Οι γερμανικοί λογαριασμοί πιέζουν την Ανατολή

Η ενεργειακή μετάβαση της Γερμανίας προς χαμηλότερες εκπομπές άνθρακα εξελίσσεται σε πρόβλημα ανταγωνιστικότητας που δεν σταματά στα γερμανικά σύνορα. Έρευνα των γερμανικών επιμελητηρίων βιομηχανίας και εμπορίου, του DIHK, δείχνει ότι το 40% των επιχειρήσεων αξιολογεί πλέον αρνητικά τις επιπτώσεις της ενεργειακής μετάβασης (FAZ). Μία στις τρεις έχει περιορίσει επενδύσεις στον βασικό της κορμό εξαιτίας του ενεργειακού κόστους. Και το 20% δηλώνει ότι έχει μεταφέρει παραγωγή στο εξωτερικό ή εξετάζει να το κάνει, ποσοστό που φθάνει το 40% στη βιομηχανία, αν και ο αριθμός αυτός συνδυάζει πραγματικές μετακινήσεις με σχέδια έκτακτης ανάγκης.

Τα στοιχεία αυτά δεν αποδεικνύουν μαζική έξοδο εργοστασίων από τη Γερμανία. Δείχνουν όμως κάτι ουσιαστικότερο για την ευρωπαϊκή παραγωγή: οι γερμανικές βιομηχανίες συγκρατούν επενδύσεις και παραγγελίες, και το πρώτο πλήγμα το δέχονται οι χώρες των οποίων τα εργοστάσια δουλεύουν ως προμηθευτές τους.

Πώς ένας γερμανικός λογαριασμός ρεύματος περνά τα σύνορα

Τα γερμανικά εργοστάσια βρίσκονται στην κορυφή παραγωγικών αλυσίδων που απλώνονται στην Πολωνία, την Τσεχία, τη Σλοβακία και τη Ρουμανία. Χημικά προϊόντα, μέταλλα, αυτοκίνητα και μηχανήματα κινούνται μέσα σε αυτές τις αλυσίδες ως εξαρτήματα, ημιτελή προϊόντα και ενδιάμεσα αγαθά. Όταν ένας Γερμανός παραγωγός αναβάλλει μια επένδυση ή μειώνει παραγγελίες επειδή το ρεύμα πιέζει τα περιθώρια κέρδους, η απόφαση μεταφέρεται γρήγορα στους προμηθευτές. Η ΕΚΤ, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα που χαράσσει τη νομισματική πολιτική της ευρωζώνης, το επισήμανε στο οικονομικό της δελτίο για το 2026: η μεταποίηση της ευρωζώνης έχει χάσει ανταγωνιστικότητα σε ορισμένα τμήματα, ενώ το κόστος περνά γρήγορα μέσα από τους δεσμούς προμηθευτών (ΕΚΤ).

Ο λογαριασμός ρεύματος που πληρώνουν τελικά τα γερμανικά εργοστάσια δεν είναι απλώς η χονδρική τιμή στα χρηματιστήρια ενέργειας. Η Eurostat τον αναλύει σε τρία μέρη: την ίδια την ενέργεια, τις χρεώσεις δικτύου για τη χρήση και την επέκταση των υποδομών, και τους φόρους ή τις εισφορές. Οι τιμές βιομηχανικού ρεύματος στη Γερμανία μειώθηκαν κατά 4,2% σε ετήσια βάση τον Ιούνιο (Destatis), άρα το οξύτερο σοκ της περιόδου 2022-2023 έχει υποχωρήσει. Όμως οι χρεώσεις δικτύου και το κόστος άνθρακα από το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών της ΕΕ, όπου οι ρυπαντές αγοράζουν άδειες για να εκπέμπουν CO₂ και το κόστος αυτό ενσωματώνεται στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, κρατούν τον τελικό λογαριασμό αρκετά ψηλά ώστε να επηρεάζει τις επενδυτικές αποφάσεις. Η χονδρική τιμή μπορεί να πέφτει· η δομή που τη συνοδεύει παραμένει βαριά.

