Γερμανική διοίκηση στη Βαλτική, με ελλείψεις

Το 1ο Γερμανο-Ολλανδικό Σώμα, ένα διμερές στρατιωτικό στρατηγείο με έδρα το Μύνστερ, αναλαμβάνει από τα μέσα του 2026 την τακτική διοίκηση όλων των χερσαίων δυνάμεων του ΝΑΤΟ στην Εσθονία και τη Λετονία (γερμανικό υπουργείο Άμυνας, Euronews). Η απόφαση, που συμφωνήθηκε στη σύνοδο κορυφής της Χάγης το 2025, δίνει για πρώτη φορά στη Γερμανία ρόλο ηγεσίας στη συμβατική άμυνα της Βαλτικής. Οι δυνάμεις που θα στηρίξουν αυτή τη δέσμευση παραμένουν, σε μεγάλο βαθμό, στα χαρτιά.

Τι καλύπτει η διοίκηση

Το 1ο Γερμανο-Ολλανδικό Σώμα δεν είναι πρόχειρη κατασκευή. Ιδρύθηκε το 1995, έχει ηγηθεί επτά φορές εναλλαγών της Δύναμης Αντίδρασης του ΝΑΤΟ και στελεχώνεται από περίπου 400 άτομα από 16 συμμαχικές χώρες (εσθονικό υπουργείο Άμυνας). Θεωρητικά μπορεί να διοικήσει έως 50.000 στρατιώτες (Global Banking and Finance Review). Με τη νέα εντολή, αναλαμβάνει όλες τις χερσαίες δυνάμεις του ΝΑΤΟ και των εθνικών στρατών στην Εσθονία και τη Λετονία, περιλαμβανομένου του τάγματος μάχης υπό βρετανική ηγεσία στην Τάπα (ΝΑΤΟ).

Η Εσθονία έχει διαθέσει 17 εκατ. ευρώ για προωθημένο σταθμό διοίκησης, με πιθανότερη τοποθεσία τη δυτική πόλη Πάρνου (ERR News). Το κύριο στρατηγείο, όμως, παραμένει στο Μύνστερ, σε απόσταση άνω των 1.500 χιλιομέτρων από το έδαφος που καλείται να υπερασπιστεί.

Ο υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους παρουσίασε την απόφαση ως «κομβικό ρόλο για την Μπούντεσβερ» και ως απόδειξη ευρωπαϊκής ετοιμότητας (Deutschlandfunk). Τα στοιχεία του ίδιου του υπουργείου για το προσωπικό δείχνουν πιο δύσκολη εικόνα.

Το κενό προσωπικού

Η βασική γερμανική ανάπτυξη στη Βαλτική, η Τεθωρακισμένη Ταξιαρχία 45 στη Λιθουανία, διαθέτει περίπου 1.700 από τους 4.800 στρατιώτες που προβλέπονται, δηλαδή σχεδόν το ένα τρίτο της απαιτούμενης δύναμης. Οι υπόλοιπες θέσεις ανοίγουν μόλις από τον Οκτώβριο του 2026, ενώ πλήρης επιχειρησιακή ετοιμότητα δεν αναμένεται πριν από τα τέλη του 2027 (DBwV). Συνολικά, η Μπούντεσβερ αριθμεί περίπου 120.000 εν ενεργεία στρατιώτες, έναντι στόχου 280.000 έως το 2030 (γερμανικό υπουργείο Άμυνας).

Οι χώρες τις οποίες καλείται να υπερασπιστεί το γερμανο-ολλανδικό στρατηγείο κινούνται με ακόμη στενότερους περιορισμούς. Ολόκληρος ο ενεργός στρατός της Εσθονίας αριθμεί περίπου 8.000 άτομα, τα μισά από τα οποία είναι νεοσύλλεκτοι. Η Λετονία έχει 8.400 στρατιώτες, χωρίς άρματα μάχης και χωρίς μαχητικά αεροσκάφη (DBwV). Ο διάδρομος του Σουβάλκι, η στενή λωρίδα ανάμεσα στο ρωσικό Καλίνινγκραντ και τη Λευκορωσία που συνδέει τις Βαλτικές χώρες με την υπόλοιπη Συμμαχία, καλύπτεται από τάγμα μάχης περίπου 1.200 στρατιωτών.

Η αναδιάρθρωση αλλάζει την αλυσίδα διοίκησης, χωρίς να προσθέτει νέες δυνάμεις.

Καλύπτοντας ένα αμερικανικό κενό

Ο χρόνος της απόφασης συμβαδίζει με την αμερικανική υποχώρηση. Η σχεδιαζόμενη ανάπτυξη αμερικανικών πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς Tomahawk και Typhon στη Γερμανία «προφανώς δεν θα γίνει», επιβεβαίωσε ο αρχηγός Άμυνας της Γερμανίας (Μπρόιερ μέσω Deutschlandfunk). Τα περιφερειακά αμυντικά σχέδια που υιοθέτησε το ΝΑΤΟ στο Βίλνιους το 2023 προϋπέθεταν μεγαλύτερη αμερικανική συνεισφορά σε δυνάμεις. Το 1ο Γερμανο-Ολλανδικό Σώμα απορροφά μέρος αυτού του κενού, αντικαθιστώντας την ισχύ πυρός που λείπει με ταχύτερο συντονισμό.

Η μετατόπιση αναδιατάσσει και τις ευρωπαϊκές ιεραρχίες. Οι γαλλικές δυνάμεις που έχουν αναπτυχθεί στην Εσθονία στο πλαίσιο της Ενισχυμένης Προωθημένης Παρουσίας του ΝΑΤΟ, δηλαδή των εναλλασσόμενων συμμαχικών ταγμάτων που σταθμεύουν από το 2017 στα κράτη της πρώτης γραμμής, περνούν πλέον υπό γερμανική διοίκηση. Αναλυτές του γαλλικού Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων στο Παρίσι παρατηρούν ότι το Βερολίνο «επιδιώκει να γίνει το κράτος που ενοποιεί και ηγείται του ευρωπαϊκού πυλώνα του ΝΑΤΟ», συγκεντρώνοντας επιχειρησιακή διοίκηση αντί να οικοδομεί ανεξάρτητη ευρωπαϊκή ικανότητα (γαλλικό Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων).

Τίποτε από αυτά δεν πέρασε από την Μπούντεσταγκ, τη γερμανική Βουλή. Συνταγματολόγοι επισημαίνουν ένα διευρυνόμενο κενό: οι μόνιμες προωθημένες αναπτύξεις και οι νέες εντολές διοίκησης αντιμετωπίζονται ως κυβερνητικό προνόμιο, παρακάμπτοντας την κοινοβουλευτική έγκριση (Verfassungsblog). Ούτε η προηγούμενη ούτε η σημερινή κυβέρνηση έχουν δοκιμάσει νομικά αυτή την πρακτική.

Η αμυντική βιομηχανία κινείται ταχύτερα από τις ένοπλες δυνάμεις. Η Rheinmetall κατασκευάζει εργοστάσια πυρομαχικών στη Λιθουανία και τη Λετονία, αλλά η παραγωγή θα αρχίσει μόλις το 2027. Ο ίδιος ο κλάδος χρειάζεται σχεδόν να διπλασιάσει το εργατικό του δυναμικό, ανταγωνιζόμενος τις εταιρείες τεχνολογίας για τους ίδιους μηχανικούς και προγραμματιστές (Taylor Wessing). Η Γερμανία έχει αποδεχθεί τη διοίκηση. Τώρα χτίζει εργοστάσια για έναν στρατό που δεν μπορεί ακόμη να τα στελεχώσει.