Ο Merz κόβει τις τηλεφωνικές αναρρωτικές

Ο Φρίντριχ Μερτς επέλεξε το πολιτικό του στίγμα: πειθαρχία στην πλευρά της προσφοράς. Το πακέτο του κυβερνητικού συνασπισμού στη Γερμανία κάνει αυστηρότερη την κοινωνική πρόνοια, περιορίζει τις αναρρωτικές άδειες και χαλαρώνει τους κανόνες προσλήψεων. Η υπόθεση εργασίας είναι απλή: αν περισσότεροι άνθρωποι εργαστούν υπό αυστηρότερους όρους, η ανάπτυξη θα ακολουθήσει. Το βασικό πρόβλημα της Γερμανίας, όμως, είναι η παραγωγικότητα, δηλαδή η αξία που παράγει κάθε ώρα εργασίας. Αν κάθε ώρα αποδίδει λιγότερο από όσο χρειάζεται, η αύξηση των ωρών υπό σκληρότερους κανόνες δεν λύνει το πρόβλημα.

Τρεις μοχλοί, μία θεωρία

Το πακέτο στηρίζεται σε τρεις οικονομικούς μοχλούς. Πρώτον, η κοινωνική στήριξη γίνεται πιο υπό όρους: ο συνασπισμός αντικαθιστά το Bürgergeld, τη βασική εισοδηματική ενίσχυση για τους ανέργους στη Γερμανία, με τη Grundsicherung, ένα νέο σύστημα που απαιτεί ταχύτερη αποδοχή θέσεων εργασίας, ελέγχει νωρίτερα τα περιουσιακά στοιχεία και προβλέπει αυστηρότερες κυρώσεις για όσους δεν συμμορφώνονται (Corriere d'Italia, Euronews PL).

Δεύτερον, η απουσία από την εργασία δυσκολεύει. Οι τηλεφωνικές αναρρωτικές, που επέτρεπαν στους εργαζομένους να λάβουν ιατρική βεβαίωση μέσω κλήσης στον γιατρό αντί για φυσική επίσκεψη, οδεύουν προς κατάργηση (DW). Το όριο συνταξιοδότησης θα αυξηθεί πέραν των 67 ετών.

Τρίτον, οι κανόνες προσλήψεων γίνονται πιο ευέλικτοι. Οι συμβάσεις ορισμένου χρόνου θα μπορούν να παρατείνονται ευκολότερα, ενώ η προστασία από τις απολύσεις αποδυναμώνεται (Il Fatto Quotidiano, Al Jazeera). Η πρόταση συμπληρώνεται από φορολογικές ελαφρύνσεις για τα μεσαία εισοδήματα, οι οποίες θα χρηματοδοτηθούν από υψηλότερους συντελεστές για τα ανώτερα εισοδηματικά κλιμάκια.

Σύμφωνα με μία εκτίμηση της αγοράς, οι μεταρρυθμίσεις θα μπορούσαν να αυξήσουν τον μακροπρόθεσμο ρυθμό ανάπτυξης της Γερμανίας από περίπου 0,4% σε 0,7% (Biz Chosun). Η διαφορά δεν είναι αμελητέα, αλλά δεν συνιστά μετασχηματισμό, ενώ κανένας ανεξάρτητος θεσμός δεν έχει επιβεβαιώσει τον αριθμό.

Η εργασιακή πειθαρχία δεν καλύπτει το επενδυτικό κενό

Η λογική των μέτρων είναι η κλασική οικονομία της προσφοράς: αίρονται εμπόδια στην παραγωγή και η ανάπτυξη έρχεται. Μόνο που η γερμανική αγορά εργασίας δεν δείχνει να πάσχει κυρίως από έλλειψη διαθέσιμων εργαζομένων. Η απασχόληση μειώθηκε κατά 0,4% σε ετήσια βάση τον Μάιο του 2026 (Destatis). Οι επιχειρήσεις περιορίζουν προσωπικό, δεν προσλαμβάνουν απεγνωσμένα.

