Τα ρηχά του Kaub πνίγουν τα φορτία

Ένα φορτηγό πλοίο πέρασε αυτή την εβδομάδα από το Καούμπ μεταφέροντας περίπου 180 τόνους εμπορεύματος. Η χωρητικότητά του είναι 1.200 τόνοι (Argus). Ο Ρήνος δεν έχει κλείσει επισήμως. Δεν χρειάζεται να κλείσει. Όταν η στάθμη πέφτει τόσο χαμηλά, τα πλοία πρέπει να πλέουν με μικρότερο βύθισμα για να μη βρουν στην κοίτη, άρα μεταφέρουν μόνο ένα μικρό μέρος του κανονικού φορτίου τους. Η εμπορική χωρητικότητα καταρρέει πριν εκδώσει οποιαδήποτε αρχή απαγόρευση ναυσιπλοΐας, και το κόστος φαίνεται ήδη στα πρατήρια καυσίμων της Γαλλίας, στα χημικά εργοστάσια της Γερμανίας και στα εργοτάξια του Βελγίου.

Έξι εκατοστά στο στενό πέρασμα

Το Καούμπ, ένα στενό τμήμα του Ρήνου ανάμεσα στο Κόμπλεντς και το Μάιντς, είναι το πιο ρηχό σημείο που καθορίζει την κυκλοφορία μεταξύ των λιμανιών της Βόρειας Θάλασσας και του Άνω Ρήνου. Ο δείκτης στάθμης έφθασε στα έξι εκατοστά στις 14 Αυγούστου και έσπασε αυτό το ρεκόρ το επόμενο πρωί (Tagesschau, nrw-lokal). Η ένδειξη του υδρομετρικού σταθμού δεν είναι το πραγματικό βάθος του ποταμού· μετρά τη στάθμη σε σχέση με ένα σταθερό σημείο αναφοράς, γι’ αυτό και πλοία μπορούν να περάσουν ακόμη και όταν η ένδειξη είναι μονοψήφια (n-tv). Περνούν, όμως, σχεδόν άδεια.

Οι φορτηγίδες κινούνται περίπου με 15-35% του κανονικού φορτίου τους (Reuters/WSAU). Για τη βιομηχανία της Δυτικής Ευρώπης, ο Ρήνος λειτουργεί ως βασικός ιμάντας μεταφοράς: περίπου 300 εκατ. τόνοι φορτίου τον χρόνο, από χημικά και καύσιμα έως χάλυβα, σιτηρά και οικοδομικά υλικά (CCNR). Όταν κάθε δρομολόγιο μεταφέρει το ένα τέταρτο του συνηθισμένου φορτίου, ό,τι κινείται μέσω του ποταμού ακριβαίνει ανά τόνο. Μια φορτηγίδα που μετέφερε κάποτε 2.400 τόνους ντίζελ φέρνει πλέον λίγες εκατοντάδες. Οι επιβαρύνσεις προστίθενται σε κάθε διαδρομή.

Πού καταλήγει το κόστος

Η διαταραχή χτύπησε πρώτα την ανατολική Γαλλία. Τα καύσιμα φθάνουν κανονικά στην Αλσατία με φορτηγίδες από τα λιμάνια της Βόρειας Ευρώπης, όμως η γραμμή αυτή έχει κοπεί λόγω των χαμηλών νερών ανάντη του Στρασβούργου. Στις 14 Αυγούστου, το 14% των πρατηρίων καυσίμων στο Γκραντ Εστ ανέφερε προβλήματα τροφοδοσίας, ενώ περίπου το ένα τρίτο των πρατηρίων στην Αλσατία δεν διέθετε τουλάχιστον ένα είδος καυσίμου (Boursorama, TF1). Οι γαλλικές αρχές αντέδρασαν επιτρέποντας σε βαρέα βυτιοφόρα να κυκλοφορήσουν το εορταστικό τριήμερο του Δεκαπενταύγουστου, ώστε να ανεφοδιάσουν τα πρατήρια από αποθήκες δυτικότερα (Le Parisien).

