Η Kövesi στριμώχνει την Ελλάδα για 2,6 δισ. ευρώ

Η Λάουρα Κοντρούτσα Κοβέσι, η επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, ενημέρωσε επισήμως στις 22 Μαΐου την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι η Ελλάδα παρεμποδίζει το έργο της υπηρεσίας της, ενεργοποιώντας για πρώτη φορά απέναντι σε κυβέρνηση σύμμαχο της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τον κανονισμό αιρεσιμότητας του προϋπολογισμού — το εργαλείο της ΕΕ που επιτρέπει την αναστολή κονδυλίων όταν παραβιάσεις του κράτους δικαίου απειλούν τα ευρωπαϊκά χρήματα (Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, Adevărul). Μέχρι σήμερα, το εργαλείο αυτό είχε χρησιμοποιηθεί εναντίον κυβερνήσεων πολιτικά απέναντι στο κεντροδεξιό Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, το οποίο κυριαρχεί στους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Η Νέα Δημοκρατία ανήκει στο ΕΛΚ.

Δύο κινήσεις, ένας στόχος

Στην επιστολή της, η Κοβέσι κατονομάζει δύο ελληνικές κινήσεις που, κατά την κρίση της, παραβιάζουν την υποχρέωση «καλόπιστης συνεργασίας» των κρατών-μελών με την ΕΕ, όπως προβλέπεται από τις ευρωπαϊκές συνθήκες (Digi24).

Η πρώτη είναι νομοθετική. Ο υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης πέρασε από τη Βουλή στις 19 Μαΐου τροπολογία που θεσπίζει ταχύρρυθμες ποινικές διαδικασίες αποκλειστικά για εν ενεργεία βουλευτές: οι προθεσμίες της έρευνας μειώνονται στο μισό και η δίκη πρέπει να αρχίζει μέσα σε τρεις μήνες (Epiloges). Η ρύθμιση εντάχθηκε σε νομοσχέδιο για το κληρονομικό δίκαιο, χωρίς προηγούμενη διαβούλευση με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, το όργανο της ΕΕ που διερευνά εγκλήματα εις βάρος του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού. Ο Φλωρίδης υποστήριξε ότι η τροπολογία απλώς επαναφέρει ρύθμιση που ίσχυε από το 2014 έως το 2019 και δεν μεταβάλλει τις αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.

Η δεύτερη είναι δικαστική. Το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο ανανέωσε τις θητείες τριών Ελλήνων εισαγγελέων της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας μόνο για δύο χρόνια, παρακάμπτοντας την πενταετή διάρκεια που είχε ορίσει τον Νοέμβριο του 2025 το ίδιο το συλλογικό όργανο διοίκησης της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (Protothema).

Η κυβέρνηση παρουσιάζει και τις δύο κινήσεις ως συνήθεις εσωτερικές διαδικασίες. Η Κοβέσι, αντίθετα, τις αντιμετωπίζει ως συντονισμένη παρεμπόδιση.

Γιατί τα 2,68 δισ. ευρώ εξηγούν την ένταση

Η σύγκρουση συνδέεται ευθέως με ανοικτές έρευνες. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία χειρίζεται 175 ενεργές υποθέσεις στην Ελλάδα, με εκτιμώμενη ζημία 2,68 δισ. ευρώ για τον προϋπολογισμό της ΕΕ (Ευρωπαϊκή Εισαγγελία). Το μεγαλύτερο σύμπλεγμα αφορά τον ΟΠΕΚΕΠΕ, τον ελληνικό οργανισμό αγροτικών πληρωμών, όπου η υπηρεσία έχει ζητήσει από τη Βουλή την άρση ασυλίας βουλευτών του κυβερνώντος κόμματος που συνδέονται με απάτη σε επιδοτήσεις μέσω πλασματικών δηλώσεων γης και διογκωμένων στοιχείων παραγωγής.

Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ερευνά συμβάσεις για δύο δομές μεταναστών, στη Μαλακάσα και στο Σιντική, οι οποίες ανατέθηκαν χωρίς δημόσιο διαγωνισμό το 2020 και με κόστος πολύ υψηλότερο από αντίστοιχες εγκαταστάσεις που χρηματοδοτήθηκαν από ευρωπαϊκούς πόρους (Le Monde).

Η Ελλάδα δεν είναι η μόνη χώρα που έχει αντισταθεί στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Η Βουλγαρία ανέστειλε εισαγγελέα, η Σλοβενία καθυστέρησε διορισμούς, ενώ η Ρουμανία βρέθηκε αντιμέτωπη με πολιτικές παρεμβάσεις. Η Ελλάδα, όμως, είναι η πρώτη περίπτωση όπου η σύγκρουση φτάνει σε επίσημη ειδοποίηση με βάση τον κανονισμό αιρεσιμότητας.

Η δοκιμασία της επιλεκτικής εφαρμογής

Ο κανονισμός αιρεσιμότητας έχει ενεργοποιηθεί μία φορά μέχρι σήμερα, εναντίον της Ουγγαρίας, όταν η ΕΕ πάγωσε δισεκατομμύρια από τα ταμεία συνοχής (CER). Εκεί ο στόχος ήταν μια κυβέρνηση ανοιχτά συγκρουσιακή με τις Βρυξέλλες. Η Ελλάδα είναι διαφορετική περίπτωση, επειδή βρίσκεται μέσα στη συμμαχία του ΕΛΚ που ελέγχει την Επιτροπή.

Το μοτίβο φάνηκε και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Όταν οι ευρωβουλευτές ενέκριναν τον Φεβρουάριο του 2026 το πρώτο ψήφισμα για το κράτος δικαίου στην Ελλάδα, το ΕΛΚ αρνήθηκε να διαπραγματευθεί ή να το υπερψηφίσει. Οι Σοσιαλιστές και Δημοκράτες σημείωσαν ότι το ΕΛΚ στηρίζει τέτοια ψηφίσματα μόνο «σε χώρες που δεν κυβερνώνται από το ΕΛΚ» (Ομάδα Σοσιαλιστών και Δημοκρατών).

Η Επιτροπή μπορεί πλέον να κινήσει επίσημη διαδικασία, να επιλέξει μια ηπιότερη προσφυγή για παράβαση του ευρωπαϊκού δικαίου ή να κινηθεί παρασκηνιακά μέσω διπλωματίας. Όταν απέναντί της βρίσκεται πολιτικός σύμμαχος, το ένστικτο των Βρυξελλών συνήθως ευνοεί την τρίτη επιλογή. Μια εκκρεμής υπόθεση στο Δικαστήριο της ΕΕ, η C-225/24, μπορεί να περιορίσει αυτό το περιθώριο: αν το Δικαστήριο κρίνει ότι οι αποφάσεις αιρεσιμότητας υπόκεινται σε πλήρη δικαστικό έλεγχο, τότε ακόμη και μια απόφαση της Επιτροπής να παραβλέψει την ελληνική υπόθεση θα μπορούσε να προσβληθεί στο Λουξεμβούργο (Verfassungsblog).

Η ΕΕ έφτιαξε αυτό το εργαλείο για τους αντιπάλους της. Η Κοβέσι το έστρεψε τώρα προς έναν φίλο.