Η Ουγγαρία ψάχνει €10 δισ.

Η μεγαλύτερη ευκαιρία χρηματοδότησης που είχε η Ουγγαρία στις Βρυξέλλες εδώ και χρόνια ήρθε τη στιγμή που τα δημόσια οικονομικά της άρχισαν να πιέζονται σοβαρά. Στις 10 Ιουλίου, οι υπουργοί Οικονομικών της ΕΕ ενέκριναν το αναθεωρημένο σχέδιο ανάκαμψης της Βουδαπέστης, ανοίγοντας τον δρόμο για περίπου 10 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις και φθηνά δάνεια (CNN Portugal/Lusa, Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Το έλλειμμα του πρώτου τριμήνου έφθασε ήδη στο 9,0% του ΑΕΠ, σχεδόν διπλάσιο από το περσινό επίπεδο (Xinhua). Η διαδρομή έχει ανοίξει. Τα χρήματα, όμως, δεν έχουν εκταμιευθεί. Και το πρόγραμμα λήγει στο τέλος του 2026.

Σύμβαση, όχι απλή μεταφορά χρημάτων

Ο Μηχανισμός Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, το μεταπανδημικό επενδυτικό πρόγραμμα της ΕΕ, δεν λειτουργεί σαν τραπεζικό έμβασμα. Μια κυβέρνηση συμφωνεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ένα σχέδιο μεταρρυθμίσεων, στο οποίο καταγράφονται συγκεκριμένες επενδύσεις και αλλαγές πολιτικής που πρέπει να υλοποιηθούν. Οι Βρυξέλλες ελέγχουν κάθε προαπαιτούμενο πριν αποδεσμεύσουν τα χρήματα (κανονισμός ΜΑΑ, επεξήγηση του Συμβουλίου). Με τη συγκεκριμένη έγκριση, η Ουγγαρία δεν έχει λάβει ακόμη ούτε ένα ευρώ.

Ο υπουργός Οικονομικών Άντρας Κάρμαν περιέγραψε το χρονοδιάγραμμα ως αγώνα ταχύτητας: εκπλήρωση των υπολοίπων όρων έως το τέλος Αυγούστου, αιτήματα πληρωμής τον Σεπτέμβριο και πιθανές πρώτες εκταμιεύσεις στο τελευταίο τρίμηνο του 2026 (Visegrad Insight). Το πακέτο χωρίζεται σε 6,5 δισ. ευρώ επιχορηγήσεων και έως 3,5 δισ. ευρώ δανείων, με επιτόκια χαμηλότερα από εκείνα που θα έβρισκε η Ουγγαρία στις αγορές (Hungarian Conservative, Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Μια ευρύτερη πολιτική συμφωνία μεταξύ Βρυξελλών και Βουδαπέστης ανεβάζει τον συνολικό αριθμό στα 16,4 δισ. ευρώ (Daily Finland/Xinhua), όμως το μεγαλύτερο μέρος αυτών των πόρων βρίσκεται εκτός της έγκρισης της 10ης Ιουλίου και εξαρτάται από χωριστές διαδικασίες.

Ένας προϋπολογισμός που δεν μπορεί να περιμένει

Η δημοσιονομική θέση της Ουγγαρίας μετατρέπει μια τεχνική διαδικασία σε επείγον πολιτικό ζήτημα. Στην έκθεση σύγκλισης του 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέγραψε έλλειμμα 5,1% το 2024 και 4,7% το 2025, και στις δύο περιπτώσεις πάνω από το όριο του 3% που προβλέπουν οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες, ενώ το δημόσιο χρέος ανέβηκε στο 74,6% του ΑΕΠ (έκθεση σύγκλισης της Επιτροπής). Η OTP Bank προβλέπει έλλειμμα 6,9% για το σύνολο του 2026, λόγω φορολογικών μειώσεων και προεκλογικών δαπανών (OTP Bank).

Η λογική των ταμειακών ροών είναι απλή. Οι ευρωπαϊκές επιχορηγήσεις χρηματοδοτούν σιδηροδρομικά, ενεργειακά και στεγαστικά έργα που διαφορετικά θα έπρεπε να πληρωθούν από τον ουγγρικό προϋπολογισμό. Τα ευρωπαϊκά δάνεια έχουν χαμηλότερο κόστος από εκείνο που πληρώνει η Βουδαπέστη στις αγορές ομολόγων. Αν οι πόροι εκταμιευθούν, η κυβέρνηση μπορεί να επενδύσει χωρίς να αυξήσει με τον ίδιο ρυθμό το χρέος. Αν καθυστερήσουν, θα πρέπει είτε να αναβάλει έργα, είτε να τα προχρηματοδοτήσει μέσω ενός ελλείμματος που ήδη υπερβαίνει τα ευρωπαϊκά όρια, είτε να δανειστεί ακριβότερα. Κάθε μήνας καθυστέρησης κάνει δυσκολότερη τη δημοσιονομική εξίσωση.

Το τίμημα της συμμόρφωσης

Για να ανοίξει ο δρόμος προς τα χρήματα, η Ουγγαρία έκανε μια παραχώρηση που ζητούσαν εδώ και χρόνια οι Βρυξέλλες: εντάχθηκε στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, τον θεσμό που μπορεί να ερευνά απάτες και καταχρήσεις ευρωπαϊκών κονδυλίων (Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, Telex). Σύμφωνα με πληροφορίες, η αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας θα μπορούσε να καλύψει αδικήματα που τελέστηκαν από τον Ιούνιο του 2021, όταν ο θεσμός άρχισε να λειτουργεί (Spiegel). Αυτό μεταφέρει ορισμένες υποθέσεις διαφθοράς έξω από τον πλήρη έλεγχο οποιασδήποτε ουγγρικής κυβέρνησης: οι εισαγγελείς στο Λουξεμβούργο, όχι η Βουδαπέστη, θα έχουν τον πρώτο λόγο.

Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία εξακολουθεί να χρειάζεται Ούγγρους εισαγγελείς, συνεργασία της αστυνομίας και δικαστήρια που λειτουργούν στην πράξη. Αυτή η υποδομή δεν έχει ακόμη δοκιμαστεί. Στο σχέδιο έχουν επίσης ενταχθεί όργανα ακεραιότητας και μεταρρυθμίσεις στις δημόσιες προμήθειες. Το κρίσιμο ερώτημα συμμόρφωσης είναι αν όλα αυτά θα αντέξουν στην πίεση της προθεσμίας του Αυγούστου και ενός προϋπολογισμού σε προεκλογική χρονιά.

Η Ουγγαρία εξασφάλισε τη νομική οδό επιστροφής στα ευρωπαϊκά κονδύλια. Δεν εξασφάλισε ακόμη τα ίδια τα κονδύλια. Μια χώρα με έλλειμμα κοντά στο 7% του ΑΕΠ δύσκολα μπορεί να απομακρυνθεί από 10 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις και φθηνά δάνεια. Οι όροι που επέβαλαν οι Βρυξέλλες είναι συγκεκριμένοι: δίωξη της απάτης, μεταρρύθμιση των δημοσίων προμηθειών, εποπτεία κατά της διαφθοράς. Η δημοσιονομική πίεση κάνει την καθυστέρηση ακριβή. Αυτός ο συνδυασμός είναι ο ισχυρότερος μηχανισμός επιβολής που διαθέτει η ΕΕ: όχι η τιμωρία, αλλά η ανάγκη που κρατά τη Βουδαπέστη στο τραπέζι.