Ορμούζ: τα πληρώματα κρίνουν τις διελεύσεις

Κανείς δεν έχει κλείσει το Στενό του Ορμούζ. Μετά τις αναφορές ότι έξι πλοία δέχθηκαν επίθεση στο στενό και γύρω από αυτό την Κυριακή 11 Οκτωβρίου, κάθε διέλευση εξαρτάται πλέον από ξεχωριστές αποφάσεις του πλοιοκτήτη, του καπετάνιου και του πληρώματος (UKMTO, Financial Times). Για την Ευρώπη, η έως τώρα έκθεση μεταφράζεται σε υψηλότερο κόστος μεταφοράς και σε κίνδυνο για τον εφοδιασμό με αέριο, καθώς δεν υπάρχει δρομολόγιο που να παρακάμπτει το στενό. Μέχρι στιγμής, δεν έχει αναφερθεί ακύρωση ευρωπαϊκού φορτίου εξαιτίας των επιθέσεων της Κυριακής.

Το βαρύτερο ανθρώπινο κόστος το πλήρωσε το δεξαμενόπλοιο Petro Dolphin, το οποίο χτυπήθηκε από drone ενώ ήταν αγκυροβολημένο ανοιχτά της Σοχάρ στο Ομάν. Από τους 11 Ινδούς ναυτικούς του, οι εννέα διασώθηκαν και δύο εξακολουθούν να αγνοούνται (Anadolu, IMO).

Απολογισμός που διαμορφώθηκε εκ των υστέρων

Η UK Maritime Trade Operations (UKMTO), βρετανική υπηρεσία που μεταδίδει τις αναφορές των πλοίων, εξέδωσε δύο προειδοποιήσεις την Κυριακή. Ακολούθησαν άλλες τέσσερις τη Δευτέρα, και οι έξι αφορούσαν περιστατικά της Κυριακής με πέντε δεξαμενόπλοια και ένα πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων (UKMTO).

Η καθυστέρηση οφείλεται στον τρόπο με τον οποίο σχηματίζεται η εικόνα των περιστατικών: η UKMTO μπορεί να μεταδώσει μόνο όσα αναφέρουν τα πλοία, ενώ ένα πλήρωμα που δέχεται επίθεση ενημερώνει όταν είναι σε θέση να το κάνει. Ναυτιλιακά μέσα παρουσίασαν τις μεταγενέστερες ανακοινώσεις ως νέες αναφορές για περισσότερα πλοία που χτυπήθηκαν κοντά στο Ορμούζ, μία ημέρα μετά τις επιθέσεις (gCaptain).

Οι προειδοποιήσεις δεν κατονομάζουν τα περισσότερα πλοία. Στις περισσότερες γίνεται λόγος για «άγνωστο βλήμα», χωρίς να προσδιορίζεται ο δράστης (UKMTO warning 166). Οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν έχουν αναλάβει την ευθύνη για επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια, υποστηρίζοντας ότι αγνόησαν τις εντολές τους για την πορεία των πλοίων, όπως αναφέραμε τη Δευτέρα (To Brief). Μέχρι στιγμής, δεν υπάρχουν δημόσια στοιχεία που να συνδέουν κάποια συγκεκριμένη επίθεση με συγκεκριμένο δράστη.

Ποιος μπορεί να αρνηθεί να αποπλεύσει

Καμία κυβερνητική εντολή δεν κρατά τα πλοία μακριά από το στενό. Οι οδηγίες της UKMTO αφήνουν στον καπετάνιο την ευθύνη να κρίνει αν είναι ασφαλές να συνεχίσει το ταξίδι. Την απόφαση για τον απόπλου παίρνει η ναυτιλιακή εταιρεία, σταθμίζοντας την ασφάλεια του πληρώματος, το κόστος ασφάλισης και τις συμβάσεις ναύλωσης (UKMTO guidance).

