Η Google ευθύνεται για ψευδείς απαντήσεις ΤΝ

Στις 24 Σεπτεμβρίου, περιφερειακό δικαστήριο στο Άαχεν διέταξε την Google να πάψει να εμφανίζει στους χρήστες τον ισχυρισμό ότι ένας Γερμανός διευθυντής κλινικής είχε καταδικαστεί για σεξουαλικό εξαναγκασμό (KPW, Beck aktuell). Η καταδίκη αφορούσε άλλον άνθρωπο. Η Google είχε ενημερωθεί για το λάθος, αλλά αρνήθηκε να αφαιρέσει την απάντηση· το αν έχει την ίδια υποχρέωση να παρεμβαίνει σε ανάλογες περιπτώσεις και στην υπόλοιπη Ευρώπη παραμένει ανοιχτό.

Δύο άνδρες, μία απάντηση

Στις 28 Αυγούστου, ένας συνάδελφος αναζήτησε το όνομα του γιατρού μαζί με τη γερμανική λέξη για την «αναστολή». Το AI Mode της Google απάντησε ότι είχε καταδικαστεί, απολυθεί και λάβει εξαψήφιο ποσό στο πλαίσιο συμβιβασμού (Beck aktuell). Αυτή ήταν η ιστορία ενός άλλου πρώην υψηλόβαθμου στελέχους της ίδιας κλινικής.

Η τεχνητή νοημοσύνη συγχώνευσε δύο πρόσωπα. Τα άρθρα στα οποία βασίστηκε αφορούσαν τον άλλον άνδρα και δεν κατονομάζουν ποτέ τον γιατρό. Εκείνος λέει ότι δεν υπήρξε ποτέ εις βάρος του καταγγελία, διαδικασία ή καταδίκη. Όταν ζήτησε από την Google να αποσύρει τις απαντήσεις, η εταιρεία τού απάντησε στις 15 Σεπτεμβρίου ότι δεν θα ενεργούσε (LHR). Ούτε η επίσημη εξώδικη διαμαρτυρία του δικηγόρου του έφερε αποτέλεσμα.

Τι πρέπει να σταματήσει τώρα η Google

Η δικαστική εντολή έχει περιορισμένο πεδίο: απαγορεύει τρεις συγκεκριμένες εκδοχές της ψευδούς απάντησης. Απευθύνεται στην Google Ireland Limited, την ευρωπαϊκή θυγατρική της εταιρείας (KPW).

Το δικαστήριο αντιμετώπισε την Google ως Störerin. Στο γερμανικό δίκαιο προστασίας της προσωπικότητας, ο όρος αφορά εκείνον που έχει υποχρέωση να σταματήσει μια προσβολή την οποία μπορεί να αποτρέψει, ακόμη κι αν δεν την προκάλεσε ο ίδιος. Επειδή μια ψευδής κατηγορία για ποινικό αδίκημα είναι σοβαρή και επείγουσα, το δικαστήριο αποφάσισε χωρίς να ακούσει πρώτα την Google. Η παραβίαση της εντολής μπορεί να επιφέρει πρόστιμο έως 250.000 ευρώ, αν και δεν έχει επιβληθεί κανένα (LHR).

Μια προηγούμενη γερμανική απόφαση κινήθηκε στην ίδια κατεύθυνση. Στις 28 Μαΐου, το Munich I Regional Court εξέτασε μια AI Overview που συνέδεε δύο τοπικούς εκδότες με απάτη μέσω συνδρομών (Munich judgment). Έκρινε ότι το σύστημα της Google δεν είχε απλώς παραθέσει τις πηγές του. Είχε συνδυάσει το περιεχόμενό τους σε έναν νέο ισχυρισμό, για τον οποίο το δικαστήριο θεώρησε υπεύθυνη την Google.

Η Google άσκησε έφεση κατά της απόφασης του Μονάχου, αλλά η διαδικασία έκλεισε με συμβιβασμό και ανώτερο δικαστήριο δεν εξέτασε τη συλλογιστική της απόφασης (The Decoder). Και οι δύο αποφάσεις προέρχονται από πρωτοβάθμια δικαστήρια. Δεν δεσμεύουν δικαστές σε άλλες χώρες.

