Η Meridiam παίρνει 66%, το ρίσκο μένει κρυφό

Η γαλλική Meridiam, επενδυτής με ειδίκευση στις υποδομές, συμφώνησε αυτή την εβδομάδα να αποκτήσει το 66% του Great Sea Interconnector, του σχεδιαζόμενου υποθαλάσσιου ηλεκτρικού καλωδίου που θα συνδέει την Κρήτη με την Κύπρο (Έλληνας Πρωθυπουργός). Ο ΑΔΜΗΕ διατηρεί το 34% και την τεχνική ευθύνη του έργου (Powergame). Η συμφωνία δίνει σε ένα έργο που είχε βαλτώσει κάτι που του έλειπε: έναν ιδιώτη επενδυτή πρόθυμο να βάλει πραγματικά κεφάλαια. Δεν έχει όμως δημοσιοποιηθεί η συμφωνία των μετόχων, άρα ούτε ο τρόπος με τον οποίο θα καλυφθούν τυχόν υπερβάσεις κόστους. Για ένα καλώδιο 1,9 δισ. ευρώ, που θα πληρωθεί εν μέρει μέσα από τους λογαριασμούς ρεύματος, αυτή η σιωπή έχει σημασία.

Η Κύπρος είναι το μοναδικό κράτος-μέλος της ΕΕ του οποίου το ηλεκτρικό σύστημα λειτουργεί πλήρως απομονωμένο από το ευρωπαϊκό δίκτυο (Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Η διασύνδεση θα έδινε στο νησί πρόσβαση στην ηπειρωτική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και θα περιόριζε την εξάρτησή του από εισαγόμενα καύσιμα. Αυτό είναι το πολιτικό και ενεργειακό όφελος. Η διαμάχη αφορά τον λογαριασμό της κατασκευής, ιδίως αν το έργο καθυστερήσει ή ακριβύνει.

Ποιος πληρώνει το κόστος

Το τμήμα Κρήτης-Κύπρου υπολογίζεται στα 1,9 δισ. ευρώ (Knews Kathimerini Cyprus). Περίπου 657 εκατ. ευρώ προέρχονται από τον μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη», το ευρωπαϊκό πρόγραμμα επιχορηγήσεων για διασυνοριακές υποδομές (Cyprus Mail). Το υπόλοιπο πρέπει να καλυφθεί από ίδια κεφάλαια, δανεισμό και ρυθμιζόμενα έσοδα, δηλαδή από χρεώσεις δικτύου στους λογαριασμούς των καταναλωτών.

Οι ρυθμιστικές αρχές μοίρασαν αυτό το μακροπρόθεσμο βάρος σε 63% για την Κύπρο και 37% για την Ελλάδα, με το επιχείρημα ότι η Κύπρος αποκομίζει το μεγαλύτερο όφελος επειδή τερματίζει την ενεργειακή της απομόνωση (Kathimerini Cyprus).

Οι Κύπριοι καταναλωτές καλούνται επίσης να πληρώσουν πριν λειτουργήσει το καλώδιο: 25 εκατ. ευρώ ετησίως για πέντε χρόνια, δηλαδή 125 εκατ. ευρώ συνολικά, κατά την περίοδο κατασκευής (Iefimerida). Η πρώτη δόση πάγωσε, αφού αξιωματούχοι επικαλέστηκαν ελλιπή εφαρμογή και διαφωνίες για την προέλευση των κονδυλίων (Cyprus Mail). Με απλά λόγια, η Κύπρος ήδη αντιστέκεται στην πληρωμή για ένα καλώδιο που δεν υπάρχει ακόμη.

Τι αγοράζουν πραγματικά τα χρήματα της Meridiam

Η Meridiam θα χρηματοδοτήσει το υπόλοιπο 40% των ερευνών βυθού, του τεχνικού σταδίου που χρειάζεται για να οριστικοποιηθεί η διαδρομή του καλωδίου, ενώ ενδέχεται να αποζημιώσει τον ΑΔΜΗΕ για το 66% των 251,4 εκατ. ευρώ που έχει ήδη δαπανήσει ο διαχειριστής (Powergame). Παράλληλη συμφωνία με τη γαλλική Nexans, την κατασκευάστρια των καλωδίων, στοχεύει στην επανεκκίνηση των ερευνών από τον Σεπτέμβριο (SigmaLive).

