Η Ελλάδα επιτηρεί, η Γερμανία ξεφεύγει

Μια χώρα που χρειάστηκε τρία διεθνή προγράμματα διάσωσης προεδρεύει πλέον στο όργανο που επιτηρεί τις δαπάνες της ευρωζώνης. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης, υπουργός Οικονομικών της Ελλάδας, εξελέγη πρόεδρος της Ευρωομάδας τον Δεκέμβριο του 2025, ο πρώτος από χώρα που πέρασε από κρίση χρέους. Σήμερα διευθύνει συνεδριάσεις στις οποίες η Γαλλία, η Αυστρία και η Φινλανδία παρουσιάζουν τα σχέδιά τους για να επαναφέρουν τα ελλείμματά τους υπό έλεγχο.

Η Ελλάδα εμφάνισε δημοσιονομικό πλεόνασμα 1,7% του ΑΕΠ το 2025, ενώ το χρέος της μειώθηκε κατά οκτώ ποσοστιαίες μονάδες, στο 146,1% του ΑΕΠ (ευρωπαϊκή στατιστική υπηρεσία). Η Γερμανία κατέγραψε έλλειμμα 3,7%, σύμφωνα με την εαρινή πρόβλεψη του 2026 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η Φινλανδία έκλεισε το 2025 με έλλειμμα 3,4% (φινλανδική στατιστική υπηρεσία), ενώ η Επιτροπή προβλέπει διεύρυνσή του στο 4,5% φέτος.

Η Γερμανία και η Φινλανδία υπερβαίνουν και οι δύο το όριο ελλείμματος 3% που έθεσε η Συνθήκη του Μάαστριχτ, το δημοσιονομικό όριο που συμφώνησαν οι χώρες της ΕΕ το 1992 ως τίμημα για τη συμμετοχή σε κοινό νόμισμα. Σε όλη την Ένωση, δεκατρία κράτη-μέλη βρίσκονται πλέον πάνω από αυτό το όριο και εννέα έχουν ενταχθεί στην επίσημη διαδικασία διόρθωσης.

Η εξαίρεση της Γερμανίας, η πίεση στη Φινλανδία

Το γερμανικό έλλειμμα είναι μεγαλύτερο από το φινλανδικό, αλλά η Γερμανία απέφυγε πλήρως την επίσημη διαδικασία. Η Φινλανδία εντάχθηκε σε αυτήν τον Ιανουάριο του 2026.

Η διαφορά βρίσκεται σε μια εξαίρεση που ονομάζεται εθνική ρήτρα διαφυγής. Επιτρέπει στις χώρες να αφαιρούν από τον υπολογισμό του ελλείμματος αμυντικές δαπάνες έως 1,5 ποσοστιαία μονάδα του ΑΕΠ. Δεκαπέντε χώρες την ενεργοποίησαν. Αν αφαιρεθεί ο γερμανικός αμυντικός λογαριασμός, το προσαρμοσμένο έλλειμμα της χώρας υποχωρεί περίπου στο 2,9%, λίγο κάτω από το όριο.

Η Φινλανδία ενεργοποίησε την ίδια ρήτρα, αλλά τα μεγέθη δεν βγαίνουν. Το έλλειμμά της προέρχεται κυρίως από τις κοινωνικές δαπάνες που αυξάνονται λόγω γήρανσης του πληθυσμού και από ανάπτυξη μόλις 0,2% το 2025, όχι πρωτίστως από την άμυνα. Η γερμανική κεντρική τράπεζα προειδοποιεί ότι ακόμη και το προσαρμοσμένο έλλειμμα της Γερμανίας θα ξεπεράσει το 3% το 2026 και το 2027, κινούμενο προς το 5%. Η εξαίρεση αγοράζει χρόνο, δεν λύνει το πρόβλημα.

Περικοπές παροχών για να πληρωθούν οι εξοπλισμοί

Οι αμυντικές δαπάνες της Φινλανδίας οδεύουν προς τα 14-15 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2029, περίπου διπλάσιες από τα σημερινά επίπεδα. Για να δημιουργήσει δημοσιονομικό χώρο, η κυβέρνηση περιέκοψε τα επιδόματα ανεργίας, τα στεγαστικά επιδόματα και την επαγγελματική εκπαίδευση (φινλανδική συνομοσπονδία συνδικάτων). Ο ΦΠΑ αυξήθηκε στο 25,5%. Η μακροχρόνια αστεγία αυξήθηκε πέρυσι κατά 29%, για πρώτη φορά ύστερα από μία δεκαετία.

Ο επίτροπος Βάλντις Ντομπρόβσκις επισκέφθηκε το Ελσίνκι και δήλωσε ότι η Φινλανδία λαμβάνει «αποτελεσματική δράση» (φινλανδικό υπουργείο Οικονομικών). Στο δημοσιονομικό δίκαιο της ΕΕ, αυτή η διατύπωση σημαίνει συμμόρφωση με την προκαθορισμένη πορεία δαπανών, όχι απαραίτητα επίτευξη του στόχου για το έλλειμμα. Το ΕΤΛΑ, το ανεξάρτητο φινλανδικό ινστιτούτο οικονομικών ερευνών, εκτιμά ότι η χώρα θα χάσει όλους τους δικούς της δημοσιονομικούς στόχους: ούτε έλλειμμα 1% έως το 2027 ούτε ισοσκελισμένο προϋπολογισμό έως το 2031. Ο ΟΟΣΑ και το ΔΝΤ συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι η πορεία δεν επαρκεί.

Οι χώρες των μνημονίων ισοσκελίζουν τους λογαριασμούς

Η Ελλάδα, η Πορτογαλία, η Ιρλανδία και η Κύπρος εμφάνισαν όλες πλεονάσματα το 2025 (ευρωπαϊκή στατιστική υπηρεσία). Είναι οι χώρες που πέρασαν από προγράμματα διάσωσης, υποχρεωτικές περικοπές και θεσμική ταπείνωση στη διάρκεια της δεκαετίας του 2010. Η αναγκαστική αναδιάρθρωση των δημόσιων οικονομικών δημιούργησε δημοσιονομικές συνήθειες που πλέον αποτυπώνονται στους αριθμούς. Τον Ιούνιο του 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αφαίρεσε πλήρως την Ελλάδα από τον κατάλογο υψηλού κινδύνου για οικονομικές ανισορροπίες.

Η ΕΕ δεν έχει επιβάλει ποτέ πρόστιμο σε χώρα επειδή εμφάνισε υπερβολικό έλλειμμα. Η πλησιέστερη περίπτωση ήταν ποινή 18,9 εκατ. ευρώ στην Ισπανία το 2015, για παραποίηση στατιστικών στοιχείων και όχι για υπερβολικές δαπάνες. Το 2003, η Γαλλία και η Γερμανία μπλόκαραν στο Συμβούλιο τις κυρώσεις εις βάρος τους. Οι υπουργοί Οικονομικών ψηφίζουν για τις ποινές που αφορούν ο ένας τον άλλον. Αυτό το θεσμικό ελάττωμα δεν έχει αλλάξει.

Η Φινλανδία περικόπτει τη στεγαστική στήριξη και παγώνει παροχές για να μείνει στην προβλεπόμενη πορεία. Η Γερμανία δημιούργησε ειδικό εξωπροϋπολογιστικό ταμείο υποδομών 500 δισ. ευρώ και εξασφάλισε εξαίρεση. Και οι δύο χώρες ακολουθούν τους κανόνες. Μόνο η μία περιορίζει το κοινωνικό της δίχτυ για να το κάνει.