Το Χορμούζ χάνει το 60% των τάνκερ

Δεκατρία πετρελαιοφόρα πέρασαν την Τετάρτη από το Στενό του Ορμούζ, έναντι μέσου όρου 33 την προηγούμενη εβδομάδα (CNBC). Τρία πλοία μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου από το Κατάρ και ένα ινδικό υπερδεξαμενόπλοιο με δύο εκατ. βαρέλια κουβεϊτιανού αργού άλλαξαν πορεία. Καμία κυβέρνηση δεν έχει κηρύξει αποκλεισμό, όμως η εταιρεία ναυτιλιακών πληροφοριών Windward χαρακτηρίζει πλέον τη διαδρομή «λειτουργικά αμφισβητούμενη» (CNBC). Για την Ευρώπη, αυτή η διάκριση έχει κόστος: άλλο μια θαλάσσια οδός να παραμένει τυπικά ανοικτή και άλλο να είναι εμπορικά χρησιμοποιήσιμη.

Η αλυσίδα των ιδιωτικών αποφάσεων

Οι κυβερνήσεις μπορούν να διαπραγματεύονται εκεχειρίες. Η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν της 17ης Ιουνίου άντεξε δεκαεννέα ημέρες, πριν οι επιθέσεις της 6ης και 7ης Ιουλίου προκαλέσουν ζημιές σε τρία πλοία κοντά στο στενό (Al Jazeera, AP News). Από εκεί και πέρα, το ενεργειακό κόστος της Ευρώπης δεν διαμορφώνεται κυρίως στα διπλωματικά τραπέζια, αλλά σε μια αλυσίδα ιδιωτικών αποφάσεων που προσθέτουν καθυστέρηση και ασφάλιστρα κινδύνου.

Οι ασφαλιστικές εταιρείες ανεβάζουν τα ασφάλιστρα. Οι πλοιοκτήτες αποφασίζουν αν θα στείλουν πλοία. Τα διυλιστήρια κρίνουν πόσο γρήγορα θα προσαρμόσουν τις τιμές των προϊόντων. Οι λιανέμποροι μετακυλίουν το κόστος στους καταναλωτές στον ρυθμό που τους επιτρέπει ο ανταγωνισμός. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, δηλαδή η νομισματική αρχή της ευρωζώνης, αντιδρά μόνο όταν το σοκ έχει ήδη περάσει στις τιμές καταναλωτή. Όταν η Φρανκφούρτη φτάνει να δράσει, ο καπετάνιος του τάνκερ έχει ήδη κάνει μεταβολή.

Πόσο κοστίζει πλέον η διαδρομή

Τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου έφτασαν περίπου στο 2,5% της ασφαλισμένης αξίας ενός πλοίου για διέλευση επτά ημερών, ενώ οι ναύλοι Ασίας-Ευρώπης κινήθηκαν περίπου 20% πάνω από τα επίπεδα πριν από την κρίση (Eurogroup Consulting). Οι δανέζικοι ναυτιλιακοί όμιλοι Maersk και Norden έκριναν τις συνθήκες υπερβολικά αβέβαιες για διέλευση από την περιοχή (Børsen).

Ένα μόνο φορτίο καθαρών πετρελαϊκών προϊόντων από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα προς τη βορειοδυτική Ευρώπη κλείστηκε περίπου στα 10 εκατ. δολάρια, ποσό υπερδιπλάσιο σε σχέση με τον Ιανουάριο (OPIS).

Οι διεθνείς δείκτες του αργού έχουν υποχωρήσει ξανά, γεγονός που κάνει το σοκ να φαίνεται μικρότερο από όσο είναι. Οι Ευρωπαίοι καταναλωτές όμως δεν αγοράζουν αργό πετρέλαιο. Αγοράζουν πετρέλαιο κίνησης, καύσιμα αεροπορίας, πετρέλαιο θέρμανσης και φυσικό αέριο, δηλαδή προϊόντα στις τιμές των οποίων ενσωματώνονται ναύλοι, ασφάλιστρα, κόστος διύλισης και περιθώρια λιανικής που προσαρμόζονται πολύ πιο αργά. Κάθε χώρα απορροφά αυτά τα κόστη με διαφορετικό τρόπο.

Στη Γαλλία, ο διευθύνων σύμβουλος της TotalEnergies, Πατρίκ Πουγιανέ, εκτίμησε ότι θα χρειαστούν τρεις έως τέσσερις μήνες για να ομαλοποιηθούν οι τιμές στα πρατήρια, επειδή τα συμβόλαια ναύλωσης και ο ναυτιλιακός κίνδυνος ακολουθούν με καθυστέρηση την τιμή του αργού (Le Monde). Στην Ολλανδία, η αρχή ανταγωνισμού ACM διαπίστωσε ότι οι τιμές στα πρατήρια δεν είχαν επιστρέψει στα προ κρίσης επίπεδα, επειδή οι τιμές χονδρικής και το κόστος διύλισης παρέμεναν αυξημένα (ACM). Στην Ιταλία προστίθεται και ένας εσωτερικός παράγοντας: ο κλαδικός φορέας Unem υπολόγισε ότι η αύξηση του ντίζελ από τον Φεβρουάριο οφείλεται κυρίως στα περιθώρια διύλισης και όχι στο αργό, ενώ η λήξη της έκπτωσης στον ειδικό φόρο κατανάλωσης καυσίμων στις 4 Ιουλίου πρόσθεσε περίπου 0,061 ευρώ ανά λίτρο, ανεξάρτητα από την κρίση στον Κόλπο (Auto.it, Motor1). Αυτό που πληρώνει ο ψηφοφόρος στην αντλία εξαρτάται τόσο από τη φορολογία και τη δομή της διύλισης σε κάθε χώρα όσο και από την τιμή του βαρελιού.

Το δίλημμα της Φρανκφούρτης

Η ΕΚΤ εκτίμησε στις 2 Ιουλίου ότι μια παρατεταμένη διαταραχή στον Κόλπο θα μπορούσε να αυξήσει τον πληθωρισμό της ευρωζώνης κατά 1,3 ποσοστιαίες μονάδες στην κορύφωσή του το 2027 και να θέσει σε κίνδυνο έως 3% της παραγωγής (ECB). Το μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου Φάμπιο Πανέτα προειδοποίησε ότι η Τράπεζα δεν μπορεί να δεσμευθεί σε προκαθορισμένη πορεία επιτοκίων όσο οι αγορές ενέργειας παραμένουν ασταθείς (Banca d'Italia). Ένα σοκ προσφοράς που αποδυναμώνει την ανάπτυξη συνηγορεί υπέρ χαλαρότερης νομισματικής πολιτικής. Το ίδιο σοκ, όταν ανεβάζει τον πληθωρισμό, κάνει δυσκολότερες τις μειώσεις επιτοκίων. Και οι δύο πιέσεις φτάνουν ταυτόχρονα στη Φρανκφούρτη, ενώ η ΕΚΤ δεν διαθέτει εργαλείο που να ανοίγει θαλάσσιες οδούς.

Η Ευρώπη δεν μπορεί να ελέγξει το Ορμούζ, να υποχρεώσει τους πλοιοκτήτες να αποπλεύσουν ή να καθορίσει τα ασφάλιστρα κινδύνου που κρίνουν αν ένα φορτίο θα μετακινηθεί. Η αγορά ήδη τιμολογεί την ευρωπαϊκή ενέργεια σαν να έχει χαθεί αυτός ο έλεγχος.