Η Γερμανία ποντάρει €16bn στα drones

Ο Μπόρις Πιστόριους θέλει να διαθέσει περίπου 16 δισ. ευρώ έως το τέλος της δεκαετίας σε drones, συστήματα αντιμετώπισης drones και ηλεκτρονικό πόλεμο για όλους τους κλάδους της Μπούντεσβερ, με ειδικές μονάδες drones να συγκροτούνται από τον Ιούλιο (Tagesschau, DW). Το Aktionsplan Drohnen είναι το μεγαλύτερο πρόγραμμα drones που έχει εμφανιστεί στην Ευρώπη και ταυτόχρονα μια γερμανική προσπάθεια να οριστεί τι σημαίνει επιχειρησιακή ετοιμότητα απέναντι στα drones στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ. Αυτή ακριβώς η φιλοδοξία να τεθεί το πρότυπο είναι που προκαλεί ανησυχία στους συμμάχους.

Το μάθημα της Ουκρανίας, σε βιομηχανική κλίμακα

Το σχέδιο ακολουθεί τη λογική που φαίνεται σήμερα σε κάθε χιλιόμετρο του ουκρανικού μετώπου. Φθηνά μη επανδρωμένα συστήματα εντοπίζουν στόχους, πλήττουν θέσεις και διαταράσσουν την εφοδιαστική αλυσίδα, αναγκάζοντας τους αμυνόμενους να παρεμβάλλουν, να ανιχνεύουν και να καταρρίπτουν διαρκώς. Τα drones βρίσκονται στο κέντρο ενός κύκλου που μικραίνει τον χρόνο ανάμεσα στον εντοπισμό μιας απειλής και την καταστροφή της (CFR). Η Γερμανία επιχειρεί να αγοράσει ολόκληρο αυτό το σύστημα: πλατφόρμες επιτήρησης, περιφερόμενα πυρομαχικά, αισθητήρες και παρεμβολείς που σταματούν τα εχθρικά drones.

Η σημασία του σχεδίου ξεπερνά τη Γερμανία μέσα από δύο διαύλους. Τα περιφερειακά αμυντικά σχέδια του ΝΑΤΟ συνδέουν τις εθνικές δυνάμεις με τη συλλογική ετοιμότητα, πράγμα που σημαίνει ότι όσα αγοράζει το Βερολίνο για τη γερμανική ταξιαρχία στη Λιθουανία επηρεάζουν και τα συστήματα με τα οποία θα πρέπει να συνεργάζονται οι σύμμαχοι (NATO). Παράλληλα, το νέο ευρωπαϊκό εργαλείο αμυντικής χρηματοδότησης SAFE, δηλαδή το Security Action for Europe, προσφέρει φθηνά δάνεια στα κράτη-μέλη για αγορά στρατιωτικού εξοπλισμού, αλλά τα ωθεί σε κοινές τεχνικές προδιαγραφές ως όρο πρόσβασης (European Parliament). Αν οι γερμανικές απαιτήσεις γίνουν το υπόδειγμα, οι γερμανικές δαπάνες θα διαμορφώσουν την αγορά πολύ πέρα από τα γερμανικά σύνορα.

Πέντε πρωτεύουσες, ένας φόβος

Οι αντιδράσεις των συμμάχων δείχνουν την ίδια ανησυχία: όποιος ελέγχει την αρχιτεκτονική, ελέγχει και την αγορά.

Η Ολλανδία έχει ήδη αρχίσει να κουμπώνει στο νέο πλαίσιο. Το ολλανδικό υπουργείο Άμυνας επέλεξε τη Hensoldt Nederland για την ανανέωση των συστημάτων ηλεκτρονικού πολέμου του 101ου Τάγματος CEMA, συνδέοντας την αναβάθμιση με την αντιμετώπιση drones και τις ευρωπαϊκές κοινές προμήθειες (Defensie.nl, BNR). Το ίδιο υπουργείο συμμετέχει και σε ψηφιακή αγορά drones, της οποίας οι πρώτες αγορές προέρχονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες, δείχνοντας την απόσταση ανάμεσα στη ρητορική περί ευρωπαϊκής αυτονομίας και στις αγορές που υπαγορεύει η πίεση του χρόνου.

