Το πεντάλεπτο κενό στα drones

Στις 5 Αυγούστου, εργαζόμενος στο αεροδρόμιο Leipzig/Halle εντόπισε drone με εκρηκτικά μέσα στην ασφαλή ζώνη εμπορευμάτων, κοντά σε ουκρανικά μεταγωγικά Antonov. Οι γερμανικές μονάδες εξουδετέρωσης βομβών αφαίρεσαν τον πυροκροτητή και οι πτήσεις ανεστάλησαν. Το περιστατικό δεν έδειξε ότι η Ευρώπη στερείται συνολικά άμυνας απέναντι στα drones. Έδειξε το σημείο που παραμένει θεσμικά ασαφές: ποιος έχει την εξουσία να σταματήσει ένα drone στα λίγα λεπτά πριν φτάσει σε διάδρομο απογείωσης ή προσγείωσης (AP, MDR).

Τι γνωρίζει η Γερμανία και τι όχι

Η Ομοσπονδιακή Εισαγγελία της Γερμανίας, αρμόδια για υποθέσεις κρατικής ασφάλειας, αφαίρεσε την υπόθεση από τις αρχές της Σαξονίας (GBA). Η κίνηση δείχνει ότι η έρευνα πέρασε το όριο της πιθανής απειλής για την εθνική ασφάλεια. Δεν σημαίνει ότι οι γερμανικές αρχές έχουν ταυτοποιήσει ποιος κατασκεύασε ή έστειλε τον μηχανισμό.

Γερμανοί αξιωματούχοι έχουν μιλήσει για πιθανό σενάριο ξένης ή υβριδικής απειλής, χωρίς να κατονομάσουν δράστη (DW). Οι πληροφορίες των αμερικανικών υπηρεσιών πηγαίνουν πιο μακριά, συνδέοντας τη Ρωσία με τη συσκευή (WSJ, CNN). Η απόδειξη κρατικής καθοδήγησης, όμως, απαιτεί στοιχεία για τους χειριστές, τις επικοινωνίες και την αλυσίδα εντολών, τα οποία καμία γερμανική εισαγγελική αρχή δεν έχει δημοσιοποιήσει.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η συσκευή λειτουργούσε με απομακρυσμένο έλεγχο μέσω δικτύου κινητής τηλεφωνίας, αφήνοντας κάρτες SIM και ψηφιακά ίχνη στους ερευνητές. Ο υπουργός Εσωτερικών Αλεξάντερ Ντόμπριντ μίλησε για «νέο σενάριο απειλής» (Al Jazeera). Στη συνέχεια, ρεπορτάζ της γερμανικής δημόσιας ραδιοτηλεόρασης αποκάλυψε ότι το Leipzig/Halle δεν διέθετε σταθερά συστήματα εντοπισμού drones και βασιζόταν σε κινητή μονάδα της ομοσπονδιακής αστυνομίας, διαθέσιμη μόνο κατόπιν αιτήματος (Tagesschau).

Ποιος παγώνει και γιατί

Ο εξοπλισμός είναι μόνο η μισή δυσκολία. Το βαρύτερο κενό αφορά τη νόμιμη αρμοδιότητα. Σε ένα πολιτικό αεροδρόμιο, ο διαχειριστής μπορεί να αναστείλει τις πτήσεις. Η αστυνομία μπορεί να ερευνήσει ένα αδίκημα ή, υπό στενές προϋποθέσεις, να ασκήσει βία. Ο στρατός μπορεί να αντιμετωπίσει εχθρικό αεροσκάφος, αλλά με διαφορετικό νομικό κατώφλι και άλλη αλυσίδα διοίκησης. Για να συνδεθούν αυτοί οι φορείς μέσα σε λίγα λεπτά, πριν εκραγεί ένας μηχανισμός, χρειάζεται διαδικασία μεταβίβασης εντολής που στα περισσότερα ευρωπαϊκά αεροδρόμια δεν έχει ακόμη παγιωθεί (EASA, Brussels Times).

