Ο Magyar αίρει βέτο με €16.4 billion

Ο Πέτερ Μαγιάρ έφθασε στο Βερολίνο στις 2 Ιουνίου κρατώντας ένα διαπραγματευτικό χαρτί που κανένας άλλος Ευρωπαίος ηγέτης δεν διαθέτει σήμερα: το ουγγρικό βέτο στην ευρωπαϊκή πορεία της Ουκρανίας, κληρονομιά της περιόδου Όρμπαν. Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς τον υποδέχθηκε με στρατιωτικές τιμές, χαρακτηρίζοντας τον νέο πρωθυπουργό της Ουγγαρίας «μεγάλο σημάδι ελπίδας για την εποχή μας» (ZDF). Ο Μαγιάρ επιχειρεί να μετατρέψει την παλιά ισχύ παρεμπόδισης του Βίκτορ Όρμπαν σε διπλωματικό κεφάλαιο. Και οι Βρυξέλλες φαίνεται να πληρώνουν το πολιτικό εισιτήριο εισόδου.

Η αλληλουχία που δεν ονομάστηκε συμφωνία

Ο Μαγιάρ επιμένει ότι δεν υπήρξε συναλλαγή. «Δεν υπήρχε απολύτως καμία σύνδεση ανάμεσα στην αποδέσμευση των κονδυλίων και στο άνοιγμα του πρώτου κεφαλαίου των συνομιλιών με την Ουκρανία», δήλωσε στο Euronews στις 29 Μαΐου. Η σειρά των γεγονότων, όμως, δείχνει κάτι λιγότερο αθώο. Στις 18 Μαΐου, ο υπουργός Εξωτερικών της Ουγγαρίας ανακοίνωσε συνομιλίες σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων με το Κίεβο για τα δικαιώματα της ουγγρικής μειονότητας στη Ζακαρπατία (444.hu). Στις 29 Μαΐου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποδέσμευσε 16,4 δισ. ευρώ ουγγρικών πόρων που είχαν παγώσει επί Όρμπαν λόγω παραβιάσεων του κράτους δικαίου. Έως τις 2 Ιουνίου, διπλωματικές πηγές επιβεβαίωναν ότι η Βουδαπέστη δεν θα μπλόκαρε το πρώτο διαπραγματευτικό σύμπλεγμα για την ένταξη της Ουκρανίας, το βήμα που ο Όρμπαν εμπόδιζε επί περισσότερο από δύο χρόνια (Eurointegration).

Η ανταλλαγή, ακόμη κι αν δεν καταγράφηκε ως τέτοια, δίνει στον Μαγιάρ τα χρήματα, στο Κίεβο μια θεσμική δίοδο και στις Βρυξέλλες απόδειξη ότι η διεύρυνση δεν έχει νεκρώσει. Ο όρος του Μαγιάρ, δηλαδή νομικά δεσμευτικές εγγυήσεις για την εκπαίδευση στα ουγγρικά στην Υπερκαρπαθία, του προσφέρει και εσωτερική πολιτική κάλυψη απέναντι στις κατηγορίες του Fidesz ότι υποχώρησε κρυφά σε ζητήματα μετανάστευσης και μεταρρυθμίσεων κατά της διαφθοράς. Έρευνα του ECFR έδειξε ότι το 73% των Ούγγρων περιμένει από τον Μαγιάρ να επιστρέψει στη χώρα τα παγωμένα ευρωπαϊκά κονδύλια (Népszava). Αυτό παραδίδει πρώτο.

Ο Φίτσο χωρίς εταίρο

Ο πιο εκτεθειμένος από τη στροφή του Μαγιάρ βρίσκεται στη Μπρατισλάβα. Ο Σλοβάκος πρωθυπουργός Ρόμπερτ Φίτσο και ο Όρμπαν λειτουργούσαν μέσα στην ΕΕ ως ζεύγος παρεμπόδισης, συντονίζοντας απειλές βέτο για τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, την ενεργειακή πολιτική και τις ενταξιακές συνομιλίες της Ουκρανίας. Η σύμπραξη αυτή διαλύθηκε όταν ο Όρμπαν έχασε τις εκλογές του Απριλίου. Σλοβάκοι αναλυτές περιγράφουν πλέον την κυβέρνηση Φίτσο ως εγκλωβισμένη σε «αποτυχημένες παραδοχές» περί συνωμοσίας των Βρυξελλών εναντίον της, ενώ το πραγματικό πρόβλημα είναι η αυτοεπιβεβλημένη απομόνωση (Aktuality.sk).

