Το Ιράν δεν κατονομάζει πλοία στο Ορμούζ

Στις 17 Οκτωβρίου, οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν ανακοίνωσαν ότι δύο δεξαμενόπλοια έπεσαν σε νάρκες στα Στενά του Ορμούζ. Σε δημοσίευμα του Reuters που αναπαρήγαγε ο ναυτιλιακός ιστότοπος gCaptain, οι ισχυρισμοί χαρακτηρίζονταν ανεπιβεβαίωτοι από ανεξάρτητες πηγές. Η Τεχεράνη δεν κατονόμασε κανένα από τα δύο πλοία. Τα περιστατικά που κατέγραψαν εκείνη την εβδομάδα οι βρετανικές αρχές παρακολούθησης της ναυσιπλοΐας αφορούσαν άλλες επιθέσεις, σε διαφορετικό σημείο, σε μια θαλάσσια οδό από την οποία εξαρτάται εν μέρει ο εφοδιασμός της Ευρώπης με αέριο.

Δύο ισχυρισμοί, κανένα όνομα πλοίου

Στην πρώτη ανακοίνωση, οι Φρουροί ανέφεραν ότι ένα υπερδεξαμενόπλοιο με φορτίο άνω των δύο εκατομμυρίων βαρελιών αργού πετρελαίου έπιασε φωτιά, αφού ακολούθησε αυτό που η Τεχεράνη αποκαλεί «μη εγκεκριμένη διαδρομή» (Tasnim). Η διατύπωση εκφράζει την αξίωση του Ιράν να αποφασίζει ποιος μπορεί να διέρχεται από τα Στενά, χωρίς όμως η ανακοίνωση να επικαλείται νομική βάση για αυτόν τον κανόνα.

Η δεύτερη ανακοίνωση ανέφερε ότι έκρηξη στο μηχανοστάσιο ακινητοποίησε άλλο υπερδεξαμενόπλοιο παρόμοιου μεγέθους (Tasnim). Καμία από τις δύο ανακοινώσεις δεν αναφέρει τον μόνιμο αριθμό ταυτοποίησης που αποδίδει ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός σε κάθε πλοίο και συνδέει το σκάφος με τον ιδιοκτήτη και το ιστορικό παρακολούθησής του. Δεν δίνεται επίσης θέση ούτε μαρτυρία από μέλος πληρώματος.

Τι δείχνουν οι βρετανικές προειδοποιήσεις

Η βρετανική υπηρεσία που διαβιβάζει αναφορές περιστατικών μεταξύ πλοίων και ναυτικών κατέγραψε στις 16 Οκτωβρίου πλήγμα από άγνωστο βλήμα σε δεξαμενόπλοιο, στα ανοιχτά των σαουδαραβικών ακτών στον Κόλπο, μακριά από τα Στενά του Ορμούζ (βρετανική υπηρεσία ναυτιλιακών επιχειρήσεων). Το πλήρωμα απομακρύνθηκε με ασφάλεια.

Το ίδιο βράδυ, πλοίαρχος ανέφερε ότι μικρό σκάφος εκτόξευσε ρουκέτα κατά δεξαμενόπλοιου στα ανοιχτά του ίδιου σαουδαραβικού λιμανιού, του Αλ Τζουμπάιλ (βρετανική υπηρεσία ναυτιλιακών επιχειρήσεων). Καμία από τις δύο προειδοποιήσεις δεν κατονομάζει πλοίο ή αναφέρει νάρκη.

Το μοναδικό δεξαμενόπλοιο που κατονομάστηκε εκείνη την εβδομάδα μπορεί εύκολα να συγχέεται με τα υπερδεξαμενόπλοια που επικαλείται το Ιράν. Ο υπουργός Ναυτιλίας της Ινδίας δήλωσε ότι το MT ST 3, στο οποίο επέβαιναν 15 Ινδοί ναυτικοί, χτυπήθηκε από βλήμα στις 16 Οκτωβρίου και ότι όλοι ήταν ασφαλείς (The National). Το βλήμα δεν είναι νάρκη και καμία πηγή δεν συνδέει το συγκεκριμένο πλοίο με τους ισχυρισμούς των Φρουρών.

