Το Hormuz μπροστά σε εξάμηνο ναρκοπέδιο

Το Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες πλησιάζουν σε πλαίσιο εκεχειρίας 60 ημερών για τα Στενά του Ορμούζ, το στενό πέρασμα από το οποίο διέρχεται περίπου το 20% του πετρελαίου που μεταφέρεται διεθνώς διά θαλάσσης. Η τιμή του Μπρεντ υποχώρησε 4,5% μετά την είδηση, κοντά στα 98,83 δολάρια το βαρέλι (n-tv). Όμως τρεις μήνες αφότου η Τεχεράνη έκλεισε τα Στενά, ως απάντηση στα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα, η φυσική αποκατάσταση της ροής ενέργειας βρίσκεται πολύ πίσω από τη διπλωματία. Η απόσταση ανάμεσα στην υπογραφή μιας συμφωνίας και στην επιστροφή της προσφοράς σε κανονικούς ρυθμούς μετριέται σε μήνες, ενδεχομένως και σε χρόνια· τον λογαριασμό θα τον πληρώσουν οι Ευρωπαίοι καταναλωτές και οι προϋπολογισμοί των κρατών.

840 πλοία και ένα ναρκοπέδιο

Η εκεχειρία απλώς ανοίγει την πρώτη φάση της εκκαθάρισης. Πάνω από 600 δεξαμενόπλοια παραμένουν εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο, ενώ άλλα 240 περιμένουν απ’ έξω, σύμφωνα με τον διευθύνοντα σύμβουλο της Saudi Aramco, Αμίν Νάσερ (CNBC). Τα πλοία που άλλαξαν πορεία μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας πρόσθεσαν περίπου 3.800 ναυτικά μίλια σε κάθε σκέλος του ταξιδιού, μειώνοντας την πραγματική διαθέσιμη χωρητικότητα του στόλου κατά σχεδόν ένα τρίτο (straits.live). Αυτά τα πλοία πρέπει πρώτα να ολοκληρώσουν τα τρέχοντα δρομολόγιά τους.

Υπάρχει και το ζήτημα των ναρκών. Το Πεντάγωνο ενημέρωσε το Κογκρέσο ότι η πλήρης εκκαθάριση μπορεί να χρειαστεί έξι μήνες (Washington Post). Το ίδιο το Ιράν δεν μπορεί να εντοπίσει όλες τις νάρκες που πόντισε (IndexBox). Μέχρι να πιστοποιηθεί ότι ο βυθός είναι ασφαλής, οι ασφαλιστικές εταιρείες δεν θα μειώσουν τα ασφάλιστρα. Τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου, δηλαδή η πρόσθετη χρέωση για πλοία που εισέρχονται σε ζώνες σύγκρουσης, αυξήθηκαν από 0,125% της αξίας του σκάφους έως και στο 5% μέσα σε λίγες ημέρες από τα πλήγματα του Φεβρουαρίου (Property Casualty 360). Όπως το έθεσε το Insurance Business Magazine: «Η εκεχειρία δεν ανοίγει ξανά την ασφαλιστική αγορά, όχι ακόμη» (Insurance Business Magazine).

Το αργό πετρέλαιο μπορεί να φτάσει στις αγορές εισαγωγής σε δύο έως έξι εβδομάδες. Τα διυλισμένα προϊόντα χρειάζονται περισσότερο χρόνο, επειδή τα διυλιστήρια του Κόλπου απαιτούν εβδομάδες για να επανεκκινήσουν. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας εκτιμά ότι η παγκόσμια οικονομία θα επιστρέψει στην προ της σύγκρουσης τροχιά της το νωρίτερο έως το δ΄ τρίμηνο του 2026 (Gulf News).

Ποιος πληρώνει πραγματικά

Στη Ρουμανία, ο πληθωρισμός έφθασε τον Απρίλιο στο 10,71%, με τις τιμές των καυσίμων αυξημένες κατά περίπου 35% σε ετήσια βάση (Agerpres). Στην ευρωζώνη, δηλαδή στις 20 χώρες που μοιράζονται το ευρώ, η Ισπανία κατέγραψε τον υψηλότερο πληθωρισμό, στο 3,2%, με την ενέργεια να εξηγεί πάνω από το 60% αυτής της πίεσης στις τιμές (Merca2). Στην Ολλανδία, το ντίζελ έφθασε τα 2,37 ευρώ το λίτρο, την υψηλότερη τιμή στην ΕΕ (IRU).