Η Γερμανία έχει πραγματικές ελλείψεις στην περίθαλψη, στις κατασκευές και στα τεχνικά επαγγέλματα. Αυτά τα κενά, όμως, συνδέονται με στενωπούς στην κατάρτιση και με τη δημογραφική πίεση, όχι με υπερβολικά γενναιόδωρα επιδόματα. Το μεγαλύτερο ζήτημα βρίσκεται αλλού: η BNP Paribas Economic Research διαπίστωσε ότι οι πραγματικές επιχειρηματικές δαπάνες για έρευνα και ανάπτυξη αυξήθηκαν πολύ ταχύτερα στις ΗΠΑ από ό,τι στην ΕΕ την περίοδο 2020-2024, ενώ η επιβράδυνση της ευρωπαϊκής παραγωγικότητας μετά την πανδημία αποδίδεται στην υποεπένδυση στην τεχνολογία και όχι στην άνεση του κοινωνικού κράτους (BNP Paribas).

Οι αυστηρότεροι κανόνες για τα επιδόματα δεν παράγουν καλύτερο λογισμικό, ταχύτερες οικοδομικές άδειες ή φθηνότερη ηλεκτρική ενέργεια. Αν το εμπόδιο είναι το ενεργειακό κόστος, τα κενά στις υποδομές και η αργή ψηφιοποίηση, η πίεση περισσότερων ανθρώπων προς την αγορά εργασίας αυξάνει την ένταση χωρίς να αυξάνει αναγκαστικά την παραγωγή.

Ποιοι κερδίζουν, ποιοι χάνουν

Οι πιο άμεσοι κερδισμένοι είναι οι εργοδότες σε κλάδους έντασης εργασίας: χαμηλότερο κόστος απουσιών, μεγαλύτερη δεξαμενή υποψηφίων, ευκολότερες βραχυπρόθεσμες προσλήψεις (Finance Yahoo). Τα νοικοκυριά μεσαίου εισοδήματος μπορεί να ωφεληθούν από τις φορολογικές ελαφρύνσεις, αν και δεν έχει δημοσιευθεί ακόμη σοβαρή εκτίμηση για το καθαρό αποτέλεσμα αφού συνυπολογιστούν φόροι και παροχές.

Οι χαμένοι είναι συγκεκριμένοι: οι δικαιούχοι κοινωνικής στήριξης που θα αντιμετωπίσουν αυστηρότερες κυρώσεις, οι εργαζόμενοι με χρόνια προβλήματα υγείας που βασίζονταν στις τηλεφωνικές ιατρικές γνωματεύσεις, οι μεγαλύτεροι σε ηλικία εργαζόμενοι για τους οποίους η σύνταξη απομακρύνεται και το προσωρινό προσωπικό που θα επωμιστεί περισσότερη ανασφάλεια (Aktuálně.cz). Υπάρχει και μακροοικονομικός κίνδυνος: η περικοπή παροχών σε περίοδο εύθραυστης ανάπτυξης πιέζει την κατανάλωση των νοικοκυριών, ακυρώνοντας ενδεχομένως μέρος των κερδών που υπόσχεται η αύξηση της προσφοράς εργασίας.

Τι περιμένουν οι γείτονες της Γερμανίας

Η Γερμανία είναι η μεγαλύτερη οικονομία της ευρωζώνης. Οι Πολωνοί υπεργολάβοι που είναι δεμένοι με τη γερμανική βιομηχανία ενδιαφέρονται λιγότερο για τη ρητορική περί επιδομάτων και περισσότερο για το αν η μεταρρύθμιση θα μετατραπεί σε πραγματικές επενδυτικές παραγγελίες (Interia, Rzeczpospolita). Ιταλοί σχολιαστές επισήμαναν την ειρωνεία: αν το ίδιο το Βερολίνο συνδυάζει πλέον κοινωνική πειθαρχία με κρατικά στηριζόμενη στρατηγική για την αυτοκινητοβιομηχανία και τα μικροτσίπ, γίνεται λιγότερο πειστικό όταν ζητά δημοσιονομική αυτοσυγκράτηση στις Βρυξέλλες (Corriere).

Ο Μερτς πρέπει πλέον να αποδείξει ότι το πακέτο παράγει επενδύσεις, όχι μόνο αυστηρότερους κανόνες. Οι γείτονες της Γερμανίας, των οποίων τα εργοστάσια εξαρτώνται από τις γερμανικές παραγγελίες, θα αντιληφθούν τη διαφορά πριν την επιβεβαιώσουν τα βασικά μακροοικονομικά στοιχεία.