Η Μαδρίτη προωθεί de Cos για ΕΚΤ

Η οκταετής θητεία της Κριστίν Λαγκάρντ στην προεδρία της ΕΚΤ λήγει κανονικά τον Οκτώβριο του 2027. Η διαδοχή της, όμως, έχει ήδη ανοίξει στα ευρωπαϊκά παρασκήνια εδώ και μήνες.

Σύμφωνα με αξιόπιστες πληροφορίες που δημοσίευσε το Euronews τον Φεβρουάριο, η Λαγκάρντ εξετάζει το ενδεχόμενο πρόωρης αποχώρησης πριν από τις γαλλικές προεδρικές εκλογές του Απριλίου 2027, δίνοντας στον Εμανουέλ Μακρόν και στον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς περιθώριο να επηρεάσουν τη διαδοχή όσο παραμένουν στην εξουσία. Η απάντηση της ΕΚΤ ήταν προσεκτικά διατυπωμένη: η Λαγκάρντ «δεν έχει λάβει καμία απόφαση σχετικά με το τέλος της θητείας της». Δεν ήταν διάψευση.

Δύο ονόματα κυριαρχούν στις δημοσκοπήσεις ειδικών: ο Κλάας Κνοτ, πρόεδρος της ολλανδικής κεντρικής τράπεζας, και ο Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος, πρώην διοικητής της Τράπεζας της Ισπανίας και νυν επικεφαλής της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών, του οργάνου συντονισμού των κεντρικών τραπεζών διεθνώς. Έρευνα του Φόρουμ Επίσημων Νομισματικών και Χρηματοπιστωτικών Θεσμών τον Απρίλιο τους εμφάνιζε ισόπαλους, ενώ δημοσκόπηση των Financial Times μεταξύ οικονομολόγων τους κατέγραφε ως συνυποψηφίους με τις περισσότερες πιθανότητες. Η πραγματική αναμέτρηση, ωστόσο, δεν είναι μόνο ανάμεσα στα πρόσωπα, αλλά ανάμεσα στις πρωτεύουσες που τα στηρίζουν.

Ο υποψήφιος της Μαδρίτης και ο διοικητής που επιχειρεί να τον μπλοκάρει

Η ισπανική εκστρατεία υπέρ του Ντε Κος εξελίχθηκε με δυσκολίες. Ο Πέδρο Σάντσεθ εμφανιζόταν αρχικά επιφυλακτικός απέναντι σε έναν κεντρικό τραπεζίτη που είχε διοριστεί από τον προκάτοχό του, Μαριάνο Ραχόι, και του οποίου οι εκθέσεις στην Τράπεζα της Ισπανίας είχαν επανειλημμένα επικρίνει τη δημοσιονομική επίδοση της κυβέρνησης, σύμφωνα με το El Debate. Όπως ανέφερε το Vozpópuli, χρειάστηκαν εβδομάδες εσωτερικών πιέσεων από τον υπουργό Οικονομίας Κάρλος Κουέρπο για να μεταπειστεί ο Σάντσεθ. Η κυβέρνηση έχει πλέον στοιχηθεί πίσω από τον Ντε Κος, χωρίς όμως επίσημη δημόσια στήριξη, διατηρώντας σκόπιμα ανεπίσημο χαρακτήρα στην υποψηφιότητα, σύμφωνα με το Cinco Días.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα για τη Μαδρίτη προέρχεται από το εσωτερικό της. Ο Χοσέ Λουίς Εσκριβά, ο σημερινός διοικητής της Τράπεζας της Ισπανίας, κινείται ενεργά εναντίον του Ντε Κος, μιλώντας με δημοσιογράφους και με άλλους διοικητές κεντρικών τραπεζών στην Ευρώπη ώστε να αποδυναμώσει την υποψηφιότητα, σύμφωνα με το El Debate. Το κίνητρο είναι απλό: αν ο Ντε Κος αναλάβει την προεδρία της ΕΚΤ, η Ισπανία δεν θα μπορεί να διεκδικήσει ταυτόχρονα θέση στο Εκτελεστικό Συμβούλιο, άρα οι φιλοδοξίες του ίδιου του Εσκριβά κλείνουν.

Το αθόρυβο στοίχημα του Βερολίνου

Η Γερμανία έχει και δική της εμφανή υποψήφια. Η Ιζαμπελ Σνάμπελ, ήδη μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, δήλωσε στο Reuters ότι θα αναλάμβανε την προεδρία «αν της ζητούνταν», σύμφωνα με τη WirtschaftsWoche. Η επιθετικά σκληρή γραμμή της, με πίεση υπέρ αυξήσεων επιτοκίων ακόμη και όταν η ανάπτυξη εξασθενεί, την καθιστά δύσκολη επιλογή για τις κυβερνήσεις του Νότου, που σηκώνουν υψηλό δημόσιο χρέος.

