Η Ελλάδα αλλάζει τις αποδόσεις του καλωδίου Κύπρου

Η δημόσια διαβούλευση που άνοιξε η ελληνική ρυθμιστική αρχή για τα έσοδα του Great Sea Interconnector μοιάζει με τεχνική διόρθωση σε έναν μαθηματικό τύπο. Στην πράξη αφορά το ποιος θα σηκώσει το χρηματοδοτικό βάρος της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου: οι τράπεζες, οι επενδυτές ή τελικά οι καταναλωτές μέσα από τους λογαριασμούς ρεύματος.

Τι αλλάζει στο gearing και γιατί αφορά τους λογαριασμούς

Η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων άνοιξε στις 21 Αυγούστου διαβούλευση για τη μεθοδολογία εσόδου που αφορά το ελληνικό σκέλος του καλωδίου (iEnergeia). Οι παρατηρήσεις μπορούν να υποβληθούν έως τις 11 Σεπτεμβρίου. Το ίδιο το έργο είναι μια υποθαλάσσια ηλεκτρική διασύνδεση 1.208 χιλιομέτρων και 1.000 MW, η οποία θα έβαζε τέλος στην ιδιότητα της Κύπρου ως του τελευταίου ηλεκτρικά απομονωμένου κράτους-μέλους της ΕΕ (Ευρωπαϊκή Επιτροπή).

Το κρίσιμο μέγεθος είναι το λεγόμενο gearing, δηλαδή το ποσοστό του δανεισμού που θεωρείται ότι χρηματοδοτεί ένα έργο σε σχέση με τα ίδια κεφάλαια. Οι ρυθμιστικές αρχές το χρησιμοποιούν για να υπολογίσουν το σταθμισμένο μέσο κόστος κεφαλαίου, γνωστό ως WACC, από το οποίο προκύπτει το ανώτατο ετήσιο έσοδο που μπορεί να ανακτά ο διαχειριστής μέσω των χρεώσεων δικτύου στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος.

Ο ΑΔΜΗΕ ζητεί το gearing να οριστεί στο 50-60% κατά την περίοδο κατασκευής και στο 40-50% στα επόμενα χρόνια, όταν το κόστος του παγίου θα αποσβένεται σταδιακά. Η υφιστάμενη φόρμουλα φέρεται να προέβλεπε 60-80%, επίπεδο αισθητά υψηλότερο από το 45-60% που εφαρμόζεται στη συνήθη δραστηριότητα του ΑΔΜΗΕ στα δίκτυα (Sigmalive). Χαμηλότερος υποθετικός δανεισμός σημαίνει μεγαλύτερη συμμετοχή ιδίων κεφαλαίων. Επειδή τα ίδια κεφάλαια αμείβονται ακριβότερα από το χρέος, καθώς οι επενδυτές αναλαμβάνουν μεγαλύτερο ρίσκο, η αλλαγή ανεβάζει την επιτρεπόμενη απόδοση και, μαζί της, το ποσό που μπορεί να εισπράττει κάθε χρόνο το έργο.

Αυτή ακριβώς η ρυθμιζόμενη ροή εσόδων είναι που εξετάζουν οι τράπεζες πριν υπογράψουν δανειακές συμβάσεις. Για τον ΑΔΜΗΕ και τη Meridiam, η οποία απέκτησε τον Αύγουστο πλειοψηφικό ποσοστό 66%, μια φόρμουλα πιο φιλική προς τους χρηματοδότες φέρνει πιο κοντά το financial close (Politis, iEnergeia). Για τους καταναλωτές στην Ελλάδα και την Κύπρο, όμως, σημαίνει ότι το υπόλοιπο κόστος, μετά την ευρωπαϊκή επιχορήγηση περίπου 657 εκατ. ευρώ, θα ανακτηθεί μέσω των χρεώσεων δικτύου (CINEA).