Η Πολωνία είναι πρώτη στις ευρωπαϊκές εξαγωγές drones, αλλά το πλεονέκτημά της στηρίζεται σε εύθραυστη βάση. Σύμφωνα με την Puls Biznesu, το 97 τοις εκατό των πολωνικών εξαγωγών drones κατευθύνεται στην Ουκρανία· αν αφαιρεθεί αυτός ο ένας πελάτης, η Πολωνία πέφτει στην όγδοη θέση στην Ευρώπη. Η Βαρσοβία θέτει πλέον ως όρο για νέες παραδόσεις MiG-29 στην Ουκρανία τη μεταφορά ουκρανικής τεχνολογίας drones, ένδειξη ότι δεν θεωρεί τις δικές της δυνατότητες επαρκείς (Defence24).

Η Γαλλία βλέπει τη γερμανική ώθηση μέσα από τα συντρίμμια του FCAS/SCAF, του γαλλογερμανικού προγράμματος μαχητικού νέας γενιάς που έχει καταρρεύσει πολιτικά και βιομηχανικά. Το Παρίσι έχει παγώσει τη χρηματοδότηση του Eurodrone έως το 2035, δίνοντας προτεραιότητα σε κυρίαρχα drones θεάτρου επιχειρήσεων, ενώ η Dassault και η Airbus συγκρούονται ανοιχτά για την κατανομή έργου (Opex360, Zonebourse). Η Γερμανία κινείται προς συστήματα μαζικής παραγωγής και αναλώσιμης χρήσης· η Γαλλία υπερασπίζεται τον εθνικό έλεγχο. Εκεί βρίσκεται το βασικό ρήγμα της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας.

Η Ρουμανία δείχνει τι συμβαίνει όταν η χρηματοδότηση προηγείται της επιχειρησιακής δυνατότητας. Το Βουκουρέστι χρησιμοποίησε πόρους του SAFE για να υπογράψει σύμβαση 5,6 δισ. ευρώ με τη Rheinmetall για αντιαεροπορική άμυνα μικρού βεληνεκούς, αλλά οι παραδόσεις δεν θα ολοκληρωθούν πριν από το 2030 (Rheinmetall, Analisi Difesa). Τη νύχτα της 13ης Ιουνίου, όταν εμφανίστηκαν εναέριοι στόχοι κοντά στα ουκρανικά σύνορα, η πραγματική ρουμανική αντίδραση ήταν συναγερμός και απογείωση δύο ιταλικών Eurofighter, όχι ενεργοποίηση επίγειας ασπίδας κατά drones (Adevărul).

Η Λιθουανία, που φιλοξενεί τη γερμανική Panzerbrigade 45, δοκίμασε επιχειρήσεις drones και αντιμετώπισης drones σε άσκηση του Ιουνίου στο Παμπραντέ, με 2.900 στρατιώτες από οκτώ χώρες (DW). Η πλήρης ετοιμότητα της ταξιαρχίας προβλέπεται για το 2027. Όταν στις 13 Ιουνίου εμφανίστηκε πάνω από την περιφέρεια του Βίλνιους ίχνος ραντάρ με χαρακτηριστικά που παρέπεμπαν σε drone, η αντίδραση ήταν ενεργοποίηση μαχητικών και τελικά ταυτοποίηση ενός μετεωρολογικού μπαλονιού (LRT). Οι ασκήσεις του Ιουνίου δείχνουν τη φιλοδοξία· το περιστατικό με το μπαλόνι δείχνει την απόσταση από την καθημερινή πραγματικότητα.

Ο ανοιχτός φάκελος

Το γερμανικό σχέδιο μπορεί να γίνει ευρωπαϊκός πήχης ετοιμότητας μόνο αν το Βερολίνο δημοσιεύσει απαιτήσεις στις οποίες θα μπορούν να ενταχθούν οι σύμμαχοι. Διαφορετικά θα πρόκειται για ακόμη ένα μεγάλο εθνικό πρόγραμμα προμηθειών, κλεισμένο στο δικό του βιομηχανικό οικοσύστημα. Το κείμενο του σχεδίου δράσης, η κατανομή του προϋπολογισμού, ο κατάλογος των προμηθευτών, οι προδιαγραφές διαλειτουργικότητας και το δόγμα ανθρώπινου ελέγχου πάνω στα αυτόνομα συστήματα παραμένουν αδημοσίευτα (BMVg). Μέχρι να εμφανιστούν αυτά τα στοιχεία, οι ευρωπαίοι σύμμαχοι έχουν μπροστά τους το ίδιο δίλημμα: να ακολουθήσουν ένα γερμανικό πρότυπο που δεν συνδιαμόρφωσαν ή να χτίσουν κυρίαρχες εναλλακτικές που δύσκολα μπορούν να χρηματοδοτήσουν μόνοι τους.