Το τεστ των τιμολογίων για τη Meridiam

Η γαλλική Meridiam, επενδυτής με ειδίκευση στις υποδομές, ελέγχει πλέον την εταιρεία που έχει αναλάβει τον Great Sea Interconnector (GSI), την υπό σχεδιασμό υποθαλάσσια ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης - Κύπρου. Η συμφωνία που υπεγράφη στις 5 Αυγούστου δίνει στη Meridiam το 66%, ενώ ο ΑΔΜΗΕ, ο διαχειριστής του ελληνικού συστήματος μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, διατηρεί το 34% και την τεχνική ευθύνη του έργου (Enerdata, energynews.pro). Με βάση τα δημόσια διαθέσιμα στοιχεία, η είσοδος της Meridiam καθιστά τον GSI πιο εύπεπτο για τους δανειστές. Δεν αποδεικνύει, όμως, ότι η χρηματοδότηση και η κατασκευή έχουν κλειδώσει.

Τι άλλαξε και τι όχι

Η εταιρεία του έργου είναι όχημα ειδικού σκοπού, δηλαδή μια νομικά περιφραγμένη εταιρική δομή που συγκεντρώνει τα δικαιώματα, τις συμβάσεις και τα μελλοντικά έσοδα του καλωδίου. Το ότι η Meridiam αποκτά τον πλειοψηφικό έλεγχο σημαίνει πως πίσω από το έργο βρίσκεται πλέον ένας σοβαρός ιδιώτης επενδυτής, μειώνοντας την εξάρτηση από τον ισολογισμό του ΑΔΜΗΕ. Το επενδυτικό μοντέλο της Meridiam, με μακροχρόνια κατοχή ρυθμιζόμενων υποδομών, είναι ακριβώς το προφίλ που θέλουν να βλέπουν οι τράπεζες.

Αυτό που δεν αγόρασε η Meridiam είναι μια οριστικοποιημένη όδευση, δεσμευμένους δανειστές, εγκεκριμένη ανάκτηση κόστους μέσω των λογαριασμών ρεύματος ή έναν κατασκευαστή που να έχει εντάξει εμφανώς το καλώδιο στο πρόγραμμα παραδόσεών του. Η Nexans πιστοποίησε στα τέλη Αυγούστου την τεχνολογία της για καλώδια συνεχούς ρεύματος σε βάθη 3.000 μέτρων, άρα το έργο δείχνει τεχνικά εφικτό. Ωστόσο, η ανακοίνωση του Ιανουαρίου μιλούσε για «αναδιάταξη χρονοδιαγράμματος», ενώ τα αποτελέσματα του πρώτου εξαμήνου του 2026 δεν ενημέρωσαν τους επενδυτές ότι η εκτέλεση του GSI έχει αρχίσει.

Το έσοδο που πρέπει να πείσει τις τράπεζες

Η ΡΑΑΕΥ, η ελληνική ρυθμιστική αρχή ενέργειας, εξακολουθούσε να διαβουλεύεται έως τις 11 Σεπτεμβρίου για τον πιο κρίσιμο αριθμό του έργου: πόσα χρήματα θα μπορεί να ανακτήσει η εταιρεία από τους χρήστες ηλεκτρικής ενέργειας σε βάθος χρόνου. Πάνω σε αυτή την υπόσχεση τιμολογούν οι τράπεζες τα δάνειά τους. Χωρίς ρυθμιστική φόρμουλα, καμία τράπεζα δεν μπορεί να δεσμευθεί.

Μέρος αυτής της φόρμουλας είναι το WACC, το σταθμισμένο μέσο κόστος κεφαλαίου, δηλαδή η απόδοση που επιτρέπουν οι ρυθμιστές σε επενδυτές και δανειστές να εισπράξουν μέσω των χρεώσεων συστήματος. Ο ΑΔΜΗΕ πρότεινε να μειωθεί η υποθετική συμμετοχή δανεισμού κατά την κατασκευή στο 50%-60%, από προηγούμενο εύρος 60%-80% (ΟΤ, Sigmalive). Χαμηλότερη παραδοχή δανεισμού συνήθως οδηγεί σε υψηλότερη επιτρεπόμενη απόδοση, κάτι που κάνει το έργο ελκυστικότερο για μετόχους όπως η Meridiam, αλλά αυξάνει τις χρεώσεις για τους καταναλωτές.

