Μαζικό ουκρανικό πλήγμα με drones στη Μόσχα προκαλεί πολιτική αναταραχή σε πέντε ευρωπαϊκές χώρες

Στις 17 Μαΐου, η Ουκρανία έπληξε την περιοχή της Μόσχας με τη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα επίθεση με drones, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν τέσσερις άνθρωποι, να υποστεί ζημιές ένα διυλιστήριο και να πέσουν συντρίμμια στον χώρο του αεροδρομίου Σερεμέτιεβο (The Moscow Times). Την ίδια εβδομάδα, η πρωθυπουργός της Λετονίας παραιτήθηκε λόγω μη εντοπισμένων παραβιάσεων του εναέριου χώρου από drones. Η Φινλανδία έκλεισε για μία νύχτα το αεροδρόμιο του Ελσίνκι-Βάνταα. Η Ουγγαρία κάλεσε τον Ρώσο πρεσβευτή για πρώτη φορά εδώ και μία δεκαετία. Ο καγκελάριος της Αυστρίας δήλωσε ότι η ουδετερότητα δεν προσφέρει πλέον προστασία. Ο πόλεμος των drones έχει γίνει εσωτερικός πολιτικός παράγοντας μέσα στα κράτη-μέλη της ΕΕ.

Το πλήγμα που άνοιξε τον κύκλο

Η επίθεση στη Μόσχα ήρθε ύστερα από έναν γνώριμο κύκλο κλιμάκωσης, αυτή τη φορά συμπυκνωμένο σε λίγες ημέρες. Η 72ωρη εκεχειρία του Τραμπ κατέρρευσε σχεδόν αμέσως στις αρχές Μαΐου. Στη συνέχεια, η Ρωσία εξαπέλυσε πάνω από 1.600 drones και πυραύλους μέσα σε 30 ώρες, στη μεγαλύτερη αεροπορική επίθεση του πολέμου. Η ουκρανική απάντηση ήρθε τέσσερις ημέρες αργότερα.

Ήδη από τον Μάρτιο του 2026, σύμφωνα με το Air War Monitor του Ιδρύματος Κόνραντ Αντενάουερ, η Ουκρανία εκτόξευε περισσότερα drones μεγάλου βεληνεκούς από τη Ρωσία. Η περιοχή της Μόσχας έχει πλέον περάσει από την εξαίρεση στη ρουτίνα των ουκρανικών στόχων.

Η Λετονία πέφτει, η Φινλανδία αντέχει

Στις 7 Μαΐου, τρία ουκρανικά drones εισήλθαν στον εναέριο χώρο της Λετονίας, πιθανότατα επειδή παραπλανήθηκαν από ρωσικά συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου. Ένα από αυτά έπεσε σε άδεια δεξαμενή καυσίμων κοντά στο Ρέζεκνε. Δεν υπήρξαν τραυματισμοί. Το πολιτικό πρόβλημα, όμως, δεν ήταν η ζημιά αλλά η αδυναμία αντίδρασης: κανένα από τα drones δεν αναχαιτίστηκε, οι αισθητήρες δεν εντόπισαν καθόλου το πρώτο, οι προειδοποιήσεις προς τους πολίτες ήρθαν μετά την πρόσκρουση και ο υπουργός Άμυνας έχασε τη θέση του.

Όταν το Προοδευτικό Κόμμα της Λετονίας αποχώρησε από τον κυβερνητικό συνασπισμό, η πρωθυπουργός Εβίκα Σιλίνια παραιτήθηκε στις 14 Μαΐου. Η έκθεση της κρατικής ανεπάρκειας έριξε την κυβέρνηση.

Η Φινλανδία αντιμετώπισε την ίδια τεχνική απειλή με διαφορετικό κρατικό αποτέλεσμα. Στις 15 Μαΐου, οι αρχές εξέδωσαν προειδοποίηση κινδύνου για την περιφέρεια Ουουσίμαα στις 3:49 τα ξημερώματα, έκλεισαν το αεροδρόμιο Ελσίνκι-Βάνταα για τρεις ώρες και απογείωσαν μαχητικά Hornet. Τελικά, κανένα drone δεν μπήκε στον φινλανδικό εναέριο χώρο. Ο συναγερμός ήταν προληπτικός και βασίστηκε σε έγκαιρες πληροφορίες από συμμάχους στο ΝΑΤΟ.

Η Φινλανδία είχε έγκαιρη προειδοποίηση και κινήθηκε αρκετά γρήγορα ώστε να αποφύγει την κρίση. Ο πρωθυπουργός Πέτερι Όρπο παραδέχθηκε ότι η ενημέρωση των πολιτών άφησε πολλά ερωτήματα αναπάντητα, αλλά δεν υπήρξε πολιτικό κόστος.