Τίποτε από αυτά δεν ισοδυναμεί με χρηματοδοτικό κλείσιμο, δηλαδή με το σημείο όπου το πλήρες πακέτο χρηματοδότησης δεσμεύεται νομικά. Ο υπουργός Ενέργειας της Κύπρου, Μιχάλης Δαμιανός, δήλωσε ότι η κυβέρνησή του περιμένει ακόμη τον έλεγχο δέουσας επιμέλειας από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, προτού αποφασίσει αν το κράτος θα αποκτήσει μετοχική συμμετοχή (Euronews Greek). Όπως γράψαμε όταν ανακοινώθηκε η συμφωνία, η ιδιοκτησία άλλαξε χέρια, αλλά οι καθοριστικές χρηματοδοτικές δεσμεύσεις παραμένουν μπροστά. Το τίμημα εξαγοράς, η σύνθεση του διοικητικού συμβουλίου, τα δικαιώματα βέτο και η κατανομή των υπερβάσεων κόστους δεν έχουν δημοσιοποιηθεί.

Το καλώδιο περνά από αμφισβητούμενα νερά

Η Les Echos παρουσίασε την είσοδο της Meridiam μέσα από το πρίσμα της τουρκικής πίεσης, των κυπριακών τριβών και της γαλλοελληνικής σύμπλευσης (Les Echos). Αυτό δεν είναι ξεχωριστό από το οικονομικό ερώτημα. Τα ερευνητικά πλοία που κινούνται σε αμφισβητούμενες θαλάσσιες ζώνες μπορεί να αντιμετωπίσουν καθυστερήσεις. Οι καθυστερήσεις αυξάνουν το κόστος των εργολάβων και της χρηματοδότησης. Και η αδημοσίευτη συμφωνία των μετόχων είναι το κείμενο που θα έδειχνε αν την αύξηση θα την απορροφήσει το ιδιωτικό κεφάλαιο ή τα δημόσια τιμολόγια. Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο έχει προειδοποιήσει ότι τα διασυνοριακά ηλεκτρικά έργα της ΕΕ αντιμετωπίζουν επίμονες καθυστερήσεις ακόμη και όταν η πολιτική τους σκοπιμότητα είναι ισχυρή (Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο).

Αν το έργο πετύχει, η Κύπρος κερδίζει τα περισσότερα: έξοδο από την ηλεκτρική απομόνωση και πρόσβαση σε μια αγορά που μπορεί να ενισχύσει την ασφάλεια εφοδιασμού και να φέρει φθηνότερες εισαγωγές. Η Meridiam και ο ΑΔΜΗΕ αποκτούν ένα ρυθμιζόμενο περιουσιακό στοιχείο, με αναφερόμενη επιτρεπόμενη απόδοση 8,3% και πρόσθετο ασφάλιστρο 3,7% για 17 χρόνια (Kathimerini). Οι Έλληνες καταναλωτές σηκώνουν μικρότερο άμεσο βάρος, στο 37%, αλλά η δαπάνη των 251,4 εκατ. ευρώ από τον ΑΔΜΗΕ σημαίνει ότι και το ελληνικό ρυθμιζόμενο σύστημα έχει κεφάλαια σε κίνδυνο.

Οι πιο εκτεθειμένοι, αν το κόστος αυξηθεί, είναι οι Κύπριοι καταναλωτές: βρίσκονται στην πλευρά του 63% και πληρώνουν χρεώσεις κατασκευής πριν περάσει έστω και μία κιλοβατώρα από το καλώδιο. Η συμφωνία με τη Meridiam κάνει το έργο πιο αξιόπιστο. Δεν το κάνει πιο διαφανές.