Η Κύπρος αμφισβητεί τον λογαριασμό

Η Αθήνα μπορεί να προσαρμόσει τη δική της μεθοδολογία. Η οικονομική βιωσιμότητα του καλωδίου, όμως, εξαρτάται από τη σύμπτωση των δύο πλευρών. Με βάση τον υφιστάμενο επιμερισμό, η Κύπρος αναλαμβάνει το 63% του υπολειπόμενου κόστους στο τμήμα Ελλάδας-Κύπρου, παρότι διαθέτει πολύ μικρότερη βάση καταναλωτών (Cyprus Mail).

Η απόσταση ανάμεσα σε όσα δηλώνει ο ΑΔΜΗΕ και σε όσα αναγνωρίζει η κυπριακή πλευρά παραμένει μεγάλη. Η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας Κύπρου φέρεται να έχει αναγνωρίσει μόλις περίπου 82 εκατ. ευρώ από τα περίπου 251 εκατ. ευρώ που ο ΑΔΜΗΕ υποστηρίζει ότι έχει δαπανήσει μέχρι σήμερα, δηλαδή περίπου το 32% (Proto Thema). Η κυπριακή κυβέρνηση έχει παρακρατήσει την πρώτη από τις πέντε ετήσιες προκαταβολές των 25 εκατ. ευρώ που είχε υποσχεθεί, δηλώνοντας ότι θα πληρώσει μόνο όταν εκδοθεί NAVTEX, η ναυτική οδηγία που επιτρέπει τις έρευνες στον βυθό, και όταν επανεκκινήσουν οι φυσικές εργασίες (Philenews). Τέτοια οδηγία δεν έχει επιβεβαιωθεί δημοσίως (Cyprus Mail).

Ποιος κερδίζει και ποιος μένει εκτεθειμένος

Αν το καλώδιο κατασκευαστεί εντός χρονοδιαγράμματος, ο μεγαλύτερος ωφελημένος είναι η Κύπρος. Η σύνδεση με μεγαλύτερο ηλεκτρικό σύστημα σημαίνει ισχυρότερη ασφάλεια εφοδιασμού και πρόσβαση σε φθηνότερη ενέργεια. Ο ΑΔΜΗΕ και η Meridiam αποκτούν ένα ρυθμιζόμενο πάγιο μεγάλης διάρκειας, ενώ η Ελλάδα ενισχύει τον ρόλο της ως ενεργειακής γέφυρας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Αν, αντίθετα, οι καθυστερήσεις συσσωρευθούν και το αναγνωρισμένο κόστος αυξηθεί, το τελικό στήριγμα είναι οι λογαριασμοί ρεύματος. Ο πρώην πρόεδρος της ΡΑΕΚ Ανδρέας Πουλλικκάς έχει υποστηρίξει ότι οι επιχορηγήσεις και τα έσοδα της αγοράς πρέπει να αφαιρεθούν πριν ανοίξει οποιαδήποτε συζήτηση για αυξήσεις στους λογαριασμούς (Cyprus Mail). Λογιστικά αυτό είναι σωστό. Ωστόσο, το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο έχει προειδοποιήσει ότι τα διασυνοριακά ηλεκτρικά έργα εμφανίζουν επαναλαμβανόμενες καθυστερήσεις, οι οποίες μεταθέτουν τα έσοδα στο μέλλον, αυξάνουν το χρηματοδοτικό κόστος και ξανανοίγουν το ερώτημα του ποιος πληρώνει (Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο).

Η Ελλάδα μπορεί να βελτιώσει το τραπεζικό μοντέλο του έργου. Δεν μπορεί, όμως, να χρηματοδοτήσει μακριά την άρνηση της Κύπρου να αποδεχθεί τη βάση κόστους. Μέχρι οι δύο ρυθμιστικές αρχές να συμφωνήσουν τι έχει δαπανηθεί και τι μπορεί να ανακτηθεί, το καλώδιο θα παραμένει πιο χρηματοδοτήσιμο στα χαρτιά παρά στην πράξη.