Δύο χώρες έδειξαν διαφορετικές πλευρές του ίδιου κενού. Οι ένοπλες δυνάμεις της Φινλανδίας περιόρισαν μέσα σε λίγα λεπτά τον εναέριο χώρο πάνω από τον ανατολικό Κόλπο της Φινλανδίας, μετά από ύποπτη προσέγγιση drone στις 4 Αυγούστου, και ήραν τους περιορισμούς όταν δεν εισήλθε τίποτα στην περιοχή (Yle). Η αντίδραση ήταν γρήγορη, αλλά αφορούσε μια άδεια θαλάσσια ζώνη κοντά στη Ρωσία, όχι έναν 24ωρο εμπορευματικό κόμβο γεμάτο εργαζομένους. Η Ρουμανία απογειώνει F-16 όταν τα στρατιωτικά ραντάρ εντοπίζουν στόχους κοντά στα σύνορα του Δούναβη, όμως η κατάρριψη παραμένει έσχατη επιλογή, που εξαρτάται από την ταξινόμηση του στόχου και τον κίνδυνο πτώσης συντριμμιών (Digi24). Και οι δύο χώρες μπορούν να εντοπίσουν απειλές. Καμία δεν έχει δημοσιοποιήσει μοντέλο που μετατρέπει την επαφή στο ραντάρ σε απόφαση δράσης σε πολιτικό αεροδρόμιο μέσα σε λιγότερο από πέντε λεπτά.

Η Τσεχία έκανε το πιο συγκεκριμένο βήμα. Το αεροδρόμιο της Πράγας άρχισε να εξετάζει τη γερμανική υπόθεση μαζί με τις υπηρεσίες ασφαλείας, ενώ τα υπουργεία Εσωτερικών και Μεταφορών έστειλαν σχέδιο νόμου σε διυπουργική διαβούλευση. Το νομοσχέδιο θα επιτρέπει σε εκπαιδευμένους εργαζομένους εγκαταστάσεων κρίσιμης υποδομής να ενεργούν κατά μη εξουσιοδοτημένων drones πριν φτάσουν οι κρατικές μονάδες (Radiožurnál, Ekonomický deník).

Ο διάδρομος ανεφοδιασμού που διακυβεύεται

Η Πολωνία μετέτρεψε το περιστατικό σε προειδοποίηση για το αεροδρόμιο Rzeszów-Jasionka, το πολιτικό αεροδρόμιο από το οποίο, σύμφωνα με εκτίμηση του πολωνικού υπουργείου Άμυνας που επικαλείται η Rzeczpospolita, έχει περάσει έως και το 95% της στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία. Ξεχωριστά, η υπηρεσία πληροφοριών της Λιθουανίας προειδοποίησε τους συμμάχους στο ΝΑΤΟ ότι η Ρωσία θα μπορούσε να οργανώσει επιθέσεις σε ενεργειακές και μεταφορικές υποδομές της Βαλτικής με ουκρανικής κατασκευής ή ανακατασκευασμένα drones, ώστε να θολώσει η απόδοση ευθύνης (BNS, Verslo žinios).

Το αδύναμο σημείο βρίσκεται στον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο η Ευρώπη μετακινεί φορτία και στρατιωτική βοήθεια. Οι ίδιοι διάδρομοι, οι ίδιοι εργαζόμενοι φορτίου και οι ίδιοι δρόμοι πρόσβασης που εξυπηρετούν την πολιτική εφοδιαστική αποτελούν στην πράξη τη ραχοκοκαλιά της ανατολικής αλυσίδας ανεφοδιασμού του ΝΑΤΟ. Ένα φθηνό drone μπορεί να κλείσει έναν διάδρομο και να θέσει το κρίσιμο ερώτημα: ποιος αποφασίζει την επόμενη κίνηση, το προσωπικό του αεροδρομίου, η αστυνομία, οι εθνικές αρχές ασφαλείας ή η συμμαχική στρατιωτική διοίκηση;

Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση της Γερμανίας δηλώνει ότι δημιουργεί ειδική μονάδα της ομοσπονδιακής αστυνομίας για την άμυνα απέναντι στα drones και κοινό ομοσπονδιακό-κρατιδιακό κέντρο αντιμετώπισής τους, χωρίς να έχει διευκρινίσει αν το κέντρο θα διοικεί πραγματικές επιχειρήσεις ή απλώς θα συντονίζει πολιτική (Bundesregierung). Το υπουργείο Εσωτερικών του Ντόμπριντ οφείλει πλέον χρονοδιάγραμμα για αυτήν την ικανότητα, όχι άλλη μία αξιολόγηση απειλής. Το ίδιο ισχύει για κάθε κυβέρνηση της ΕΕ της οποίας η στήριξη προς την Ουκρανία εξαρτάται από την ίδια αεροδρομιακή υποδομή που η Λειψία έδειξε ευάλωτη.