Το κόστος μεταφοράς καυσίμων με φορτηγίδα στη διαδρομή Ρότερνταμ-Καρλσρούη έχει σχεδόν τριπλασιαστεί από τα τέλη Ιουνίου. Οι πρόσθετες χρεώσεις υπολογίζονται στα 150-215 ευρώ ανά τόνο στα μέσα Αυγούστου, ανάλογα με την πηγή (RFI, France24). Η BASF, της οποίας το συγκρότημα στο Λουντβιχσχάφεν λαμβάνει μέσω νερού το 75% των ευρωπαϊκών πρώτων υλών του, έχει εκδώσει ειδοποιήσεις ανωτέρας βίας για ορισμένες γραμμές προϊόντων. Στην πράξη, ενημερώνει τους πελάτες ότι μπορεί να μην μπορέσει να παραδώσει, επειδή ο ποταμός δεν μπορεί πλέον να φέρνει αξιόπιστα πρώτες ύλες (C&EN, Insurance Journal).

Στο Βέλγιο, οι κατασκευαστικές εταιρείες αντιμετωπίζουν επιβαρύνσεις χαμηλής στάθμης 8-17 ευρώ ανά τόνο για άμμο και χαλίκι, καθώς οι φορτηγίδες χρειάζονται τέσσερα δρομολόγια για να μεταφέρουν φορτίο που παλαιότερα χωρούσε σε ένα (GVA). Η Ολλανδία απορροφά μικρότερο μέρος της ζημίας επειδή βρίσκεται πιο κοντά στη θάλασσα και διαθέτει περισσότερες εναλλακτικές παράκτιες υδάτινες οδούς. Το Ρότερνταμ ανέφερε ότι ο όγκος φορτίων με κατεύθυνση τον Ρήνο ήταν πάνω από 10% χαμηλότερος από το κανονικό, με τα πλοία να φορτώνονται στο 30-35% αντί για το συνήθες 70% (WNL), αλλά ο οικονομολόγος της ING Ρίκο Λούμαν υποστήριξε ότι οι ολλανδικές επιχειρήσεις μπορούν να στραφούν σε αυτές τις εναλλακτικές πριν το ρηχό τμήμα του μέσου Ρήνου γίνει δεσμευτικός περιορισμός (BusinessWise).

Κάθε εναλλακτική έχει το δικό της όριο

Η DB Cargo ανακοίνωσε ότι θα μπορούσε να διαθέσει 900 εμπορευματικά βαγόνια, αριθμό που στα χαρτιά αρκεί για να αντικαταστήσει περίπου 200 ποταμόπλοια (Tagesschau, Zeit). Πρόκειται για μέγεθος σχεδιασμού, όχι για χωρητικότητα που έχει ήδη παραδοθεί. Τα έργα στο σιδηροδρομικό δίκτυο περιορίζουν ήδη έναν βασικό διάδρομο κατά μήκος του Ρήνου (Kuehne+Nagel), ενώ ο δρόμος δεν προσφέρει εύκολη διέξοδο: για να αντικατασταθεί μία πλήρως φορτωμένη φορτηγίδα ντίζελ χρειάζονται περίπου 89 βυτιοφόρα (ingenieur.de). Η Γερμανία διαθέτει περίπου δώδεκα ειδικά πλοία χαμηλής στάθμης σε ολόκληρο τον στόλο της (ZDFheute). Αυτές οι φορτηγίδες με επίπεδο πυθμένα μπορούν να περάσουν από ρηχά σημεία, αλλά δώδεκα πλοία δεν μπορούν να υποκαταστήσουν μια εθνική υδάτινη αρτηρία.

Το Ινστιτούτο του Κιέλου έχει εκτιμήσει ότι 30 ημέρες χαμηλής στάθμης στον Ρήνο συνδέονται με περίπου πτώση 1% στη γερμανική βιομηχανική παραγωγή (DW). Σε μια οικονομία που βρίσκεται ήδη κοντά στη στασιμότητα, αυτό δεν είναι λογιστική λεπτομέρεια. Ο σιδηρόδρομος και οι οδικές μεταφορές μπορούν να απορροφήσουν μέρος των φορτίων προτεραιότητας, αλλά δεν μπορούν να αντικαταστήσουν 300 εκατ. τόνους φθηνών χύδην μεταφορών τον χρόνο. Ο διάδρομος του Ρήνου έχει λιγότερες εφεδρείες από όσες υποθέτει ο ευρωπαϊκός βιομηχανικός σχεδιασμός.