Αξίωση €4.7bn για τις γερμανικές φρεγάτες

Η Γερμανία τερμάτισε τον Ιούνιο το πρόγραμμα φρεγατών F126, αλλά η ακύρωση δεν έκλεισε τον λογαριασμό. Η ολλανδική ναυπηγική εταιρεία Damen, ανάδοχος του έργου, υποστηρίζει ότι το Βερολίνο της οφείλει περίπου 4,7 δισ. ευρώ επειδή αποχώρησε (Reuters μέσω n-tv, NOS). Η Damen επιβεβαίωσε ότι έστειλε την απαίτηση, όχι όμως και το ποσό. Αυτό προκύπτει από επιστολή δικηγόρου και δεν έχει κριθεί από δικαστήριο.

Όταν ένας αγοραστής διακόπτει μια μεγάλη παραγγελία στη μέση, πρέπει να καλυφθεί το κόστος των υλικών που έχουν ήδη κοπεί και του εξοπλισμού που έχει παραδοθεί. Το ποιος πληρώνει κρίνεται από τη σύμβαση και από το ποια πλευρά την παραβίασε. Ο δικηγόρος της Damen, Πέτερ Γκάουβαϊλερ, υποστηρίζει ότι το Βερολίνο τερμάτισε το πρόγραμμα χωρίς νόμιμη βάση. Με αυτή την ερμηνεία, το κράτος οφείλει να πληρώσει για τις εργασίες που έχουν ήδη γίνει και να καλύψει τα ποσά που χρωστά το ναυπηγείο σε τρίτους (NOS).

Ο Γκάουβαϊλερ επικαλείται και την απόφαση του 2024, όταν η Γερμανία έκανε χρήση της δυνατότητας να παραγγείλει δύο ακόμη πλοία, ενώ γνώριζε ήδη τις καθυστερήσεις (Handelsblatt). Κατά τον ίδιο, η επιλογή αυτή καθιστά την κυβέρνηση εν μέρει υπεύθυνη για την ολίσθηση του χρονοδιαγράμματος. Ενδέχεται να αποδυναμώνει τη θέση του Βερολίνου, δεν δείχνει όμως ποιος προκάλεσε τις καθυστερήσεις.

Το Βερολίνο δίνει διαφορετική εκδοχή. Όταν το υπουργείο Άμυνας τερμάτισε το πρόγραμμα στις 24 Ιουνίου, ανακοίνωσε ότι η Damen είχε καταστήσει σαφές πως δεν μπορούσε πλέον να τηρήσει το συμφωνημένο χρονοδιάγραμμα και τους οικονομικούς όρους. Πρόσθεσε ότι η παράδοση του πρώτου πλοίου έως τα μέσα του 2028 δεν ήταν πια ρεαλιστική (γερμανικό υπουργείο Άμυνας). Ο υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους λέει ότι η Damen ζητούσε, για να συνεχίσει, διασφάλιση από κάθε αξίωση αποζημίωσης· ο ίδιος αρνήθηκε. Απορρίπτει την κατηγορία της εταιρείας και υποστηρίζει ότι η Γερμανία μπορεί να ζητήσει από το ναυπηγείο περίπου 2,3 δισ. ευρώ (Reuters μέσω n-tv, Die Zeit).

Οι δαπάνες δεν ισοδυναμούν με ζημία

Κυκλοφορούν τρία διαφορετικά ποσά, καθένα από τα οποία απαντά σε άλλο ερώτημα. Το πρώτο είναι όσα έχει πληρώσει μέχρι σήμερα η Γερμανία. Ο Πιστόριους τα υπολογίζει σε περίπου 2,3 δισ. ευρώ (Correctiv). Με αυτά αγοράστηκαν τμήματα των σκαφών, κινητήρες, γρανάζια και εξοπλισμός ραντάρ. Κάποια υλικά ή συστήματα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, να πουληθούν ή να συνυπολογιστούν σε έναν διακανονισμό, άρα το συνολικό ποσό δεν αποτελεί κατ’ ανάγκην ζημία.

