Η Γερμανία αγοράζει Tomahawk

Η Γερμανία θα αγοράσει αμερικανικούς πυραύλους κρουζ Tomahawk. Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς ανακοίνωσε τη συμφωνία στη σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, παρουσιάζοντάς την ως βήμα για να κλείσει ένα υπαρκτό κενό: την περιορισμένη ευρωπαϊκή δυνατότητα να πλήττει στόχους βαθιά πίσω από τις εχθρικές γραμμές (Euronews, DW). Η αγορά απαντά σε πραγματική στρατιωτική ανάγκη. Ταυτόχρονα, όμως, ενισχύει την εξάρτηση της Ευρώπης από την Ουάσιγκτον ακριβώς σε έναν τομέα που οι υποστηρικτές της ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας θεωρούν ότι η ήπειρος πρέπει να αναπτύξει μόνη της.

Ένας χρόνος σιωπής και μετά ένα υπό όρους πράσινο φως

Το Βερολίνο ζήτησε για πρώτη φορά να αγοράσει τους πυραύλους τον Ιούλιο του 2025. Η Ουάσιγκτον άφησε το αίτημα σε εκκρεμότητα για μήνες, παρότι στο μεταξύ ενέκρινε λιγότερο σημαντικές πωλήσεις οπλικών συστημάτων προς τη Γερμανία (Defense News). Όταν οι ΗΠΑ ακύρωσαν νωρίτερα φέτος το δικό τους σχέδιο για ανάπτυξη πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς στη Γερμανία, η καθυστέρηση άρχισε να διαβάζεται στο Βερολίνο και ως πολιτικό μήνυμα (The War Zone). Η Γερμανία εξέτασε εναλλακτικές λύσεις, από τουρκικούς πυραύλους έως συνεργασίες με την Ουκρανία στα drones.

Η ανακοίνωση στην Άγκυρα σπάει το αδιέξοδο. Οι υπουργοί Άμυνας υπέγραψαν επιστολή προθέσεων, με την Ουάσιγκτον να δεσμεύεται ότι θα δώσει την τυπική έγκριση εξαγωγής έως τον Αύγουστο. Το πολιτικό πράσινο φως, όμως, δεν ισοδυναμεί με ολοκληρωμένη πώληση. Η συμφωνία πρέπει ακόμη να περάσει από τη διαδικασία Foreign Military Sales, το διακρατικό αμερικανικό σύστημα εξαγωγών αμυντικού υλικού (DSCA). Πόσοι πύραυλοι θα αγοραστούν, πότε θα παραδοθούν, πού θα σταθμεύσουν και ποιος θα έχει την ευθύνη συντήρησης παραμένουν άγνωστα.

Τι κερδίζει, στα χαρτιά, η ανατολική πτέρυγα

Ο Tomahawk είναι πύραυλος κρουζ μεγάλης ακρίβειας και μεγάλου βεληνεκούς. Το Typhon, το σύστημα Mid-Range Capability του αμερικανικού στρατού, είναι ο επίγειος εκτοξευτής που μπορεί να τον χρησιμοποιήσει (ZEIT). Αν το σύστημα σταθμεύσει στη Γερμανία, θα μπορούσε να απειλήσει ρωσικά κέντρα διοίκησης, κόμβους επιμελητείας και περιοχές συγκέντρωσης δυνάμεων γύρω από το Καλίνινγκραντ, τη Λευκορωσία και τη δυτική Ρωσία (Global Banking & Finance / Reuters). Η μη πυρηνική αποτροπή δεν στηρίζεται μόνο σε στρατεύματα στα σύνορα. Στηρίζεται και στην ικανότητα να πλήττονται στόχοι πίσω από μια δύναμη που προελαύνει. Το Ινστιτούτο Μελετών Ασφάλειας της ΕΕ είχε προειδοποιήσει τον Μάιο ότι η ακύρωση της αμερικανικής ανάπτυξης άφηνε κενό που η Ευρώπη δεν μπορούσε να καλύψει γρήγορα με δικά της μέσα (EUISS).

