Ο Hegseth ελέγχει τα αμερικανικά μέσα στην Ευρώπη

Ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ διέταξε εξάμηνη επανεξέταση κάθε αμερικανικού στρατιωτικού μέσου στην Ευρώπη, παρουσιάζοντας την άσκηση ως «ΝΑΤΟ 3.0»: ένα σχήμα στο οποίο οι Ευρωπαίοι αναλαμβάνουν την άμυνα της ηπείρου τους και η Ουάσιγκτον υποχωρεί σε δεύτερο ρόλο. Η διαδικασία είναι μονομερής αμερικανική απόφαση, στηριγμένη στη συνταγματική αρμοδιότητα του προέδρου ως αρχηγού των ενόπλων δυνάμεων. Καμία ευρωπαϊκή κυβέρνηση και κανένα όργανο της Συμμαχίας δεν μπορούν να την μπλοκάρουν (CBS, Le Monde). Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες καλούνται να απορροφήσουν την προσαρμογή.

Τι προσφέρει στην πράξη η Ουάσιγκτον

Σύμφωνα με πληροφορίες, υπό επανεξέταση βρίσκονται 50 από τα 150 μαχητικά αεροσκάφη, και τα οκτώ ιπτάμενα τάνκερ ανεφοδιασμού, 11 από τα 26 αεροσκάφη ναυτικής περιπολίας, ένα υποβρύχιο πυραύλων, μια ομάδα κρούσης αεροπλανοφόρου και μία από τις δύο ομάδες βομβαρδιστικών (Tagesspiegel). Αυτά τα μέσα δεν είναι διακοσμητική παρουσία. Είναι η υποδομή που κάνει εκτελέσιμα τα αμυντικά σχέδια του ΝΑΤΟ: αεροπορική κάλυψη, επιτήρηση, πλήγματα μεγάλης ακτίνας, θαλάσσια παρακολούθηση και δυνατότητα ενίσχυσης της Ευρώπης από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού (Al Jazeera). Χωρίς ιπτάμενα τάνκερ, τα ευρωπαϊκά μαχητικά δεν μπορούν να παραμένουν αρκετή ώρα στον αέρα. Χωρίς αεροσκάφη περιπολίας, ανοίγουν κενά στην παρακολούθηση υποβρυχίων. Η επανεξέταση δεν αγγίζει τόσο τον ορατό όγκο της συμμαχικής άμυνας όσο τον συνδετικό ιστό της.

Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε επιχείρησε να περιορίσει τη ζημιά, λέγοντας ότι η επανεξέταση θα γίνει «σε στενή διαβούλευση με τους συμμάχους» και ότι, κατά την εκτίμηση του Ανώτατου Συμμαχικού Διοικητή του ΝΑΤΟ, πολλές από τις δυνατότητες που μπορεί να αποσυρθούν είτε καλύπτονται ήδη είτε θα καλυφθούν σύντομα (NATO). Ο Γερμανός υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους ήταν πιο ευθύς: γρήγορες μειώσεις χωρίς σαφή οδικό χάρτη για το πώς θα τις αντισταθμίσει η Ευρώπη θα δημιουργούσαν «επικίνδυνες ανισορροπίες δυνατοτήτων» (Der Spiegel, Adevărul). Ανάμεσα στη διαβεβαίωση του Ρούτε και την προειδοποίηση του Πιστόριους βρίσκεται το πραγματικό πρόβλημα της Ευρώπης.

Οι δαπάνες αυξάνονται, η εξάρτηση μένει

Το επιχείρημα της Ουάσιγκτον περί κατανομής των βαρών δεν στερείται βάσης. Οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι αύξησαν τις βασικές αμυντικές δαπάνες τους κατά περισσότερο από 90 δισ. δολάρια το 2025, δηλαδή σχεδόν κατά 20 τοις εκατό μέσα σε έναν χρόνο (NATO). Η Πολωνία προηγείται στο ΝΑΤΟ ως προς τις αμυντικές δαπάνες σε σχέση με το ΑΕΠ. Η Ρουμανία έχει δεσμεύσει 16,68 δισ. ευρώ από τη Δράση Ασφάλειας για την Ευρώπη, το νέο δανειακό εργαλείο της ΕΕ για στρατιωτικές προμήθειες, με στόχο οχήματα μάχης, συστήματα κατά μη επανδρωμένων αεροσκαφών και πυρομαχικά (Mediafax).

