Η Γερμανία κόβει στο μισό την πρόβλεψη ανάπτυξης για το 2026, καθώς οι βιομηχανικοί κολοσσοί μεταφέρουν παραγωγή στην Κίνα

Επί τρεις δεκαετίες, τα γερμανικά εργοστάσια ήταν η μηχανή της ευρωπαϊκής ανάπτυξης. Αυτός ο κύκλος έχει κλείσει. Η Γερμανία συρρικνώνεται ή μένει στάσιμη για πάνω από τρία χρόνια: δύο χρόνια καθαρής ύφεσης το 2023 και το 2024 (Destatis, BNP Paribas) και στη συνέχεια τόσο ασθενής ανάκαμψη ώστε η κυβέρνηση μείωσε στο 0,5 τοις εκατό την πρόβλεψη ανάπτυξης για το 2026. Η Bundesbank εκτιμά ότι τα τρία τέταρτα της απώλειας μεριδίων στις εξαγωγικές αγορές οφείλονται σε υποχώρηση της ανταγωνιστικότητας, όχι σε πρόσκαιρα χαμηλή ζήτηση. Η παραγωγή αυτοκινήτων έπεσε από 5,6 εκατ. οχήματα το 2017 σε περίπου 4 εκατ. το 2025 (International Banker). Η BASF, ο γίγαντας της χημικής βιομηχανίας, έκλεισε μονάδες αμμωνίας και μεθανόλης στην έδρα της στο Λούντβιχσχαφεν και χτίζει αντ’ αυτού συγκρότημα 10 δισ. ευρώ στην Κίνα (Clean Energy Wire). Αυτές οι μετακινήσεις δεν μοιάζουν προσωρινές.

Πού χτυπά πρώτα το σοκ

Η Γερμανία αντιστοιχεί περίπου στο 29 τοις εκατό του ΑΕΠ της ευρωζώνης. Όταν αποδυναμώνεται, η πρώτη μετάδοση γίνεται μέσω του εμπορίου.

Οι χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης στέλνουν στη Γερμανία το 20 έως 30 τοις εκατό των εξαγωγών τους, τροφοδοτώντας τα εργοστάσιά της με εξαρτήματα (Eurostat). Όταν οι γερμανικές αυτοκινητοβιομηχανίες κόβουν παραγγελίες, οι γραμμές συναρμολόγησης στην περιοχή επιβραδύνουν μέσα σε εβδομάδες. Η παραγωγή μεταφορικού εξοπλισμού στη Σλοβακία μειώθηκε 3 τοις εκατό σε ετήσια βάση το πρώτο τρίμηνο του 2026 (Slovak Statistical Office). Η Ουγγαρία πέτυχε μόλις 0,3 τοις εκατό αύξηση του ΑΕΠ το 2025, τη χαμηλότερη επίδοση στην περιοχή, καθώς η Audi περιόρισε την παραγωγή κινητήρων (BNP Paribas).

Το πάγωμα περνά και στο κεφάλαιο. Οι γερμανικές εταιρείες κατέχουν 148,1 δισ. ευρώ σε συσσωρευμένες άμεσες επενδύσεις στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη (KPMG). Όταν τα κεντρικά γραφεία στη Γερμανία λειτουργούν με λογική ύφεσης, καθυστερούν τις αποφάσεις επανεπένδυσης στις θυγατρικές του εξωτερικού. Αυτό σημαίνει λιγότερα νέα εργοστάσια και βραδύτερη αναβάθμιση των υφιστάμενων.

Σε επίπεδο ευρωζώνης, η πίεση αυτή εγκλωβίζει την κεντρική τράπεζα. Η ΕΚΤ, που καθορίζει τα επιτόκια για τις 20 χώρες του ευρώ, βρίσκεται μπροστά σε μια ασύμμετρη οικονομία. Οι τιμές του πετρελαίου έχουν αυξηθεί 84 τοις εκατό από τον Δεκέμβριο του 2025 λόγω της κρίσης στα Στενά του Ορμούζ (ECB Economic Bulletin), ανεβάζοντας τον πληθωρισμό σε όλη την ευρωζώνη. Αυτό από μόνο του φρενάρει τις μειώσεις επιτοκίων.

