Η Meridiam μπήκε, το καλώδιο μένει

Κανένα ερευνητικό σκάφος δεν έχει επιστρέψει στον βυθό ανάμεσα στην Κρήτη και την Κύπρο. Τρεις εβδομάδες αφότου ένα γαλλικό επενδυτικό ταμείο υποδομών απέκτησε την πλειοψηφία στο έργο του ηλεκτρικού καλωδίου που προορίζεται να άρει την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου, η θάλασσα παραμένει άδεια. Ο Great Sea Interconnector απέκτησε βασικό μέτοχο. Δεν έχει ακόμη περάσει τις δύο δοκιμασίες που κρίνουν την τύχη του: ποιος πληρώνει και ποιος μπορεί να ξαναβγάλει το έργο στη θάλασσα.

Τι αγόρασε η Meridiam

Στις 5 Αυγούστου, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε ότι η Meridiam, επενδυτής υποδομών με έδρα το Παρίσι, θα αποκτήσει ποσοστό 66% στην εταιρεία ειδικού σκοπού του Great Sea Interconnector. Ο ΑΔΜΗΕ, ο Διαχειριστής του ελληνικού συστήματος μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, διατηρεί το 34% και παραμένει τεχνικός επικεφαλής του έργου (Greek PM, Capital, Politis).

Πρόκειται για αλλαγή στη διακυβέρνηση του έργου, όχι για κατασκευαστική πρόοδο. Το τίμημα της εξαγοράς, η σύνθεση του διοικητικού συμβουλίου και ο τρόπος με τον οποίο θα καλυφθούν πιθανές υπερβάσεις κόστους δεν προκύπτουν από τα δημόσια διαθέσιμα στοιχεία (Dnews). Δύο γαλλικές εταιρείες βρίσκονται πλέον μέσα στο σχήμα: η Meridiam ως χορηγός και η Nexans ως ανάδοχος του καλωδίου. Αυτό δίνει στο Παρίσι εμπορικό βάρος πάνω στη διαδρομή, αλλά η ιδιοκτησία μιας εταιρείας έργου δεν ισοδυναμεί με εγγύηση χρηματοδότησης.

Ο προϋπολογισμός του έργου κινείται περίπου στα 1,9 δισ. ευρώ. Οι ευρωπαϊκές επιχορηγήσεις μέσω του Connecting Europe Facility, του μηχανισμού της ΕΕ που συγχρηματοδοτεί διασυνοριακές ενεργειακές υποδομές, καλύπτουν περίπου 657 εκατ. ευρώ (Enerdata, Balkan Green Energy News). Το υπόλοιπο, πάνω από 1 δισ. ευρώ, εξαρτάται από επενδυτές, τράπεζες και καταναλωτές, οι οποίοι θα πληρώνουν σταδιακά μέσω των τιμολογίων ηλεκτρικού ρεύματος. Το αίτημα χρηματοδότησης προς την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, που σύμφωνα με δημοσιεύματα φθάνει περίπου το 1 δισ. ευρώ, παραμένει στο στάδιο του ελέγχου και δεν αποτελεί εγκεκριμένο δάνειο (Proto Thema, CNA).

Η Κύπρος παίρνει το καλώδιο — και μεγάλο μέρος του λογαριασμού

Η Κύπρος μπορεί να κερδίσει την ηλεκτρική διασύνδεση, όμως μεγάλο μέρος του κόστους καταλήγει στους δικούς της καταναλωτές. Οι κανόνες επιμερισμού κόστους της ΕΕ για διασυνοριακά ενεργειακά έργα αποδίδουν περίπου το 63% του τμήματος Ελλάδας-Κύπρου στην κυπριακή πλευρά, με τον λογαριασμό να κατανέμεται σε μελλοντικά τιμολόγια και όχι να πληρώνεται εφάπαξ (Politis, Kathimerini Cyprus).