Όμως η δαπάνη δεν ισοδυναμεί με υποκατάσταση. Μεταξύ 2020 και 2024, το 64 τοις εκατό των εισαγωγών όπλων από τα ευρωπαϊκά κράτη του ΝΑΤΟ προήλθε από τις ΗΠΑ (Le Nouvel Économiste). Η Ευρώπη δεν διαθέτει ακόμη τα εργοστάσια, τα εξαρτήματα, την πυρίτιδα και το ειδικευμένο εργατικό δυναμικό για να κλιμακώσει γρήγορα τη δική της αμυντική βιομηχανία. Η Γαλλία, η Γερμανία και η Ιταλία κινδυνεύουν να αναπτύξουν τρία χωριστά προγράμματα μαχητικών αεροσκαφών αντί για ένα, αφού η εμβληματική συνεργασία για το Σύστημα Αεροπορικής Μάχης του Μέλλοντος κόλλησε σε διαφωνίες για τη διακυβέρνηση και τη μεταφορά τεχνολογίας (Le Monde). Μεγαλύτεροι προϋπολογισμοί που καταλήγουν σε αμερικανικούς προμηθευτές βαθαίνουν την εξάρτηση που υποτίθεται ότι θεραπεύουν.

Η ανατολική πτέρυγα το διαβάζει πρώτη

Η Βαρσοβία αξιοποιεί την πίεση του Χέγκσεθ για να πιέσει υπέρ μιας μόνιμης αμερικανικής βάσης σε πολωνικό έδαφος, με τον υπουργό Άμυνας Βουαντίσουαφ Κοσίνιακ-Καμίς να υποστηρίζει ότι η πρώτη απάντηση του Πενταγώνου ήταν θετική (Polsat News). Ακόμη και το κράτος του ΝΑΤΟ που δαπανά τα περισσότερα ως ποσοστό του ΑΕΠ εξακολουθεί να θέλει την Αμερική φυσικά ενσωματωμένη στην άμυνά του.

Η Λιθουανία βλέπει τον κίνδυνο πιο ωμά. Αναλυτές στη χώρα χαρακτήρισαν μια ταχεία αμερικανική αποχώρηση «δώρο στη Ρωσία», προειδοποιώντας ότι η ίδια η περίοδος μετάβασης δημιουργεί ευπάθεια (LRT). Οι αμυντικοί σχεδιαστές στις χώρες της Βαλτικής έχουν εντοπίσει όσα δεν μπορούν να αντικαταστήσουν γρήγορα: αντιαεροπορική άμυνα μεγάλης ακτίνας, ηλεκτρονικό πόλεμο, έγκαιρη προειδοποίηση και τις εφοδιαστικές αλυσίδες που μεταφέρουν συμμαχικές ενισχύσεις στις θέσεις τους.

Η Ρουμανία βλέπει το κενό μέσα από τη Μαύρη Θάλασσα, όπου οι βάσεις στο Ντεβεσέλου και στο Μιχαήλ Κογκαλνιτσεάνου στηρίζουν τη συμμαχική αποτροπή. Η ρουμανική κάλυψη υπογραμμίζει ότι τα ιπτάμενα τάνκερ, τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη συλλογής πληροφοριών, επιτήρησης και αναγνώρισης, τα μαχητικά και τα αεροσκάφη ναυτικής περιπολίας είναι ακριβώς τα μέσα που η Ουάσιγκτον μπορεί να πάψει να παρέχει αυτομάτως (Euronews Romania).

Κανείς εκτός Πενταγώνου δεν έχει δει τον πραγματικό κατάλογο περικοπών. Το Κογκρέσο απαιτεί ενημέρωση πριν ο αριθμός των στρατιωτών πέσει κάτω από τις 76.000, ενώ νομοσχέδια αμυντικών δαπανών στη Βουλή των Αντιπροσώπων και στη Γερουσία επιχειρούν να περιορίσουν μεγάλες μειώσεις (NOTUS). Η επανεξέταση όμως αφορά δυνατότητες, όχι μόνο προσωπικό. Μέχρι να παρουσιαστεί ένας χάρτης αντικατάστασης ανά δυνατότητα, που θα δείχνει ποιος καλύπτει ποιο κενό, πότε και με ποια μέσα, οι διαβεβαιώσεις του ΝΑΤΟ θα στηρίζονται σε ένα χρονοδιάγραμμα μετάβασης το οποίο η Ουάσιγκτον μπορεί τελικά να μην τηρήσει.