€8 billion για ισοτιμία στην KNDS

Η Γερμανία θα καταβάλει έως 8 δισ. ευρώ για ποσοστό 40% στην KNDS, τη γαλλογερμανική εταιρεία που κατασκευάζει το άρμα Leopard 2, το αυτοκινούμενο πυροβόλο Caesar και μεγάλο μέρος των τεθωρακισμένων οχημάτων της Ευρώπης (Handelsblatt, n-tv). Η Γαλλία θα κατέχει ίσο ποσοστό, επίσης 40%. Η συμφωνία, που έκλεισε στις 20 Μαΐου, δημιουργεί έναν διμερή, κρατικά ελεγχόμενο όμιλο άμυνας με αποτίμηση περίπου 20 δισ. ευρώ (Reuters) και με μοντέλο διοίκησης που θυμίζει εκείνο που κράτησε την Airbus καθηλωμένη για πάνω από μια δεκαετία.

Μια συμφωνία ισοτιμίας με ενσωματωμένη υποχώρηση

Το Βερολίνο ταλαντεύθηκε επί εβδομάδες ανάμεσα στον έλεγχο και στο κόστος. Οι πιο σκληροί κύκλοι της άμυνας ζητούσαν πλήρη ισοτιμία με το Παρίσι, ώστε να προστατευθούν η βιομηχανική τεχνογνωσία και οι θέσεις εργασίας. Η πλευρά των οικονομικών προτιμούσε ποσοστό 30%, αρκετό για μειοψηφία αρνησικυρίας με βάση το ολλανδικό εταιρικό δίκαιο, καθώς η KNDS είναι εγκατεστημένη στην Ολλανδία, χωρίς το βάρος μιας βαθύτερης κρατικής συμμετοχής. Ο συμβιβασμός της κυβέρνησης είναι 40% τώρα, με δεσμευτική πρόβλεψη να μειωθεί το ποσοστό στο 30% μέσα σε δύο έως τρία χρόνια. Τα δύο κράτη θα διατηρήσουν ίσα δικαιώματα ψήφου, ανεξαρτήτως του τελικού ποσοστού τους (Reuters).

Η Γερμανία αγοράζει στην τιμή εισαγωγής στο χρηματιστήριο από τις οικογένειες Wegmann και Bode, οι οποίες είχαν αναπτύξει τον πρόδρομο του Leopard και πλέον αποχωρούν πλήρως. Η KNDS σχεδιάζει διπλή εισαγωγή στα χρηματιστήρια της Φρανκφούρτης και του Παρισιού μέσα στο καλοκαίρι, διαθέτοντας περίπου 20% σε δημόσιους επενδυτές (Defense News).

Ο άνθρωπος που ξήλωσε κάποτε αυτό το μοντέλο

Ο πρόεδρος της KNDS, Tom Enders, πέρασε μεγάλο μέρος της θητείας του ως διευθύνων σύμβουλος της Airbus προσπαθώντας να αντιμετωπίσει τις συνέπειες ακριβώς αυτού του τύπου διακυβέρνησης. Η γαλλογερμανική ισοτιμία πάνω στην οποία συγκροτήθηκε το 2000 η EADS, η μητρική της Airbus, παρήγαγε αδιέξοδα μεταξύ δύο διευθυνόντων συμβούλων και κρίσεις στην παραγωγή, με αποκορύφωμα την υπόθεση του A380. Το 2013, ο Enders επέβαλε μεταρρύθμιση που μείωσε δραστικά τις κρατικές συμμετοχές και συγκέντρωσε την εκτελεστική εξουσία. Τώρα βλέπει δύο κυβερνήσεις να ξαναχτίζουν την αρχιτεκτονική που είχε αποδομήσει. Η δημόσια αντίδρασή του ήταν προσεκτική αλλά σαφής: η συνδυασμένη κρατική συμμετοχή 80% «μπορεί να είναι μόνο η αρχή. Ο στόχος πρέπει να είναι η σημαντική μείωση των κρατικών ποσοστών με την πάροδο του χρόνου» (MarketScreener).