Το δεύτερο ποσό αφορά το κόστος ολοκλήρωσης των φρεγατών και εξηγεί γιατί αποχώρησε το Βερολίνο. Σύμφωνα με το υπουργείο Άμυνας, είχαν συζητηθεί περίπου 15,2 δισ. ευρώ για την κατασκευή των πλοίων στο γερμανικό ναυπηγείο NVL (γερμανικό υπουργείο Άμυνας). Το ποσό κάλυπτε μόνο την κατασκευή. Αν προστεθούν οι εργασίες που είχαν ήδη γίνει και οι συμβάσεις υποστήριξης, το συνολικό ποσό που θα έπρεπε να χρηματοδοτήσει η Γερμανία ξεπερνά, σύμφωνα με το υπουργείο, τα 18 δισ. ευρώ (γερμανικό υπουργείο Άμυνας). Κανένα από τα δύο ποσά δεν μετρά τη ζημία: και τα δύο περιγράφουν μελλοντική δαπάνη που η Γερμανία επέλεξε να μην αναλάβει.

Το τρίτο είδος ποσού αφορά τις αντικρουόμενες νομικές αξιώσεις. Η απαίτηση της Damen και η πιθανή ανταπαίτηση της Γερμανίας είναι οι αρχικές θέσεις των δύο πλευρών στη διαφορά. Η αφαίρεση του ενός ποσού από το άλλο δεν δίνει αποτέλεσμα που να έχει συμφωνηθεί από οποιονδήποτε.

Πού καταλήγει το κόστος

Το Βερολίνο έχει ήδη παραγγείλει πλοία για να αντικαταστήσει τις φρεγάτες. Στις 8 Ιουλίου, η επιτροπή προϋπολογισμού της γερμανικής Ομοσπονδιακής Βουλής ενέκρινε την αγορά τεσσάρων μικρότερων φρεγατών MEKO A-200 από την ThyssenKrupp Marine Systems (TKMS), έναντι περίπου 6,3 δισ. ευρώ (Die Zeit). Η παραγγελία εξασφαλίζει συγκεκριμένο έργο στην TKMS. Επειδή τα νέα πλοία είναι μικρότερα, η τιμή τους δεν δείχνει αν η ακύρωση του F126 εξοικονόμησε χρήματα.

Το έργο δεν περνά αυτομάτως στα ναυπηγεία που είχαν κατασκευάσει εξαρτήματα για το F126. Η Peene-Werft στο Βόλγκαστ, που κατασκεύαζε τα πρυμναία τμήματα, απασχολούσε σχεδόν 500 εργαζομένους και είχε εξασφαλισμένο αντικείμενο εργασίας μόνο έως το καλοκαίρι του 2027, σύμφωνα με το NDR.

Η ακύρωση έπληξε και τη γαλλική Thales, που προμήθευε ραντάρ, αισθητήρες και συστήματα μάχης. Η εταιρεία κατέγραψε έκτακτη λογιστική επιβάρυνση περίπου 450 εκατ. ευρώ (Thales). Πρόκειται για εφάπαξ λογιστικό κόστος που μειώνει τα δημοσιευμένα κέρδη. Η Thales αναφέρει ότι το μεγαλύτερο μέρος του δεν συνεπάγεται άμεση εκροή μετρητών.

Η Γερμανία έχει δεσμευτεί για νέα πλοία, ενώ το κόστος της ακύρωσης του F126 παραμένει υπό αμφισβήτηση. Ούτε η απαίτηση της Damen ούτε η πιθανή ανταπαίτηση του Βερολίνου αποτυπώνουν την τελική ζημία. Αυτή θα εξαρτηθεί από την αξία του εξοπλισμού που έχει ήδη αγοραστεί και από τους όρους ενός διακανονισμού ή μιας δικαστικής απόφασης. Αν το Βερολίνο χάσει τη νομική διαμάχη, οι Γερμανοί φορολογούμενοι θα πληρώσουν για τις εγκαταλειμμένες φρεγάτες επιπλέον των τεσσάρων νέων.