Το πρόβλημα γίνεται εντονότερο επειδή ο Βορράς και ο Νότος κινούνται με διαφορετικές ταχύτητες. Ένα ενιαίο επιτόκιο 2,0 τοις εκατό πιέζει ασφυκτικά τη Γερμανία, ενώ μόλις συγκρατεί την Ισπανία και άλλες νότιες οικονομίες που αναπτύσσονται ταχύτερα. Η ΕΚΤ κράτησε τα επιτόκια στο 2,0 τοις εκατό τον Απρίλιο, χωρίς να λύνει το πρόβλημα καμίας πλευράς.

Οι κερδισμένοι εξ ορισμού

Η γερμανική αδυναμία ξαναχαράζει τον οικονομικό χάρτη της Ευρώπης. Η Πολωνία διαχειρίζεται πλέον σχεδόν 20 τοις εκατό όλων των οδικών εμπορευματικών μεταφορών στην ΕΕ (Interfax) και κυριαρχεί στα logistics της Κεντρικής Ευρώπης, εν μέρει επειδή ο πόλεμος στην Ουκρανία μετέφερε ροές εμπορίου από τη Μαύρη Θάλασσα σε πολωνικούς χερσαίους διαδρόμους. Για πρώτη φορά εδώ και 25 χρόνια, περισσότεροι Πολωνοί επιστρέφουν από τη Γερμανία παρά μεταναστεύουν προς αυτήν, καθώς οι γερμανικές προοπτικές απασχόλησης υποχωρούν και οι πολωνικοί μισθοί ανεβαίνουν.

Η Ισπανία προσελκύει κινεζικές εταιρείες ηλεκτρικών οχημάτων που θέλουν να παράγουν εντός της ΕΕ και να αποφύγουν δασμούς έως 45,3 τοις εκατό. Οι κινεζικές επιχειρήσεις δεσμεύθηκαν για 4,2 δισ. ευρώ άμεσων ξένων επενδύσεων στην Ισπανία το 2024, το υψηλότερο ποσό για μεμονωμένη χώρα της ΕΕ. Η Ισπανία απασχολεί πλέον αριθμό ρεκόρ 22,1 εκατ. εργαζομένων, ενώ η Γερμανία έχει χάσει πάνω από 248.000 θέσεις στη μεταποίηση από το 2019 (Jacobin).

Τι χρειάζεται παρακολούθηση

Η Γερμανία αναζητεί παραθυράκια για να δανειστεί. Το αναθεωρημένο φρένο χρέους, δηλαδή το συνταγματικό όριο του Βερολίνου στον δημόσιο δανεισμό, εξαιρεί πλέον τις αμυντικές δαπάνες πάνω από το 1 τοις εκατό του ΑΕΠ, επιτρέποντας στην κυβέρνηση να διοχετεύσει 108 δισ. ευρώ στην άμυνα το 2026 (Defence Finance Monitor). Αυτή η δαπάνη θα ανεβάσει τους δείκτες του ΑΕΠ. Όμως ο στρατιωτικός εξοπλισμός δεν αυξάνει την παραγωγικότητα της βιομηχανίας, ενώ το ΔΝΤ προβλέπει ότι ο πληθυσμός εργάσιμης ηλικίας της Γερμανίας θα μειώνεται 0,7 τοις εκατό ετησίως έως το 2030, με τον ταχύτερο ρυθμό στην ομάδα των G7.

Οι χώρες που κερδίζουν από το γερμανικό στραβοπάτημα έχουν τις δικές τους ευπάθειες. Η Πολωνία εξακολουθεί να στέλνει σχεδόν το 30 τοις εκατό των εξαγωγών της στη Γερμανία. Τα κινεζικά εργοστάσια ηλεκτρικών οχημάτων στην Ισπανία προϋποθέτουν ότι οι ευρωπαϊκοί δασμοί θα παραμείνουν όρθιοι. Τα νέα αυτά μοντέλα ανάπτυξης στηρίζονται σε μια λεπτή ισορροπία: η Γερμανία να είναι αρκετά αδύναμη ώστε να δημιουργεί χώρο για άλλους, αλλά όχι τόσο αδύναμη ώστε να παρασύρει όλη την Ευρώπη. Αν η γερμανική βιομηχανία σπάσει πραγματικά, θα σπάσει μαζί της και η εύπορη καταναλωτική αγορά στην οποία πρέπει να πουληθούν τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα που θα παράγονται στην Ισπανία.