Το τελευταίο ενεργό διμερές εγχείρημα

Η συμφωνία έρχεται σε μια στιγμή κατά την οποία η γαλλογερμανική αμυντική συνεργασία έχει ελάχιστα άλλα απτά αποτελέσματα. Το FCAS/SCAF, το κοινό πρόγραμμα μαχητικού έκτης γενιάς που προοριζόταν να διαδεχθεί το Rafale και το Eurofighter, ουσιαστικά κατέρρευσε όταν η Dassault τερμάτισε στις 22 Απριλίου τις διαπραγματεύσεις με την Airbus (Opex360). Το MGCS, το σχεδιαζόμενο άρμα μάχης επόμενης γενιάς, δεν έχει ακόμη υπογεγραμμένες συμβάσεις ανάπτυξης και ο χρονικός στόχος έχει μετατεθεί από το 2035 στο 2040-2045 (Army Recognition).

Και οι δύο πλευρές χτίζουν ήδη εθνικές εναλλακτικές. Η γερμανική αρχή ανταγωνισμού ενέκρινε τη διεύρυνση της κοινής επιχείρησης Rheinmetall-KNDS Deutschland για την ανάπτυξη ενός ενδιάμεσου «Leopard 3» έως το τέλος της δεκαετίας (MarketScreener). Η Γαλλική Εθνοσυνέλευση ψήφισε τον Απρίλιο υπέρ της διερεύνησης εγκατάλειψης του MGCS υπέρ ενός αμιγώς γαλλικού ενδιάμεσου άρματος (Assemblée nationale). Η διαδρομή θυμίζει προηγούμενες γαλλογερμανικές συγχωνεύσεις στην άμυνα: ανακοινώνεται η ισοτιμία, εμφανίζεται το αδιέξοδο, ξεκινούν αθόρυβα εθνικά προγράμματα και το επίσημο διαζύγιο έρχεται συνήθως πέντε έως δέκα χρόνια μετά τον γάμο.

Όσα δεν λύνει η ισοτιμία

Το βαθύτερο άλυτο ζήτημα είναι οι εξαγωγές όπλων. Το Βερολίνο έχει επανειλημμένα επιβάλει αυστηρότερους περιορισμούς στις πωλήσεις οπλικών συστημάτων από ό,τι το Παρίσι, ακόμη και μπλοκάροντας αποστολές προς τη Σαουδική Αραβία τις οποίες η γαλλική βιομηχανία ήθελε να προχωρήσει. Η Γαλλία κινείται με πιο ελαστική λογική. Η διμερής συμφωνία εξαγωγών του 2019 προβλέπει ότι η μία χώρα δεν μπορεί να ασκήσει βέτο σε πώληση όταν τα δικά της εξαρτήματα αντιπροσωπεύουν λιγότερο από 20% της αξίας ενός συστήματος. Στην περίπτωση του Leopard 2, όμως, το γερμανικό περιεχόμενο δεν είναι απλώς μέρος του συστήματος· είναι ουσιαστικά το ίδιο το σύστημα. Καμία δημοσιευμένη συμφωνία δεν εξηγεί πώς δύο ισότιμοι μέτοχοι θα επιλύουν τέτοιες συγκρούσεις μέσα στην εταιρεία.

Πάνω από την εισαγωγή στο χρηματιστήριο υπάρχει και δεύτερη σκιά: η KNDS ξεκίνησε στις 29 Απριλίου εσωτερική έρευνα για 1,89 δισ. ευρώ σε παλαιές συμβάσεις με το Κατάρ, με υποψίες διαφθοράς σε συμφωνίες για Leopard 2 και πυροβόλα που προηγήθηκαν της συγχώνευσης (KNDS). Οι ελεγμένες οικονομικές καταστάσεις του 2025 δεν έχουν ακόμη δημοσιευθεί.

Με το κοινό μαχητικό πρακτικά νεκρό και το επόμενο άρμα μάχης καθυστερημένο κατά μία δεκαετία, η Γερμανία και η Γαλλία δένονται πάνω σε μια εταιρεία με ανεκτέλεστο υπόλοιπο παραγγελιών 23,5 δισ. ευρώ (Defense News) και με ανοιχτή έρευνα διαφθοράς. Ο Enders έχει ξαναδεί αυτή την αρχιτεκτονική. Την προηγούμενη φορά χρειάστηκαν δεκατρία χρόνια για να διορθωθεί.