφους του ΝΑΤΟ από την έναρξη της πλήρους ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία. Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, καταδίκασε την «απερίσκεπτη συμπεριφορά της Ρωσίας» (Kyiv Independent). Σε συλλογικό επίπεδο, όμως, η συνέχεια ήταν περιορισμένη. Η Ρουμανία δεν ενεργοποίησε το Άρθρο 4 του ΝΑΤΟ, που επιτρέπει σε κάθε σύμμαχο να ζητήσει επίσημες διαβουλεύσεις όταν θεωρεί ότι απειλείται, και προτίμησε διμερείς διαύλους.

Στην ανατολική πτέρυγα της Συμμαχίας, συμβάσεις εξοπλισμών, ταχύτερες αναπτύξεις δυνάμεων και βιομηχανικές συνεργασίες διαμορφώνουν σταδιακά μια παράλληλη αμυντική αρχιτεκτονική, η οποία παρακάμπτει την ανάγκη ομοφωνίας και των 32 μελών του ΝΑΤΟ.

Συμβάσεις σήμερα, όπλα σε χρόνια

Η Ρουμανία υπέγραψε συμβάσεις σχεδόν 1,5 δισ. ευρώ για αντι-drone συστήματα πριν από την προθεσμία της 31ης Μαΐου που έθετε το νέο κοινό πρόγραμμα αμυντικών δαπανών της ΕΕ. Το πακέτο περιλαμβάνει επτά συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας Rheinmetall SKYNEX και περισσότερα από 400.000 βλήματα ειδικού τύπου (Capital.ro). Οι παραδόσεις θα χρειαστούν ένα έως δύο χρόνια. Μέχρι τότε, η Ρουμανία μπορεί να καταδιώκει drones με μαχητικά αεροσκάφη, αλλά δεν διαθέτει χερσαίο σύστημα ικανό να τα αναχαιτίσει πάνω από πόλεις.

Η Ιταλία έστειλε στις 3 Ιουνίου τέσσερα Eurofighter Typhoons και περίπου 180 στρατιωτικούς στην αεροπορική βάση Mihail Kogălniceanu, ενώ στις 15 Ιουνίου θα ακολουθήσει διμερής αποστολή εκπαίδευσης για την αντιμετώπιση drones (NewsUkraine). Και οι δύο κινήσεις είχαν σχεδιαστεί πριν από το πλήγμα στο Γκαλάτσι. Το περιστατικό τους έδωσε πολιτικό βάρος.

Ο πρόεδρος της Ρουμανίας συζήτησε στις 4 Ιουνίου με τον Εσθονό ομόλογό του, Άλαρ Κάρις, τη «στενή συνεργασία σε προγράμματα κατά των drones» (ERR). Το ανακοινωθέν δεν ανέφερε συγκεκριμένα συστήματα, χρονοδιαγράμματα ή μεταφορά τεχνολογίας. Η Εσθονία διαθέτει αισθητήρες εντοπισμού στα σύνορά της, όχι όμως ενεργή δυνατότητα κατάρριψης. Μπορεί να δει τα drones να πλησιάζουν. Δεν μπορεί να τα καταστρέψει.

Πού βρίσκεται η πραγματική κινητικότητα

Ο πολωνικός κρατικός όμιλος αμυντικής βιομηχανίας PGZ υπέγραψε συμφωνία παραγωγής με την εσθονική Frankenburg Technologies για αντι-drone πυραύλους, με δυναμικότητα 10.000 μονάδων τον χρόνο (Army Recognition). Η συμφωνία τοποθετεί την Πολωνία στο κέντρο της μαζικής παραγωγής πυρομαχικών κατά των drones για την ανατολική πτέρυγα.

Η Ουκρανία στέλνει εξειδικευμένες ομάδες αντιμετώπισης drones απευθείας στη Ρουμανία, στη Λετονία, στη Λιθουανία και στην Εσθονία, μεταφέροντας εμπειρία πρώτης γραμμής σε χώρες που δεν έχουν αντιμετωπίσει τέτοιες απειλές (Romania Insider). Η Φινλανδία, η οποία έκλεισε το αεροδρόμιο του Ελσίνκι για τρεις ώρες στις 15 Μαΐου μετά από δικό της συναγερμό για drone, ενέκρινε 50,2 εκατ. ευρώ σε έκτακτη χρηματοδότηση για άμυνα κατά των drones και αύξησε κατά περισσότερο από 1 δισ. ευρώ την εξουσιοδότηση προμηθειών έως το 2032 (Finnish Government).

