Ιρλανδία: €141 δισ. λιγότερα στον προϋπολογισμό της ΕΕ

Η Ιρλανδία προτείνει ανώτατο όριο δαπανών 1,622 τρισ. ευρώ για την ΕΕ την περίοδο 2028–2034, σε τιμές 2025. Το ποσό είναι περίπου 141 δισ. ευρώ, ή 8 τοις εκατό, χαμηλότερο από εκείνο που ζήτησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (διαπραγματευτικό κείμενο του Συμβουλίου, CAP Reform). Το σχέδιο περιορίζει τις περικοπές στα κονδύλια για τις αγροτικές ενισχύσεις και τις περιφέρειες, ενώ μειώνει περισσότερο τις δαπάνες για την έρευνα, την ασφάλεια και τις δράσεις εκτός ΕΕ. Οι ηγέτες θα το συζητήσουν στη σύνοδο κορυφής της 15ης και 16ης Οκτωβρίου, η οποία αρχίζει σήμερα (Ιρλανδική Προεδρία).

Η Ιρλανδία συνέταξε την πρόταση επειδή ασκεί αυτή την περίοδο την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, όπου διαπραγματεύονται οι εθνικές κυβερνήσεις. Η προεδρία μπορεί να καταθέσει συγκεκριμένα ποσά, αλλά τις αποφάσεις τις λαμβάνουν οι κυβερνήσεις. Οι τίτλοι των δημοσιευμάτων αναφέρουν διαφορετικά συνολικά ποσά, επειδή ορισμένοι συνυπολογίζουν τον προβλεπόμενο πληθωρισμό. Με αυτόν τον υπολογισμό, το ανώτατο όριο της Ιρλανδίας φτάνει περίπου τα 1,826 τρισ. ευρώ (Brussels Signal).

Οι αγροτικές ενισχύσεις προστατεύονται, η ασφάλεια και η έρευνα περικόπτονται

Όλες οι μεγάλες κατηγορίες δαπανών μειώνονται σε σχέση με το σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αλλά όχι στον ίδιο βαθμό. Τα κονδύλια για τη γεωργία και τις φτωχότερες περιφέρειες περιορίζονται κατά 3,4 τοις εκατό, εκείνα για την ανταγωνιστικότητα και την ασφάλεια κατά 12,8 τοις εκατό, ενώ οι δαπάνες εκτός των συνόρων της ΕΕ υφίστανται τις μεγαλύτερες περικοπές (Euronews). Σε επίπεδο προγραμμάτων, η στήριξη του αγροτικού εισοδήματος μένει περίπου στα 261 δισ. ευρώ, ενώ ο προϋπολογισμός του Horizon Europe, του ευρωπαϊκού ταμείου για την έρευνα, μειώνεται από 154,882 δισ. σε 140 δισ. ευρώ (πίνακας του Συμβουλίου).

Η κατανομή αυτή ακολουθεί το αίτημα 17 ηγετών, οι οποίοι με επιστολή τους στις 2 Οκτωβρίου ζήτησαν να διατηρηθούν τα κονδύλια για τη γεωργία και την πολιτική συνοχής, δηλαδή οι μεταβιβάσεις προς τις φτωχότερες περιφέρειες. Την πρωτοβουλία προώθησαν η Τζόρτζια Μελόνι της Ιταλίας και ο Νικουσόρ Νταν της Ρουμανίας (Politico). Έκτοτε, η αντίσταση στις περικοπές έχει διευρυνθεί (To Brief).

Οι δύο απαιτήσεις της Γερμανίας συγκρούονται

Η Γερμανία θέλει μικρότερο συνολικό προϋπολογισμό. Στις 10 Οκτωβρίου, ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε ότι το ύψος της πρότασης δεν αποτελεί βάση για συμφωνία. Η Γερμανία και άλλες πέντε κυβερνήσεις ζητούν περικοπές αρκετών εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ (γερμανική κυβέρνηση, κοινή δήλωση έξι κυβερνήσεων).

Ο Μερτς θέλει επίσης να δοθεί προτεραιότητα στην ασφάλεια και την ανταγωνιστικότητα, δηλαδή στους τομείς που η Ιρλανδία περιόρισε περισσότερο για να προστατεύσει τις αγροτικές ενισχύσεις. Ένας μικρότερος προϋπολογισμός με περισσότερα χρήματα για την ασφάλεια θα απαιτούσε να ξανανοίξει η συζήτηση για τα κονδύλια της γεωργίας και των περιφερειών, τα οποία έχουν οργανωθεί 17 κυβερνήσεις για να υπερασπιστούν.

Η Φινλανδία βρίσκεται στο ίδιο δίλημμα. Ο πρωθυπουργός Πέτερι Όρπο ζητά μικρότερο προϋπολογισμό, αλλά αντιτίθεται στις περικοπές για την άμυνα και την έρευνα (φινλανδική κυβέρνηση).