Τον Μάιο, το Econostream εκτίμησε ότι η Γερμανία βλέπει τον Κνοτ ως την «ιδανική εφεδρική λύση», περιγράφοντάς τον ως «προσανατολισμένο στη σταθερότητα, βαθιά έμπειρο και δημοσιονομικά σοβαρό». Η περιγραφή ταιριάζει με τα ορντοφιλελεύθερα αντανακλαστικά του Μερτς, δηλαδή με τη γερμανική προσήλωση στους κανόνες, στη δημοσιονομική πειθαρχία και στη σταθερότητα των τιμών ως πρώτη προτεραιότητα.

Η Γαλλία φαίνεται να έχει υποχωρήσει. Ο Φρανσουά Βιλερουά ντε Γκαλό παραιτήθηκε πρόωρα από τη διοίκηση της Τράπεζας της Γαλλίας και αντικαταστάθηκε από τον Εμανουέλ Μουλέν, στενό άνθρωπο του Μακρόν, ο οποίος πέρασε οριακά από την κοινοβουλευτική έγκριση, σύμφωνα με τη Le Monde. Γαλλική υποψηφιότητα για την προεδρία της ΕΚΤ δεν έχει εμφανιστεί. Μετά από δύο Γάλλους προέδρους, τον Ζαν-Κλοντ Τρισέ και στη συνέχεια τη Λαγκάρντ, το Παρίσι δείχνει έτοιμο να δεχθεί ότι ήρθε η σειρά άλλης χώρας.

Τι διαμορφώνει η επιλογή

Ο πρόεδρος της ΕΚΤ δεν αποφασίζει μόνος του τα επιτόκια, αλλά διαμορφώνει τη συναίνεση γύρω από αυτά και επηρεάζει το πότε ενεργοποιείται το Εργαλείο Προστασίας της Μετάδοσης, ο μηχανισμός που επιτρέπει στην ΕΚΤ να αγοράζει κρατικά ομόλογα ώστε να αποτρέπει απότομες αυξήσεις στο κόστος δανεισμού χωρών όπως η Ιταλία ή η Ελλάδα. Το σπρεντ της Ιταλίας έναντι της Γερμανίας, δηλαδή η διαφορά στο κόστος δανεισμού των δύο χωρών, βρίσκεται σε χαμηλό 15 ετών, περίπου στις 73-76 μονάδες βάσης. Αυτή η ηρεμία στηρίζεται εν μέρει στην πεποίθηση των αγορών ότι το δίχτυ ασφαλείας της ΕΚΤ παραμένει αξιόπιστο.

Ο Ντε Κος, τον οποίο οι αναλυτές κατατάσσουν στο κέντρο με ήπια πιο χαλαρή νομισματική κλίση, δηλαδή με προτίμηση σε χαμηλότερα επιτόκια όταν χρειάζεται στήριξη της ανάπτυξης, έχει στηρίξει σταθερά το Εργαλείο Προστασίας της Μετάδοσης και τις σταδιακές προσαρμογές επιτοκίων σε όλη τη διαδρομή του, σύμφωνα με την Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών. Ο Κνοτ, άλλοτε ένας από τους πιο ηχηρούς «σκληρούς» της ΕΚΤ, έχει μετριάσει τη στάση του τα τελευταία χρόνια, αλλά το ένστικτό του παραμένει πιο κοντά στη σφιχτή νομισματική πολιτική.

Τυπικά, η απόφαση λαμβάνεται από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο με ειδική πλειοψηφία, αφού προηγηθεί διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και με το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ, όπως προβλέπει το Συμβούλιο της ΕΕ. Στην πράξη, κάθε προηγούμενη προεδρία της ΕΚΤ κρίθηκε μέσα από ευρύτερα πακέτα ανταλλαγής κορυφαίων ευρωπαϊκών θέσεων μεταξύ χωρών. Η εθνικότητα βαραίνει πάντα περισσότερο από την ιδεολογία.

Η Ισπανία δεν έχει κρατήσει ποτέ την προεδρία της ΕΚΤ. Και μετά την αποχώρηση του Λουίς ντε Γκίντος από το Εκτελεστικό Συμβούλιο στις 31 Μαΐου, η Μαδρίτη δεν έχει πλέον καμία εκπροσώπηση εκεί. Το επιχείρημα αυτό έχει βάρος. Η τελική απόφαση θα κριθεί από το ποια πρωτεύουσα θα κλείσει την καλύτερη συμφωνία και από το αν η Μαδρίτη θα καταφέρει, πριν φτάσει σε αυτό το σημείο, να εμποδίσει τον ίδιο της τον κεντρικό τραπεζίτη να υπονομεύσει την υποψηφιότητα.