Αυξάνονται οι απόπειρες διέλευσης στη Λετονία, χάνονται κάμερες

Οι λετονικές αρχές καταγράφουν αυξημένη πίεση στα σύνορα, αλλά δεν έχουν δείξει ποιος έδωσε εντολές στους ένοπλους συνοδούς ή αν οι ίδιοι άνθρωποι αφαίρεσαν τις κάμερες. Στις 5 Οκτωβρίου, ο στρατός της Λετονίας ανακοίνωσε ότι μασκοφόροι, οπλισμένοι συνοδοί στην πλευρά της Λευκορωσίας απείλησαν στρατιώτες, ενώ οδηγούσαν μετανάστες προς τη χώρα (TVNET). Αργότερα το ίδιο βράδυ, μασκοφόροι πέρασαν στη Λετονία και αφαίρεσαν κάμερες παρακολούθησης.

Τι συνέβη στα σύνορα

Σύμφωνα με τις Εθνικές Ένοπλες Δυνάμεις της Λετονίας, τρία μασκοφόρα και οπλισμένα άτομα οδήγησαν τουλάχιστον 20 μετανάστες προς τα σύνορα και απείλησαν τους στρατιώτες που τα φύλαγαν (TVNET, LSM). Και τα δύο δημοσιεύματα μεταφέρουν την εκδοχή του στρατού. Οι συνοδοί παρέμειναν σε λευκορωσικό έδαφος.

Οι Λετονοί στρατιώτες απέτρεψαν τη διέλευση. Ο στρατός δεν έχει διευκρινίσει τι όπλα έφεραν οι συνοδοί, ποιες απειλές διατύπωσαν ή πού κατέληξαν οι μετανάστες.

Αυτό το τελευταίο κενό έχει και νομική σημασία. Σε υπόθεση για τα έκτακτα μέτρα που είχε λάβει η Λιθουανία στα σύνορά της, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έκρινε ότι η παράτυπη είσοδος δεν αρκεί από μόνη της για να στερήσει από κάποιον την ουσιαστική δυνατότητα να ζητήσει άσυλο (Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης). Τα δημοσιεύματα δεν αναφέρουν αν κάποιος από την ομάδα ζήτησε προστασία.

Το δεύτερο περιστατικό σημειώθηκε λίγες ώρες αργότερα. Ο υπουργός Εσωτερικών Γιάνις Ντομπράβα δήλωσε ότι μασκοφόροι πέρασαν σε λετονικό έδαφος, προκάλεσαν ζημιές σε ηλεκτρικό πίνακα, πήραν κάμερες και επέστρεψαν στη Λευκορωσία πριν φτάσει περιπολία. Ο επικεφαλής της λετονικής Συνοριοφυλακής, Γκούντις Πουγιάτς, επιβεβαίωσε ότι αφαιρέθηκαν δύο κάμερες (Suspilne).

Δεν έχουν δοθεί στη δημοσιότητα στοιχεία για υπόπτους, οπτικό υλικό ή πόρισμα από την εξέταση των ευρημάτων. Κανένας αξιωματούχος δεν έχει συνδέσει δημόσια τους εισβολείς με τους ένοπλους συνοδούς.

Οι αρχές διαφωνούν για την ταυτότητα των συνοδών

Ο στρατός χαρακτήρισε το περιστατικό υβριδική πίεση στα σύνορα της ΕΕ και του ΝΑΤΟ. Ο όρος περιγράφει τη χρήση μεταναστών και παρενοχλήσεων από ένα κράτος, αντί της ανοιχτής χρήσης βίας, για να ασκήσει πίεση σε γειτονική χώρα. Τον Οκτώβριο του 2021, οι ηγέτες της ΕΕ είχαν χαρακτηρίσει υβριδική επίθεση τη χρήση της μεταναστευτικής πίεσης από το Μινσκ (Ευρωπαϊκό Συμβούλιο).