Γιατί οι συλλογικές δομές δεν προλαβαίνουν

Η βασική πολιτική της ΕΕ για την αντιμετώπιση drones, το Σχέδιο Δράσης που ανακοίνωσε η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στο Βίλνιους, είναι μη δεσμευτική ανακοίνωση και όχι νομοθεσία. Το πλαίσιο εφαρμογής του στοχεύει στο 2030. Η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Άμυνας κατά των Drones επιδιώκει αρχική επιχειρησιακή δυνατότητα έως τα τέλη του 2026 και πλήρη λειτουργία έως το τέλος του 2027 (UAV Defence, 2EU Brussels). Το ΝΑΤΟ προσφέρει αγορά προμηθειών για αντι-drone συστήματα και πλαίσια ασκήσεων, χρήσιμα για τη διαλειτουργικότητα, όχι όμως ενιαία διοίκηση που μπορεί να καταρρίψει ένα drone πάνω από το Γκαλάτσι στις τρεις τα ξημερώματα (Defense News).

Η προθεσμία του ευρωπαϊκού προγράμματος κοινών προμηθειών πίεσε τις χώρες να υπογράψουν συμβάσεις έως τις 31 Μαΐου. Τα συλλογικά ευρωπαϊκά σχήματα δεν θα είναι επιχειρησιακά πριν από το 2027, στην καλύτερη περίπτωση. Έτσι, οι εθνικές προμήθειες με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση γίνονται στην πράξη η νέα ευρωπαϊκή αμυντική αρχιτεκτονική: διμερής στον σχεδιασμό της, συλλογική μόνο ως πολιτική φιλοδοξία.

Δεν υπάρχει επίσης κανένα πλαίσιο αποζημίωσης για αμάχους του ΝΑΤΟ που πλήττονται από τη διάχυση του πολέμου πέρα από τα ουκρανικά σύνορα. Σύμφωνα με τις ρουμανικές αρχές, τα θύματα στο Γκαλάτσι αποζημιώθηκαν από το εθνικό ταμείο έκτακτης κοινωνικής βοήθειας, δηλαδή από τον ίδιο μηχανισμό που χρησιμοποιείται μετά τις πλημμύρες.

Ούτε όλοι οι σύμμαχοι συμφωνούν ότι χρειάζεται αντίδραση. Ο υπουργός Εξωτερικών της Σλοβακίας, Γιούραϊ Μπλάναρ, αρνήθηκε να καλέσει τον πρεσβευτή της Ρωσίας, χαρακτηρίζοντας μια τέτοια κίνηση «στάση για τις εντυπώσεις που δεν λύνει τίποτα» (Aktuality.sk). Ο πρωθυπουργός Ρόμπερτ Φίτσο πήγε ακόμη πιο πέρα, αξιοποιώντας το περιστατικό για να ζητήσει διάλογο ΕΕ-Ρωσίας (STVR).

Οι υπουργοί Άμυνας του ΝΑΤΟ συνεδριάζουν στις 18 Ιουνίου στις Βρυξέλλες. Οι πρόεδροι των χωρών της Βαλτικής ζητούν από τη Συμμαχία να περάσει από την εναέρια αστυνόμευση, δηλαδή την παρακολούθηση του ουρανού, στην αεράμυνα, δηλαδή την ενεργή προστασία του (AeroTime). Από το αν η συνεδρίαση θα παράγει επιχειρησιακές αποφάσεις θα κριθεί αν η διμερής αρχιτεκτονική παγιωθεί ή αν οι συλλογικές δομές μπορούν επιτέλους να προλάβουν την απειλή για ανθρώπους που κοιμούνται στον δέκατο όροφο μιας πολυκατοικίας στο Γκαλάτσι.