Και τα πληρώματα έχουν δικαίωμα να αρνηθούν. Το International Bargaining Forum, που καθορίζει τους μισθολογικούς όρους για μεγάλο μέρος του κλάδου, έχει χαρακτηρίσει την περιοχή «Ζώνη Πολεμικών Επιχειρήσεων» έως τις 22 Οκτωβρίου (ITF). Οι ναυτικοί που καλύπτονται από αυτούς τους όρους μπορούν να αρνηθούν να εισέλθουν στην περιοχή και να επιστρέψουν στην πατρίδα τους με έξοδα της εταιρείας.

Η κίνηση την Κυριακή ήταν περιορισμένη. Σύμφωνα με στοιχεία παρακολούθησης πλοίων της Kpler, τα οποία επικαλούνται οι Financial Times, 2,9 εκατ. βαρέλια πετρελαίου πέρασαν από το Ορμούζ εκείνη την ημέρα, η χαμηλότερη ημερήσια ποσότητα μέχρι στιγμής τον Οκτώβριο (Financial Times). Το Bloomberg εντόπισε πλοία που άλλαξαν πορεία και μεγαλύτερες αναμονές για τη μεταφόρτωση φορτίων, αλλά όχι σαφή άμεση μείωση των εξαγωγών από τους μεγάλους τερματικούς σταθμούς του Κόλπου (Anadolu/Bloomberg).

Πού είναι εκτεθειμένη η Ευρώπη

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την Ευρώπη αφορά το αέριο. Περίπου 7 τοις εκατό των εισαγωγών LNG της Ευρώπης πέρασε από το στενό το 2025, ενώ το υγροποιημένο αέριο του Κατάρ δεν μπορεί να μεταφερθεί μέσω αγωγού που να παρακάμπτει το Ορμούζ (IEA). Κάθε τέτοιο φορτίο πρέπει να φύγει με δεξαμενόπλοιο.

Οι αγοραστές μπορούν να αναζητήσουν άλλες πηγές προμήθειας, και ένας από αυτούς το έχει ήδη κάνει. Η ιταλική Edison αντιμετωπίζει αναστολή των παραδόσεων από το Κατάρ από τον Απρίλιο και δηλώνει ότι έχει αντικαταστήσει το μεγαλύτερο μέρος τους (Edison). Η διακοπή αυτή είχε αρχίσει μήνες πριν από την Κυριακή. Δείχνει τόσο την ευπάθεια του εφοδιασμού όσο και τη δυνατότητα αναζήτησης εναλλακτικών.

Το κόστος μεταφοράς είχε αρχίσει να ανεβαίνει πριν από την Κυριακή. Στις 7 Οκτωβρίου, η δανέζικη Maersk επέβαλε έκτακτη χρέωση 3.000 δολαρίων ανά εμπορευματοκιβώτιο 40 ποδών στις υπηρεσίες της που επηρεάζονται στον Κόλπο. Για κάθε εμπορευματοκιβώτιο που περνά πράγματι από το Ορμούζ προσθέτει άλλα 1.000 δολάρια (Maersk). Κάθε ευρωπαίος εισαγωγέας ή εξαγωγέας που μεταφέρει εμπορεύματα σε αυτές τις γραμμές πληρώνει ήδη τις χρεώσεις, ό,τι κι αν ακολουθήσει.

Τα διαθέσιμα στοιχεία στηρίζουν ένα περιορισμένο συμπέρασμα. Οι επιθέσεις της Κυριακής συνέπεσαν με δεξαμενόπλοια που περίμεναν ή άλλαζαν πορεία, καθώς και με τη χαμηλότερη ροή πετρελαίου του μήνα από το στενό. Μέχρι στιγμής, όμως, δεν έχουν διακόψει κάποια ευρωπαϊκή παράδοση. Η Ευρώπη επιβαρύνεται με πρόσθετες χρεώσεις και εξαρτάται από το καταριανό αέριο, το οποίο μεταφέρεται μόνο εφόσον τα πληρώματα συμφωνήσουν να αποπλεύσουν. Ανοιχτά της Σοχάρ συνεχίζονται οι έρευνες για τους δύο ναυτικούς του Petro Dolphin που αγνοούνται (IMO).