Η Γερμανία κόβει φόρους €10 δισ.

Η γερμανική οικονομία κινείται εδώ και τρία χρόνια ανάμεσα στη συρρίκνωση και την οριακή ανάπτυξη. Στις 2 Ιουλίου, ο κυβερνητικός συνασπισμός Χριστιανοδημοκρατών/Χριστιανοκοινωνιστών και Σοσιαλδημοκρατών παρουσίασε πακέτο 34 μέτρων, με κεντρικό άξονα ελαφρύνσεις στη φορολογία εισοδήματος ύψους περίπου 10 δισ. ευρώ ετησίως, αυστηρότερους κανόνες για τις αναρρωτικές άδειες και μεγαλύτερη ευελιξία στις προσλήψεις (Reuters μέσω Internazionale, Al Jazeera). Η ίδια η κυβέρνηση προβλέπει ανάπτυξη μόλις 0,5% για φέτος (ThePrint).

Ο υπολογισμός του Βερολίνου είναι απλός: οι χαμηλότεροι φόροι αφήνουν περισσότερο εισόδημα στα νοικοκυριά, οι πιο ευέλικτες προσλήψεις μειώνουν το ρίσκο για τις επιχειρήσεις και οι αλλαγές στο ασφαλιστικό περιορίζουν τις μελλοντικές επιβαρύνσεις στην αγορά εργασίας. Το βαθύτερο πρόβλημα, όμως, βρίσκεται αλλού: στις αδύναμες επιχειρηματικές επενδύσεις και σε ένα εξαγωγικό μοντέλο που δεν τραβά πλέον με την ίδια δύναμη. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν ένα πακέτο που στηρίζεται κυρίως στη φορολογία εισοδήματος και στους κανόνες εργασίας μπορεί πράγματι να αγγίξει αυτές τις αδυναμίες.

Τι αλλάζει

Οι φορολογικές ελαφρύνσεις στοχεύουν κυρίως τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα. Ο συνασπισμός υποστηρίζει ότι μια τυπική οικογένεια θα κρατά περίπου 600 ευρώ περισσότερα τον χρόνο από το 2027, αν και ο αριθμός αυτός δεν έχει επιβεβαιωθεί από ανεξάρτητη εκτίμηση (Euronews, Tagesschau). Για τα υψηλά εισοδήματα, αντιθέτως, η επιβάρυνση αυξάνεται: ο λεγόμενος «φόρος πλουσίων», δηλαδή η πρόσθετη εισφορά στα υψηλά εισοδήματα, ανεβαίνει στο 45% για εισοδήματα άνω των 250.000 ευρώ και στο 47% άνω των 280.000 ευρώ, από ενιαίο συντελεστή 45% σήμερα (Reuters μέσω Internazionale).

Η μεταρρύθμιση στις αναρρωτικές άδειες αλλάζει τη διαδικασία, όχι την αμοιβή. Οι εργαζόμενοι θα χρειάζονται ιατρική βεβαίωση από την πρώτη ημέρα ασθένειας, με κατάργηση των τηλεφωνικών αναρρωτικών σημειωμάτων. Η Γερμανική Ένωση Γενικών Ιατρών χαρακτήρισε το μέτρο «απολύτως καταστροφικό» για την ήδη πιεσμένη πρωτοβάθμια φροντίδα (The Straits Times, Indian Express). Αμφισβητείται και η ίδια η αφετηρία του μέτρου: οι Γερμανοί λαμβάνουν κατά μέσο όρο περίπου 15 ημέρες αναρρωτικής άδειας τον χρόνο, λιγότερες από τους Γάλλους και από τους εργαζομένους στις περισσότερες σκανδιναβικές χώρες (The Telegraph).

Οι εργοδότες αποκτούν μεγαλύτερο περιθώριο για συμβάσεις ορισμένου χρόνου, σύμφωνα με πληροφορίες έως και 48 μήνες χωρίς να απαιτείται ειδική αιτιολόγηση. Στο ασφαλιστικό, η μεταρρύθμιση θα συνδέει μετά το 2031 την ηλικία συνταξιοδότησης με το προσδόκιμο ζωής, ακολουθώντας τις συστάσεις ειδικής επιτροπής (Al Jazeera).