Η Ρουμανία και η Σλοβακία δείχνουν την έκθεση

Η Ρουμανία δείχνει καθαρά την ευπάθεια αυτού του μοντέλου. Ο εξοπλισμός μεταφορών και τα μηχανήματα αποτελούν μεγάλο μέρος των εξαγωγών της προς τη Γερμανία (HotNews). Η βιομηχανική παραγωγή της χώρας μειώθηκε κατά 3,3% σε ετήσια βάση το διάστημα Ιανουαρίου-Μαΐου 2026, με τη μεταποίηση να υποχωρεί κατά 4,5% (ZF). Η παραγωγή οχημάτων στο πρώτο εξάμηνο μειώθηκε κατά 12,7%, στις 247.972 μονάδες (PSNews), ενώ περισσότεροι από 18.000 εργαζόμενοι στην αυτοκινητοβιομηχανία και στα ανταλλακτικά έχασαν τη δουλειά τους μεταξύ Ιανουαρίου 2025 και Απριλίου 2026 (Jurnalul). Το γερμανικό ενεργειακό κόστος δεν προκάλεσε μόνο του αυτή την πτώση. Όμως η εξάρτηση της Ρουμανίας από τις γερμανικές παραγγελίες σημαίνει ότι κάθε γερμανική επιβράδυνση μετατρέπεται γρήγορα σε τοπική πίεση.

Στη Σλοβακία, η αντίδραση είναι πιο ορατή. Οι βιομηχανικές παραγγελίες μειώθηκαν κατά 3,4% και η παραγωγή κατά 2,0% τον Μάιο (Στατιστική Υπηρεσία Σλοβακίας). Η Μπρατισλάβα αντισταθμίζει μέρος του κόστους για ενεργοβόρες επιχειρήσεις μέσω επιστροφών που συνδέονται με το κόστος άνθρακα και φθηνότερης κρατικής υδροηλεκτρικής ενέργειας (Denník N). Το σλοβακικό εργοστάσιο της Volkswagen εγκαθιστά φωτοβολταϊκά εντός των εγκαταστάσεών του για να μειώσει τους λογαριασμούς ρεύματος κατά εκατομμύρια (Autoviny). Πρόκειται για δαπάνες που μειώνουν την ενεργειακή έκθεση, όχι για επενδύσεις επέκτασης παραγωγικής δυναμικότητας. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η αναδιάρθρωση του κλάδου αυτοκινήτου κόστισε περισσότερες από 70.000 θέσεις εργασίας στη Γερμανία το 2024 και πάνω από 40.000 ακόμη το 2025 (Eurofound).

Μέσα σε αυτή την αναδιάταξη, ορισμένα εργοστάσια μπορούν να κερδίσουν μερίδιο. Σύμφωνα με αναφορές, συγκεκριμένες μονάδες της Volkswagen στην Τσεχία παράγουν κάτω από τον στόχο κόστους των 3.000 ευρώ ανά όχημα που έχει θέσει ο όμιλος, ενώ γερμανικά εργοστάσια τον υπερβαίνουν (EVmagazin). Ακόμη όμως και τα φθηνότερα τσεχικά εργοστάσια εξαρτώνται από μια γερμανική ζήτηση που εξασθενεί.

Τα διαθέσιμα στοιχεία δεν δείχνουν κατάρρευση της γερμανικής βιομηχανίας. Δείχνουν μια πιο αργή διάβρωση της επενδυτικής εμπιστοσύνης, με τους προμηθευτές της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης να απορροφούν μέρος του κόστους μέσα από ασθενέστερες παραγγελίες, αναβολές αναβαθμίσεων και απολύσεις σε κλάδους που δεν επέλεξαν οι ίδιοι να καταστούν τόσο ευάλωτοι.