Η απόσταση ανάμεσα στις δαπάνες που δηλώνει ο ΑΔΜΗΕ και στα κόστη που αναγνωρίζουν οι κυπριακές αρχές κάνει την ένταση πιο συγκεκριμένη. Ο ΑΔΜΗΕ αναφέρει ότι έχει ήδη δαπανήσει περίπου 251 εκατ. ευρώ, ενώ οι ρυθμιστικές αρχές της Κύπρου έχουν μέχρι στιγμής αναγνωρίσει μόνο περίπου 82 εκατ. ευρώ. Η διαφορά αυτή μεταφέρεται απευθείας στις μελλοντικές διαπραγματεύσεις για τα τιμολόγια (Proto Thema). Ο υπουργός Ενέργειας Γιώργος Παπαναστασίου δηλώνει ότι η Λευκωσία περιμένει την αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων πριν αποφασίσει αν το κράτος θα συμμετάσχει με ίδια κεφάλαια στο έργο (SigmaLive). Τα κόμματα της αντιπολίτευσης, το ΑΚΕΛ και ο ΔΗΣΥ, ζητούν πλήρη δημοσιοποίηση των όρων της συμφωνίας Meridiam-ΑΔΜΗΕ και των συνολικών δεσμεύσεων που αναλαμβάνει η Κύπρος (Kathimerini Cyprus).

Η Κύπρος φέρεται επίσης να έχει συνδέσει τη δική της συνεισφορά, ύψους 125 εκατ. ευρώ, με ορατή πρόοδο στη θάλασσα: έκδοση NAVTEX, δηλαδή ναυτικής οδηγίας που επιτρέπει σε ερευνητικά σκάφη να κινηθούν σε διεθνή ύδατα, και επανεκκίνηση των εργασιών στον βυθό (Capital). Έως τα μέσα Αυγούστου, δεν είχε επιβεβαιωθεί η έκδοση τέτοιας NAVTEX (Philenews).

Τι δοκιμάζει το καλώδιο

Ο Great Sea Interconnector έχει σημασία πέρα από ένα ακόμη υποθαλάσσιο καλώδιο, επειδή δοκιμάζει αν η ευρωπαϊκή προτεραιότητα και το ευρωπαϊκό χρήμα μπορούν να μετατραπούν σε πραγματική υποδομή όταν η διαδρομή περνά από ύδατα που αμφισβητεί η Τουρκία, όταν περισσότεροι από ένας εθνικοί ρυθμιστές πρέπει να συμφωνήσουν για τα τιμολόγια και όταν η χρηματοδότηση δεν έχει ακόμη κλείσει. Η αλυσίδα αρμοδιοτήτων είναι αρκετά καθαρή: η Meridiam ελέγχει την εταιρεία έργου, ο ΑΔΜΗΕ έχει τον επιχειρησιακό ρόλο, οι κυπριακές ρυθμιστικές αρχές αποφασίζουν πόσο θα πληρώσουν οι καταναλωτές, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων κρίνει αν θα δανείσει και η NAVTEX καθορίζει αν μπορούν να ξαναρχίσουν οι εργασίες. Καθένας από αυτούς τους κρίκους μπορεί να σταματήσει την πρόοδο.

Δημοσιεύματα περιγράφουν συντονισμό ανάμεσα στον Κυριάκο Μητσοτάκη, τον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη και τον Εμανουέλ Μακρόν για την επανεκκίνηση των ερευνών, πιθανώς με χρήση γαλλικών σκαφών (Les Echos). Δεν προκύπτει από τα διαθέσιμα στοιχεία κάποια γαλλική κρατική εγγύηση. Η επόμενη ουσιαστική ένδειξη θα είναι ένας αριθμός NAVTEX, ένα όνομα σκάφους και ερευνητικός εξοπλισμός μέσα στο νερό, ανάμεσα στην Κρήτη και την Κύπρο. Μέχρι να συμβεί αυτό, το έργο έχει βελτιώσει τη μετοχική του δομή χωρίς να έχει προχωρήσει στην κατασκευή.