Η Κύπρος αποφασίζει αν οι καταναλωτές θα πληρώνουν πριν υπάρξει καλώδιο

Η Κύπρος είναι το πιο στενό σημείο της υπόθεσης. Ο υπουργός Ενέργειας Μιχάλης Δαμιανός χαιρέτισε την είσοδο της Meridiam, αλλά είπε ότι οι τελικές αποφάσεις εξαρτώνται από τον έλεγχο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, ο οποίος παραμένει αίτημα μελέτης και όχι εγκεκριμένο δάνειο. Δεν έχει δημοσιευθεί απόφαση υπουργικού συμβουλίου ή ρυθμιστικής αρχής για το ποιος πληρώνει ποιο μέρος.

Σύμφωνα με κυπριακά δημοσιεύματα, η κυβέρνηση θα καταβάλει 125 εκατ. ευρώ κατά την κατασκευή, με αφετηρία την έκδοση NAVTEX, δηλαδή ναυτικής οδηγίας που επιτρέπει ερευνητικές εργασίες στη θάλασσα, ενώ δύο δόσεις αντιμετωπίζονται ήδη ως εκκρεμείς. Η NAVTEX δεν έχει δημοσιευθεί. Τα ρεπορτάζ μιλούν για πιθανή έκδοση τον Οκτώβριο, με ανολοκλήρωτες έρευνες σε θαλάσσιες ζώνες όπου η Τουρκία έχει διατυπώσει αντιρρήσεις. Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης δήλωσε ότι η Ελλάδα δεν θα ζητήσει την άδεια της Τουρκίας. Αυτό αποσαφηνίζει την πολιτική θέση της Αθήνας, χωρίς να εξαλείφει τον επιχειρησιακό κίνδυνο ερευνών σε αμφισβητούμενο βυθό.

Ποιος κερδίζει, ποιος πληρώνει

Τα ρυθμιζόμενα περιουσιακά στοιχεία είναι ελκυστικά επειδή τα εγκεκριμένα κόστη αποπληρώνονται μελλοντικά από τους χρήστες, όχι μόνο από τους μετόχους. Η Meridiam αποκτά τον έλεγχο ενός τέτοιου περιουσιακού στοιχείου, με στήριξη περίπου 657 εκατ. ευρώ από ευρωπαϊκές επιχορηγήσεις (CINEA, Euronews). Ο ΑΔΜΗΕ μειώνει την έκθεσή του στη χρηματοδότηση, κρατώντας ταυτόχρονα τις αμοιβές μηχανικού και τον ρόλο του διαχειριστή. Αν το καλώδιο λειτουργήσει, η Κύπρος θα πάψει να είναι ηλεκτρικά απομονωμένη από το ηπειρωτικό ευρωπαϊκό δίκτυο, αποκτώντας πρόσβαση σε φθηνότερες εισαγωγές και μεγαλύτερη ασφάλεια εφοδιασμού.

Ο κίνδυνος συγκεντρώνεται κυρίως στους Κύπριους καταναλωτές και φορολογουμένους. Η ανάκτηση κόστους σημαίνει ότι οι ρυθμιστές επιτρέπουν στην εταιρεία του έργου να εισπράξει εγκεκριμένες δαπάνες μέσω των χρεώσεων ρεύματος, πριν το καλώδιο μεταφέρει έστω και μία κιλοβατώρα. Αυτό είναι συνηθισμένο στη χρηματοδότηση υποδομών. Για ένα έργο, όμως, που διέρχεται από αμφισβητούμενες θαλάσσιες ζώνες και έχει εκτιμώμενο κόστος άνω των 1,9 δισ. ευρώ (Euronews), οι πλήρεις συμβατικοί όροι για υπερβάσεις, καθυστερήσεις ασφαλείας και αναχρηματοδότηση παραμένουν αδημοσίευτοι.

Η αλλαγή ιδιοκτησίας είναι πραγματική. Η διαβούλευση της ΡΑΑΕΥ κλείνει στις 11 Σεπτεμβρίου και οι αποφάσεις της Κύπρου για τις χρεώσεις και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων θα δείξουν αν το κεφάλαιο της Meridiam αρκεί για να προσελκύσει τις θεσμικές δεσμεύσεις που χρειάζονται ώστε το καλώδιο να φύγει από το τραπέζι των μετόχων και να περάσει στη Μεσόγειο.