Ο Φίτσο εξακολουθεί να διαθέτει βέτο. Η ένταξη στην ΕΕ απαιτεί ομοφωνία, δηλαδή συμφωνία και των 27 κρατών-μελών, σε κάθε επίσημο στάδιο. Η μοναχική χρήση του, όμως, έχει κόστος που ο Όρμπαν δεν αντιμετώπιζε με τον ίδιο τρόπο. Ο ίδιος ο υπουργός Εξωτερικών της Σλοβακίας έχει παραδεχθεί ότι ο πραγματικός ανασχετικός παράγοντας στις ενταξιακές συνομιλίες ήταν η Βουδαπέστη, όχι η Μπρατισλάβα (STVR). Ο Φίτσο δεν έχει απειλήσει επισήμως με μονομερές βέτο, αν και συνδέει την ευρύτερη συνεργασία με την Ουκρανία με την επανέναρξη της ροής ρωσικού πετρελαίου μέσω του αγωγού Ντρούζμπα.

Ο Μαγιάρ ανασχεδιάζει και τον περιφερειακό χάρτη γύρω από τον Φίτσο. Έχει καλέσει τη Ρουμανία, την Κροατία, τη Σλοβενία και την Αυστρία να συμμετάσχουν σε μια διευρυμένη μορφή του Βίσεγκραντ, της κεντροευρωπαϊκής ομάδας που παραδοσιακά περιλαμβάνει την Ουγγαρία, την Πολωνία, την Τσεχία και τη Σλοβακία, με σύνοδο προγραμματισμένη για τις 23 Ιουνίου (Digi24). Αν το σχέδιο προχωρήσει, ο Φίτσο θα βρεθεί απέναντι σε μια περιφερειακή λέσχη που ανασυγκροτείται γύρω του, όχι μαζί του.

Η δοκιμασία του Ιουνίου

Η διακυβερνητική διάσκεψη στο Λουξεμβούργο στις 15-16 Ιουνίου είναι το σημείο όπου θα δοκιμαστεί η γραμμή Μαγιάρ. Οι πρεσβευτές των κρατών-μελών πρέπει πρώτα να συμφωνήσουν κοινή θέση στην COREPER, την επιτροπή όπου οι χώρες της ΕΕ διαπραγματεύονται πριν από τις υπουργικές αποφάσεις, και στη συνέχεια να την εγκρίνει επισήμως το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων (Carnegie Endowment). Στόχος είναι να ανοίξει το Σύμπλεγμα 1, που αφορά το κράτος δικαίου, τη δικαστική μεταρρύθμιση και τα θεμελιώδη δικαιώματα, τόσο για την Ουκρανία όσο και για τη Μολδαβία.

Έως τις 2 Ιουνίου, η επίσημη θέση της Βουδαπέστης παρέμενε ανοιχτή. Ο Μαγιάρ δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι είναι «πολύ αισιόδοξος» για την ολοκλήρωση των συνομιλιών σχετικά με τα μειονοτικά δικαιώματα «αυτή την εβδομάδα» και άφησε να εννοηθεί ότι είναι έτοιμος να συναντήσει τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι (n-tv, Euronews). Η ίδια έρευνα του ECFR, όμως, έδειξε ότι το 54% των Ούγγρων εξακολουθεί να αντιτίθεται στο άνοιγμα ενταξιακών συνομιλιών με την Ουκρανία. Ο Μαγιάρ μπορεί να έχει λύσει το ευρωπαϊκό μπλοκάρισμα, αλλά δεν έχει ακόμη πείσει το δικό του εκλογικό σώμα.