Το κενό στη νομοθεσία της ΕΕ

Τα δημοσιευμένα στοιχεία καταγράφουν ότι η Google αρνήθηκε να ενεργήσει, όχι όμως τον λόγο. Το ισχυρότερο επιχείρημα που θα μπορούσε να προβάλει είναι η κλίμακα λειτουργίας της: ένα σύστημα που απαντά σε τεράστιο αριθμό ερωτημάτων δεν μπορεί να ελέγχει εκ των προτέρων κάθε πρόταση, ενώ οι χρήστες μπορούν να ακολουθήσουν τους συνδέσμους προς τις πηγές.

Η νομοθεσία της ΕΕ αγγίζει αυτό το επιχείρημα, χωρίς να δίνει οριστική απάντηση. Ο Digital Services Act είναι το πλαίσιο κανόνων της ΕΕ του 2022 για τις διαδικτυακές πλατφόρμες. Προστατεύει τις υπηρεσίες που αποθηκεύουν ή μεταδίδουν περιεχόμενο άλλων. Δεν τις υποχρεώνει να παρακολουθούν γενικά αυτό το περιεχόμενο και δεν τις θεωρεί υπεύθυνες, εφόσον ενεργήσουν γρήγορα μόλις ενημερωθούν ότι κάτι είναι παράνομο (Digital Services Act).

Το ανοιχτό ερώτημα είναι αν μια πρόταση που διατυπώνει η ίδια η τεχνητή νοημοσύνη της Google λογίζεται ως περιεχόμενο τρίτων. Αν ναι, η Google λειτουργεί ως πάροχος φιλοξενίας και οφείλει να ενεργήσει μόλις ειδοποιηθεί. Αν όχι, μοιάζει περισσότερο με τον συντάκτη του ισχυρισμού. Καμία απόφαση του EU Court of Justice δεν έχει απαντήσει μέχρι σήμερα (Lawfare).

Το δικαστήριο του Άαχεν δεν χρειάστηκε να επιλέξει ανάμεσα στις δύο ερμηνείες. Με όποια από τις δύο κι αν κρίνει κανείς την υπόθεση, η Google είχε ενημερωθεί για μια τεκμηριωμένα ψευδή πληροφορία και την άφησε στο διαδίκτυο. Αυτή είναι η δική μας ανάγνωση των δημοσιευμένων στοιχείων, όχι η αιτιολογία που διατύπωσε το δικαστήριο.

Η Ιταλία προσφέρει ένα σημείο σύγκρισης. Στις 29 Απριλίου, η ρυθμιστική αρχή επικοινωνιών της χώρας, AGCOM, ζήτησε από την European Commission να εξετάσει τα AI Overviews και το AI Mode βάσει των κανόνων του νόμου για τους συστημικούς κινδύνους (AGCOM). Οι κανόνες αυτοί υποχρεώνουν τις μεγαλύτερες πλατφόρμες να αξιολογούν και να περιορίζουν τις βλάβες που προκαλούν οι υπηρεσίες τους. Η ιταλική πρωτοβουλία προέκυψε κυρίως από την ανησυχία των εκδοτών ότι χάνουν αναγνώστες, όχι από τις ψευδείς κατηγορίες. Μια έρευνα της Επιτροπής θα μπορούσε να πιέσει την Google να διαχειριστεί καλύτερα τέτοιους κινδύνους, δεν θα έκρινε όμως από μόνη της ποιος ευθύνεται όταν μια απάντηση τεχνητής νοημοσύνης συκοφαντεί κάποιον.

Ο γιατρός εξασφάλισε ό,τι μπορούσε να του δώσει αυτή η υπόθεση: δικαστική εντολή κατά τριών ψευδών απαντήσεων για τον ίδιο, αφού η Google αγνόησε την καταγγελία του. Για τις απαντήσεις αναζήτησης που παράγονται από τεχνητή νοημοσύνη, η Ευρώπη εξακολουθεί να μην έχει ενιαίο κανόνα. Οι πολίτες σε άλλες χώρες δεν στερούνται ένδικων μέσων, καθώς εξακολουθούν να ισχύουν οι εθνικοί νόμοι περί δυσφήμησης και ιδιωτικότητας. Κάθε δικαστήριο, όμως, θα πρέπει να αποφασίσει μόνο του αν η τεχνητή νοημοσύνη της Google εκφράζει την ίδια την Google. Μια πανευρωπαϊκή απάντηση θα απαιτούσε απόφαση ανώτερου εθνικού δικαστηρίου, απόφαση του Court of Justice ή νέα νομοθεσία· τίποτε από αυτά δεν έχει προκύψει ακόμη.