Η Ουγγαρία και η Αυστρία κάνουν στροφές που είχαν προετοιμαστεί

Στην Ουγγαρία, η νέα κυβέρνηση υπό το κόμμα Tisza, μόλις λίγων εβδομάδων, κάλεσε τον Ρώσο πρεσβευτή μετά τα ρωσικά πλήγματα κοντά στην Υπερκαρπαθία, όπου ζει η ουγγρική μειονότητα της Ουκρανίας. Ο πρωθυπουργός Πέτερ Μάγκιαρ καταδίκασε δημόσια τις επιθέσεις (ATV, Reuters), διακόπτοντας τη δεκαετή ευθυγράμμιση της εποχής Όρμπαν με τη Μόσχα.

Σύμφωνα με πληροφορίες, ετοιμάζεται κατάλογος με περισσότερους από δώδεκα Ρώσους αξιωματικούς πληροφοριών που εργάζονται υπό διπλωματική κάλυψη, με στόχο την απέλασή τους. Επί Όρμπαν, τέτοιες υποθέσεις αντιμετωπίζονταν με σιωπηρή απομάκρυνση, χωρίς δημόσια αναγνώριση.

Στην Αυστρία, ο καγκελάριος Κρίστιαν Στόκερ δήλωσε στην Krone ότι πρέπει να τελειώσει «το άνετο ψέμα πως η ουδετερότητα μας προστατεύει». Το επιχείρημά του είναι πρακτικό: όταν drones μπορούν να διανύσουν 500 χιλιόμετρα, οι γεωγραφικές ζώνες ασφαλείας χάνουν το νόημά τους.

Η Αυστρία έχει ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Ασπίδας του Ουρανού, ένα γερμανικής καθοδήγησης σχήμα κοινής προμήθειας συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας. Ο Στόκερ παρουσιάζει τη συμμετοχή ως συμβατή με την ουδετερότητα. Το FPÖ τη χαρακτηρίζει επίθεση στη συνταγματική ταυτότητα της Αυστρίας.

Η Γερμανία αποδέχεται τον κίνδυνο κλιμάκωσης

Το Βερολίνο υπέγραψε στις 11 Μαΐου με το Κίεβο το πρόγραμμα «Brave Germany», δεσμευόμενο για κοινή παραγωγή drones με βεληνεκές έως 1.500 χιλιόμετρα, μεταξύ των οποίων 5.000 μονάδες καθοδηγούμενες από τεχνητή νοημοσύνη, με χρηματοδότηση 4 δισ. ευρώ. Ο υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους, κατά την επίσκεψή του στην ανατολική Ουκρανία, δήλωσε ότι η Ρωσία βρίσκεται σε «φάση αδυναμίας».

Η Ρωσία απάντησε κατονομάζοντας τρεις γερμανικές εταιρείες παραγωγής drones ως «νόμιμους στρατιωτικούς στόχους» (Handelsblatt). Η Γερμανία κάλεσε τον Ρώσο πρεσβευτή. Οι υπηρεσίες ασφαλείας εκτίμησαν ότι μια φυσική επίθεση σε γερμανικό έδαφος είναι «πολύ απίθανη», αλλά προειδοποίησαν τις αμυντικές εταιρείες να επανεξετάσουν τα μέτρα προστασίας τους.

Πέντε χώρες, πέντε αντιδράσεις, κανένα κοινό πρωτόκολλο

Το μοτίβο είναι σαφές. Κάθε ουκρανικό πλήγμα μεγάλου βεληνεκούς προκαλεί πολιτικούς κραδασμούς στην Ευρώπη, ανάλογα με την εγγύτητα κάθε χώρας στο πεδίο και με τον βαθμό προετοιμασίας της. Η Λετονία δεν είχε ούτε επαρκή ικανότητα εντοπισμού ούτε πολιτική συνοχή. Η Φινλανδία είχε έγκαιρη προειδοποίηση και κινητοποιήθηκε πριν υπάρξει ζημιά. Η Ουγγαρία και η Αυστρία αξιοποίησαν τη συγκυρία για να αποστασιοποιηθούν δημόσια από θέσεις που είχαν ήδη ξεπεραστεί. Η Γερμανία αποδέχθηκε συνειδητά τον κίνδυνο κλιμάκωσης.

Δεν υπάρχει κοινό ευρωπαϊκό πρωτόκολλο για τις παράπλευρες επιπτώσεις του πολέμου των drones. Σε δέκα ημέρες, πέντε χώρες έδωσαν πέντε διαφορετικές απαντήσεις. Το επόμενο περιστατικό θα δείξει αν αυτή η εμπειρία θα οδηγήσει σε συντονισμό ή σε βαθύτερο κατακερματισμό. Το ερώτημα παραμένει ανοιχτό: όταν ένα ουκρανικό drone, εκτραπέν από ρωσικές παρεμβολές, περάσει τα σύνορα του ΝΑΤΟ, ποιος έχει την ευθύνη να αντιδράσει;