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητά διαφορετική κατεύθυνση, και η θέση του μετρά, επειδή ο προϋπολογισμός χρειάζεται την έγκρισή του. Το ανώτατο όριο περιλαμβάνει ήδη 149,296 δισ. ευρώ για την αποπληρωμή του δανεισμού της ΕΕ που χρηματοδότησε την ανάκαμψη από την πανδημία, ποσό που δεν χρηματοδοτεί νέο έργο (διαπραγματευτικό κείμενο του Συμβουλίου). Οι επικεφαλής διαπραγματευτές του Κοινοβουλίου υποστηρίζουν ότι, μετά την αποπληρωμή και τον πληθωρισμό, το σχέδιο θα έχει μικρότερη αγοραστική δύναμη από τον σημερινό προϋπολογισμό (Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο).

Κάθε πρωτεύουσα κρατά δικαίωμα βέτο

Και οι 27 κυβερνήσεις πρέπει να εγκρίνουν τον προϋπολογισμό, ενώ οι ευρωβουλευτές μπορούν να τον απορρίψουν, όχι όμως να τον ξαναγράψουν. Για τις νέες πηγές εσόδων της ΕΕ απαιτούνται ομοφωνία και επικύρωση σε κάθε κράτος-μέλος (άρθρο 312, άρθρο 311).

Το μείγμα των εσόδων καθορίζει ποιος πληρώνει. Η Ιρλανδία διατηρεί στην πρότασή της πέντε νέες ευρωπαϊκές εισφορές, μεταξύ αυτών μία για τα προϊόντα καπνού και μία για τις εισαγωγές υψηλής έντασης άνθρακα, με εκτιμώμενα έσοδα περίπου 55 δισ. ευρώ τον χρόνο (Ιρλανδική Προεδρία). Τα έσοδα αυτά δεν υποχρεώνουν τα εθνικά ταμεία να καταβάλουν τα αντίστοιχα ποσά. Ο υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Γαλλίας, Μπενζαμέν Χαντάντ, δήλωσε ότι το Παρίσι δεν θα στηρίξει προϋπολογισμό χωρίς ουσιαστικό πακέτο νέων εσόδων (BFMTV). Εκπρόσωπος του Βερολίνου είχε δηλώσει τον Αύγουστο ότι χρειάζονται περικοπές, ανεξάρτητα από τις αποφάσεις για τα έσοδα (ενημέρωση της γερμανικής κυβέρνησης).

Το σχέδιο προβλέπει επίσης έως 88,869 δισ. ευρώ για την ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ και την ανοικοδόμησή της, εκτός των συνήθων ανώτατων ορίων δαπανών. Το ποσό παραμένει υπό εξέταση (διαπραγματευτικό κείμενο του Συμβουλίου). Μια ξεχωριστή απόφαση δείχνει πώς το δικαίωμα βέτο επηρεάζει και άλλες διαπραγματεύσεις. Στις 14 Οκτωβρίου, ο Ρόμπερτ Φίτσο της Σλοβακίας δήλωσε ότι η χώρα του θα επιδιώξει να μείνει εκτός οποιουδήποτε νέου δανείου της ΕΕ προς το Κίεβο και αντέδρασε στην προσπάθεια να συνδεθεί η συμμετοχή της στο δάνειο με τη στήριξη των δημοσιονομικών αιτημάτων της Σλοβακίας (TASR). Το δάνειο δεν έχει ακόμη καθορισμένο ποσό ή νομική μορφή, επομένως δεν συνδέεται τυπικά με τον προϋπολογισμό. Ο Φίτσο, ωστόσο, το χρησιμοποιεί ως διαπραγματευτικό μοχλό.

Η Ιρλανδία και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, επιδιώκουν πολιτική συμφωνία έως το τέλος του 2026 (Ιρλανδική Προεδρία). Η ιρλανδική πρόταση δείχνει πώς διαμορφώνεται ένας πιο περιορισμένος προϋπολογισμός που προστατεύει τις αγροτικές ενισχύσεις και τις περιφέρειες: οι περικοπές επιβαρύνουν την ασφάλεια και την έρευνα. Η Γερμανία ζητά ακόμη μικρότερο προϋπολογισμό, με προστατευμένες τις δαπάνες για την ασφάλεια, αλλά δεν έχει διευκρινίσει δημόσια από πού θέλει να προέλθουν οι πρόσθετες περικοπές. Με βάση τα ποσά της Ιρλανδίας, οι δύο απαιτήσεις δεν μπορούν να ικανοποιηθούν ταυτόχρονα, εκτός αν το Βερολίνο δεχθεί να περικοπούν τα κονδύλια για τη γεωργία και τις περιφέρειες.