Δεν αρκεί

Ο οικονομολόγος της Berenberg Χόλγκερ Σμίντινγκ ήταν σαφής: κανένα από τα μέτρα δεν ανοίγει πραγματικά νέο δρόμο και, ακόμη και αν εφαρμοστεί πλήρως, το πακέτο θα μπορούσε να ανεβάσει τον μακροπρόθεσμο ρυθμό ανάπτυξης της Γερμανίας από περίπου 0,4% σε 0,7% (Chosun Biz). Πρόκειται για περιορισμένη βελτίωση σε μια οικονομία για την οποία η Bundesbank έχει ήδη διαγνώσει πρόβλημα ανταγωνιστικότητας, όχι απλώς μια παροδική κάμψη του κύκλου.

Η δημοσιονομική εικόνα παραμένει ανοιχτή. Το υπουργείο Οικονομικών είχε εξετάσει σενάρια ελαφρύνσεων έως 25 δισ. ευρώ, αλλά ο συνασπισμός επέλεξε τη φθηνότερη εκδοχή (Deutschlandfunk). Ο πρόεδρος του Ifo, Κλέμενς Φουστ, προειδοποίησε ότι οι φορολογικές μειώσεις δεν είναι βιώσιμες αν δεν επιβραδυνθεί και η αύξηση των δαπανών (ThePrint). Τίποτα από αυτά δεν έχει ακόμη γίνει νόμος. Η μεταρρύθμιση στη φορολογία εισοδήματος χρειάζεται την έγκριση της Bundesrat, της άνω βουλής που εκπροσωπεί τα κρατίδια, δηλαδή ακριβώς τις περιφερειακές κυβερνήσεις που θα χάσουν έσοδα από τις ελαφρύνσεις.

Ποιος κερδίζει, ποιος χάνει, ποιος παρακολουθεί

Για τους εργαζομένους, η συμφωνία έχει δύο όψεις. Όσοι έχουν σταθερή δουλειά θα κρατήσουν μεγαλύτερο μέρος του μισθού τους. Όσοι μπαίνουν τώρα σε νέα θέση εργασίας μπορεί να περάσουν χρόνια με συμβάσεις ορισμένου χρόνου και ασθενέστερη προστασία. Η πρόεδρος της IG Metall, Κριστιάνε Μπένερ, χαρακτήρισε την επέκταση των συμβάσεων ορισμένου χρόνου «επίθεση στα δικαιώματα των εργαζομένων», ενώ η εργοδοτική ένωση μίλησε για «αλλαγή πορείας που έχει καθυστερήσει πολύ» (DW). Η σύνδεση της συνταξιοδότησης με το προσδόκιμο ζωής προστατεύει τους νεότερους εργαζομένους από υψηλότερες εισφορές, αλλά μπορεί να επιβαρύνει όσους κάνουν βαριές σωματικές εργασίες, αν οι εξαιρέσεις δεν αποδειχθούν επαρκείς.

Η γερμανική στασιμότητα επηρεάζει ήδη τους γείτονες. Οι πολωνικές εξαγωγές αυτοκινήτων προς τη Γερμανία μειώθηκαν κατά 14,5% σε ετήσια βάση το πρώτο τρίμηνο του 2026 (netTG). Στην Τσεχία, η αυτοκινητοβιομηχανία αντιστοιχεί περίπου στο ένα δέκατο του ΑΕΠ, ενώ μόνη της η Škoda Auto φτάνει περίπου στο 5% (PRESS1.cz). Για την Ολλανδία, η Γερμανία παραμένει ο σημαντικότερος εμπορικός εταίρος (CBS).

Πίσω από τους αριθμούς υπάρχει μια αντίφαση. Το Βερολίνο μειώνει φόρους στο εσωτερικό, ενώ ταυτόχρονα πιέζει για περικοπές περίπου 400 δισ. ευρώ στον προτεινόμενο προϋπολογισμό της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034 (upday). Τόνωση στο εσωτερικό, λιτότητα στις Βρυξέλλες. Οι χώρες που χρηματοδοτούν αυτόν τον προϋπολογισμό θα το προσέξουν.

Το πραγματικό τεστ δεν είναι αν τα νοικοκυριά θα ξοδέψουν τα επιπλέον 600 ευρώ. Είναι αν οι γερμανικές επιχειρήσεις θα αρχίσουν ξανά να επενδύουν και να προσλαμβάνουν μόνιμο προσωπικό ή αν οι φορολογικές ελαφρύνσεις θα περάσουν στην οικονομία χωρίς να αλλάξουν την επενδυτική αδράνεια, αφήνοντας τους προμηθευτές της Κεντρικής Ευρώπης να απορροφήσουν ακόμη έναν γύρο πίεσης στο κόστος.