Η παρουσία ναρκών στα Στενά δεν είναι υποθετικό ενδεχόμενο. Προειδοποίηση ναυσιπλοΐας από την Υδρογραφική Υπηρεσία του Ναυτικού του Πακιστάν, η οποία εκδόθηκε τον Ιούνιο και εξακολουθούσε να εμφανίζεται σε ισχύ στις 17 Οκτωβρίου, αναφέρει «επιβεβαιωμένη νάρκη» κοντά στην προσέγγιση προς τον ανατολικό δίαυλο ναυσιπλοΐας (Ναυτικό του Πακιστάν). Η ειδοποίηση καταγράφει έναν επίσημα αναγνωρισμένο κίνδυνο. Δεν αποδεικνύει ότι η νάρκη βρίσκεται ακόμη εκεί ή ότι έπληξε κάποιο από τα δύο δεξαμενόπλοια.

Πού εκτίθεται η Ευρώπη

Η κίνηση στα Στενά ήταν ήδη περιορισμένη πριν από το Σάββατο. Η βρετανική υπηρεσία κατέγραψε 254 διελεύσεις την εβδομάδα έως τις 14 Οκτωβρίου, περίπου 70 τοις εκατό λιγότερες από τα προπολεμικά επίπεδα (Anadolu). Η ανακοίνωση του Ιράν για κλείσιμο των Στενών δεν ακινητοποιεί από μόνη της τα πλοία· την απόφαση να αποπλεύσουν την παίρνουν οι πλοιοκτήτες, οι πλοίαρχοι και οι ασφαλιστές.

Η Ευρώπη εκτίθεται κυρίως μέσω του υγροποιημένου φυσικού αερίου. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας εκτίμησε ότι περίπου το 7 τοις εκατό των εισαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου της Ευρώπης το 2025 πέρασε από τα Στενά, ενώ επισήμανε ότι το καταριανό αέριο δεν έχει εναλλακτική διαδρομή μέσω αγωγού που να παρακάμπτει το πέρασμα (Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας).

Η ιταλική Edison ανακοίνωσε ότι έως τις 28 Σεπτεμβρίου δεν είχε παραλάβει 35 φορτία από το Κατάρ και είχε εξασφαλίσει αντικατάσταση για 23 (Edison). Οι απώλειες αυτές προηγούνται των νέων ισχυρισμών, όπως και οι βυθίσεις φορτηγών πλοίων για τις οποίες γράψαμε στις 15 Οκτωβρίου (To Brief). Μέχρι στιγμής, δεν έχει δημοσιοποιηθεί στοιχείο ότι ευρωπαίος αγοραστής, ασφαλιστής ή πλοιοκτήτης άλλαξε τα σχέδιά του εξαιτίας των δύο φερόμενων πληγμάτων από νάρκες.

Τα ευρωπαϊκά ναυτικά δεν μπορούν ακόμη να ελέγξουν τους ισχυρισμούς για τις νάρκες. Σύμφωνα με επιστολή της ολλανδικής κυβέρνησης στις 2 Οκτωβρίου, η γαλλοβρετανική αμυντική αποστολή για τα Στενά του Ορμούζ δεν είχε ενεργοποιηθεί, ενώ η ολλανδική φρεγάτα που κατευθύνεται ανατολικά είναι πλοίο διοίκησης και όχι ναρκαλιευτικό (Κάτω Βουλή της Ολλανδίας). Το πλοίο διοίκησης συντονίζει τα υπόλοιπα σκάφη. Το ναρκαλιευτικό είναι εξειδικευμένο στον εντοπισμό και την εξουδετέρωση ναρκών, ενώ η συνοδεία πλοίων από μόνη της δεν αρκεί για να καθαριστούν οι νάρκες από μια θαλάσσια οδό.

Με τα έως τώρα δεδομένα, οι Φρουροί δεν έχουν δώσει ονόματα πλοίων, αναγνωριστικούς αριθμούς ή θέσεις που να μπορούν να ελεγχθούν. Οι δύο βρετανικές προειδοποιήσεις περιγράφουν πλήγμα από βλήμα και επίθεση με ρουκέτα στα ανοιχτά της Σαουδικής Αραβίας, όχι πλήγματα από νάρκες στα Στενά του Ορμούζ, άρα δεν επιβεβαιώνουν την εκδοχή της Τεχεράνης. Δεν αποκλείουν, ωστόσο, να έχουν συμβεί άλλα, ξεχωριστά περιστατικά. Η Τεχεράνη μπορεί να άρει την αμφιβολία κατονομάζοντας τα πλοία· διαφορετικά, στοιχεία θα πρέπει να δώσει ο πλοιοκτήτης ή το κράτος της σημαίας, δηλαδή η χώρα όπου είναι νηολογημένο το πλοίο, αναφέροντας ζημιά στο κύτος. Ωσότου συμβεί κάτι από αυτά, οι ισχυρισμοί για νάρκες λειτουργούν ως προειδοποίηση προς τη ναυτιλία, όχι ως απόδειξη επιθέσεων.