Ο Πουγιάτς παρουσίασε μια πιο σύνθετη εκδοχή: οι μασκοφόροι, είπε, μπορεί να ήταν μέλη οργανωμένου εγκλήματος, με την ανοχή ή τη βοήθεια των λευκορωσικών υπηρεσιών, και όχι αξιωματικοί της Λευκορωσίας. Σύμφωνα με αυτή την εκδοχή, ο ρόλος του Μινσκ μπορεί να κυμαίνεται από την ανοχή έως την ενεργό υποστήριξη. Τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί δεν ξεκαθαρίζουν ποιο από τα δύο ισχύει.

Οι κάμερες εξαφανίζονται ξανά

Ο Πουγιάτς λέει ότι αυξάνονται οι δολιοφθορές σε κάμερες και άλλα ηλεκτρονικά συστήματα των συνόρων, ενώ έχουν μειωθεί οι ζημιές στον φράχτη. Τα δημοσιεύματα δεν παραθέτουν αριθμούς για αυτή τη μεταβολή.

Ο αξιωματούχος των συνοριακών υπηρεσιών Άρτουρς Ζίλε περιέγραψε συγκεκριμένα περιστατικά: κάμερες αποξηλώθηκαν ή κλάπηκαν ξανά πρόσφατα, η πίεση αυξήθηκε τις δύο προηγούμενες εβδομάδες και τέσσερις ύποπτοι ως οργανωτές τέθηκαν υπό κράτηση μέσα σε τέσσερις εβδομάδες (Apollo).

Οι αριθμοί των αποπειρών διέλευσης δείχνουν την έκταση του φαινομένου. Από τον Ιανουάριο, οι συνοριοφύλακες είχαν αποτρέψει 11.925 απόπειρες, σχεδόν όσες καταγράφηκαν σε ολόκληρη την περσινή χρονιά — 12.046. Στις 6 Οκτωβρίου, η κυβέρνηση παρέτεινε έως τις 31 Δεκεμβρίου την ειδική επιχείρηση Vilkatis, που έχει στόχο την αντιμετώπιση των παράτυπων διελεύσεων (LSM). Κανένα από τα δύο δημοσιεύματα δεν διευκρινίζει αν η παράταση δίνει νέες εξουσίες στους συνοριοφύλακες.

Η πίεση κατανέμεται άνισα στα σύνορα της ΕΕ με τη Λευκορωσία. Ως τα μέσα Σεπτεμβρίου, η Λετονία είχε καταγράψει 10.807 απόπειρες εισόδου από τη Λευκορωσία, έναντι 1.477 στη Λιθουανία. Από τον Ιούλιο, η Λιθουανία έχει διαθέσει 67 στελέχη της, μεταξύ τους και χειριστές σκύλων, για την ενίσχυση της φύλαξης στον λετονικό τομέα της Σίλενε, κοντά στο Νταουγκάβπιλς (Υπηρεσία Κρατικής Συνοριοφυλακής της Λιθουανίας).

Αυτή είναι η σαφέστερη διασυνοριακή διάσταση της υπόθεσης: ένα κράτος της ΕΕ ενισχύει με περιπολίες ένα άλλο, σε κοινό εξωτερικό σύνορο. Η συνδρομή αυξάνει τις δυνάμεις στη λετονική πλευρά, αλλά δεν απαντά στο ποιος οργανώνει τις προωθήσεις ανθρώπων από την πλευρά της Λευκορωσίας.

Τα διαθέσιμα στοιχεία τεκμηριώνουν ένα πιο περιορισμένο συμπέρασμα από εκείνο που υποβάλλει η περιγραφή του στρατού: οι λετονικές αρχές έχουν καταγράψει επανειλημμένες ζημιές στα συστήματα επιτήρησης των συνόρων, σε περίοδο αυξημένων αποπειρών διέλευσης. Η δημόσια ενημέρωση δεν έχει ακόμη ταυτοποιήσει ποιος έδωσε εντολές στους ένοπλους συνοδούς ούτε τους έχει συνδέσει με την αφαίρεση των καμερών. Το υπουργείο του Ντομπράβα και οι υπηρεσίες ασφαλείας της Λετονίας οφείλουν να δώσουν αυτή την απάντηση και να εξηγήσουν τι απέγιναν οι άνθρωποι που απώθησαν οι στρατιώτες.