Η Shell ανακοίνωσε κέρδη πρώτου τριμήνου 4,84 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 20% σε ετήσια βάση, με εκτιμώμενο 1 δισ. ευρώ να συνδέεται με την κρίση στο Ορμούζ (NPO Radio 1). Η TotalEnergies εμφάνισε άλμα 51% στα καθαρά κέρδη (Made-in.be). Για έξι μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες, η Oxfam εκτιμά τα συνδυασμένα κέρδη του 2026 σε περίπου 93 δισ. ευρώ (Euronews).

Οι κυβερνήσεις απορροφούν μέρος του κόστους. Η Ισπανία μείωσε τον ΦΠΑ στα καύσιμα από 21% σε 10% (Υπουργείο Οικονομικών της Ισπανίας). Η Ολλανδία δεσμεύθηκε για 927 εκατ. ευρώ σε στοχευμένη στήριξη, αποφεύγοντας συνειδητά μια οριζόντια μείωση φόρων στα καύσιμα, ώστε να μη στηρίξει τη ζήτηση σε μια αγορά όπου η προσφορά είναι περιορισμένη (PWC). Η Ρουμανία επέβαλε πλαφόν στα περιθώρια λιανικής και περιόρισε τις εξαγωγές καυσίμων (Radio România). Τα μέτρα μειώνουν το πλήγμα για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, χωρίς να λύνουν το πραγματικό πρόβλημα της προσφοράς.

Ο δρόμος με διόδια που θέλει να κρατήσει το Ιράν

Το Ιράν και το Ομάν διαπραγματεύονται ένα μόνιμο τέλος διέλευσης για τα Στενά, το οποίο παρουσιάζεται ως πληρωμή για «ειδικές υπηρεσίες» και όχι ως δασμός, ώστε να παρακαμφθούν οι περιορισμοί του διεθνούς ναυτικού δικαίου (Iran International, Livemint). Με χρέωση περίπου 1 δολαρίου ανά βαρέλι, το σχήμα θα μπορούσε να αποφέρει στο Ιράν περίπου 7,3 δισ. δολάρια τον χρόνο (Al Jazeera). Η προτεινόμενη Αρχή των Στενών του Περσικού Κόλπου δέχεται ήδη πληρωμές σε κινεζικό γουάν (Euronews).

Το τέλος αυτό προστίθεται σε ένα ευρύτερο χρηματοδοτικό ερώτημα. Ο Λευκός Οίκος υποστηρίζει ότι η υπό διαμόρφωση συμφωνία δεν προβλέπει μεταφορά χρημάτων. Το Axios έχει μεταδώσει ότι το πλαίσιο περιλαμβάνει έως 20 δισ. δολάρια σε αποδεσμευμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία, ως μέρος διευθέτησης ανταλλαγής ουρανίου. Αν η Τεχεράνη εξασφαλίσει τόσο τα παγωμένα κεφάλαια όσο και μόνιμα έσοδα από τη διέλευση, θα βγει από την κρίση με πολύ μεγαλύτερη εισοδηματική βάση από εκείνη που είχε πριν την προκαλέσει.

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας έχει προειδοποιήσει ότι τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου, δηλαδή τα αποθέματα έκτακτης ανάγκης που διατηρούν οι κυβερνήσεις για διαταραχές στην προσφορά, θα εισέλθουν σε «κόκκινη ζώνη» έως τον Ιούλιο ή τον Αύγουστο, αν οι ροές δεν ομαλοποιηθούν (Cinco Días). Η αναπλήρωση της ιστορικής άντλησης 400 εκατ. βαρελιών θα προσθέσει στη συνέχεια ζήτηση 1,8 εκατ. βαρελιών την ημέρα, ανταγωνιζόμενη την ίδια περιορισμένη προσφορά (ΔΟΕ, BloombergNEF). Οι αγορές αποτιμούν μια πολιτική συμφωνία, αλλά υποτιμούν το υλικό κόστος που αφήνει πίσω της η κρίση.