Στην Πολωνία, μέσα ενημέρωσης παρουσίασαν τη συμφωνία ως μερική αποκατάσταση αυτού του κενού (RMF24). Στη Λιθουανία, η κάλυψη τη συνέδεσε με την ασφάλεια της Βαλτικής, ιδίως λόγω της αυξανόμενης γερμανικής στρατιωτικής παρουσίας κοντά στη Λιθουανία (LRT). Ωστόσο ούτε η Βαρσοβία ούτε το Βίλνιους έχουν επιβεβαιώσει δημοσίως ότι οι γερμανικοί Tomahawk εντάσσονται στα σχέδια άμυνας της Βαλτικής από τις πρώτες ώρες μιας κρίσης. Οι πύραυλοι έχουν σημασία για ένα τέτοιο σενάριο. Το αν θα είναι προκαθορισμένοι, επιχειρησιακά έτοιμοι και πολιτικά εγκεκριμένοι για χρήση σε συνθήκες ταχείας κλιμάκωσης παραμένει ανοιχτό.

Το Παρίσι βλέπει πρόβλημα εξάρτησης

Η Γαλλία δεν αμφισβητεί το επιχειρησιακό κενό. Ο γαλλικός Τύπος παρουσίασε την αγορά ως απάντηση στους ρωσικούς πυραύλους Iskander στο Καλίνινγκραντ και στην απουσία ευρωπαϊκής εναλλακτικής λύσης (Le Monde, Le Figaro). Η ένσταση αφορά το επόμενο βήμα. Η κρίσιμη τεχνολογία του Tomahawk, από την καθοδήγηση και το λογισμικό έως προστατευμένα εξαρτήματα, παραμένει υπό αμερικανικό έλεγχο (Meta-Defense). Ένα όπλο με γερμανική σημαία εξακολουθεί να εξαρτάται από αμερικανικές αλυσίδες εφοδιασμού για ανταλλακτικά, συντήρηση και αναβαθμίσεις.

Με το γαλλογερμανικό πρόγραμμα SCAF/FCAS, δηλαδή το σχέδιο για το μαχητικό αεροσκάφος νέας γενιάς, ήδη εύθραυστο, ακόμη ένα συμβόλαιο υψηλής αξίας που κατευθύνεται από το Βερολίνο στην Ουάσιγκτον έχει πολιτικό βάρος. Ο Μερτς υποστηρίζει ότι οι Tomahawk είναι γέφυρα έως ότου η Ευρώπη αναπτύξει δικές της λύσεις (DW). Ο φόβος, που διατυπώνεται μεταξύ άλλων από το Friends of Europe, είναι ότι οι «μεταβατικές» δυνατότητες τείνουν να μονιμοποιούνται, απορροφώντας και την πολιτική πίεση και τους πόρους που θα χρειάζονταν για ένα πραγματικά ευρωπαϊκό πρόγραμμα πλήγματος μεγάλου βεληνεκούς.

Τι λείπει ακόμη από την ανακοίνωση

Πρόκειται για διμερή πώληση ΗΠΑ-Γερμανίας. Το ΝΑΤΟ δίνει το στρατηγικό πλαίσιο, όχι την έγκριση. Και όσο η Γερμανία δεν δημοσιεύει αριθμό πυραύλων, χρονοδιάγραμμα παραδόσεων, επιβεβαιωμένες βάσεις, εκπαιδευμένα πληρώματα και σαφείς κανόνες για το ποιος εγκρίνει την εκτόξευση σε μια κρίση που εξελίσσεται γρήγορα, ο Μερτς έχει ανακοινώσει μια μελλοντική δυνατότητα, όχι ένα όπλο που η Ρωσία πρέπει ήδη να ενσωματώσει στον σχεδιασμό της. Αυτές οι λεπτομέρειες οφείλουν να αποσαφηνιστούν πριν κλείσει τυπικά η πώληση τον Αύγουστο.