Ο ναυτικός αποκλεισμός στη Μέση Ανατολή απειλεί τα γερμανικά εργοστάσια αυτοκινήτων καθώς μειώνονται τα αποθέματα λιπαντικών

Τα γερμανικά εργοστάσια αυτοκινήτων μπορούν να έχουν κινητήρες, αμαξώματα και μπαταρίες έτοιμα στη γραμμή παραγωγής, αλλά να μην μπορούν να παραδώσουν ούτε ένα όχημα. Το εξάρτημα που λείπει είναι λιγότερο ορατό: το συνθετικό λάδι κινητήρα. Η Ευρώπη προμηθευόταν το 72 τοις εκατό των βασικών λιπαντικών ελαίων Ομάδας 3 από διυλιστήρια του Κόλπου που σήμερα είναι κλειστά ή αποκλεισμένα (Focus). Πρόκειται για τα εξειδικευμένα λιπαντικά που μπαίνουν σε κάθε νέο αυτοκίνητο πριν από την παράδοση. Σύμφωνα με την Argus Media, τα ευρωπαϊκά αποθέματα μπορεί να εξαντληθούν έως τις αρχές Ιουνίου (Motorcycles News).

Το Στενό του Ορμούζ παραμένει ουσιαστικά κλειστό για περισσότερο από δύο μήνες. Το αργό πετρέλαιο δεν είναι το άμεσο πρόβλημα. Η Γερμανία καλύπτει μόλις το 6 τοις εκατό των εισαγωγών αργού από τη Μέση Ανατολή (Bundesregierung). Η ευπάθεια βρίσκεται στα διυλισμένα και εξειδικευμένα προϊόντα: στα βασικά λιπαντικά έλαια, στην ουρία για τα λιπάσματα, στο θείο για τη χημική βιομηχανία. Αυτές οι αγορές είναι μικρές, αλλά κρίσιμες, δεν έχουν γρήγορα υποκατάστατα και περνούν σχεδόν αποκλειστικά από το Ορμούζ. Η αλυσίδα μετάδοσης ξεκινά από τα εργοστάσια, περνά στο κόστος των λιπασμάτων και στις τιμές των τροφίμων, και καταλήγει αναπόφευκτα στο γραφείο της ΕΚΤ.

Τα στενά περάσματα που μετρούν

Το αργό Μπρεντ βρισκόταν στα 109 δολάρια το βαρέλι στις 15 Μαΐου (MarketScreener), περίπου 45 τοις εκατό υψηλότερα από τα επίπεδα πριν από την κρίση. Η Ιταλία δείχνει γιατί ο κίνδυνος δεν αποτυπώνεται σωστά μόνο στις εισαγωγές αργού: παίρνει από τον Κόλπο μόλις το 10 τοις εκατό του αργού πετρελαίου της, αλλά το μερίδιο των διυλισμένων προϊόντων που φθάνουν από τα ίδια νερά είναι 25 τοις εκατό (Corriere della Sera, Τράπεζα της Ιταλίας). Σε αυτή τη διαφορά, ανάμεσα στην έκθεση στο αργό και στην έκθεση στα διυλισμένα προϊόντα, συγκεντρώνεται η πραγματική πίεση.

Οι τιμές της ουρίας στην Ευρώπη έχουν εκτιναχθεί μέσα σε λίγες εβδομάδες από τα 380 στα 1.000 ευρώ ανά τόνο (Confagricoltura μέσω Open.Online). Στην Πολωνία, ένας τόνος ουρίας κοστίζει πλέον όσο 3,5 τόνοι σιταριού, διπλάσια αναλογία σε σχέση με πέρυσι (Agroprofil). Οι γερμανικές αυτοκινητοβιομηχανίες αναζητούν επειγόντως εναλλακτικές πηγές λιπαντικών· αν δεν τις βρουν, το αποτέλεσμα θα είναι εκ περιτροπής εργασία και παύση γραμμών παραγωγής (Kettner Edelmetalle). Το Ινστιτούτο ifo αναφέρει ότι το 13,8 τοις εκατό των γερμανικών βιομηχανικών επιχειρήσεων αντιμετώπισε δυσκολίες προμηθειών τον Απρίλιο, ποσοστό υπερδιπλάσιο σε σχέση με τον Ιανουάριο (n-tv).

Ποιος πληρώνει, και πόσο άνισα

Ο γενικός πληθωρισμός στην ευρωζώνη έφθασε το 3,0 τοις εκατό τον Απρίλιο. Τον τροφοδότησαν οι τιμές της ενέργειας, που αυξήθηκαν κατά 10,9 τοις εκατό σε ετήσια βάση (Eurostat). Ο δομικός πληθωρισμός, δηλαδή ο δείκτης χωρίς την ενέργεια και τα τρόφιμα, παραμένει στο 2,2 τοις εκατό, άρα το σοκ δεν έχει ακόμη περάσει πλήρως στους μισθούς και στις υπηρεσίες.

Οι εθνικές αποκλίσεις είναι μεγάλες. Η Ρουμανία αντιμετωπίζει πληθωρισμό άνω του 10 τοις εκατό. Στην Ιταλία, οι ενώσεις καταναλωτών εκτιμούν ότι τα νοικοκυριά θα πληρώσουν φέτος 926 έως 1.225 ευρώ επιπλέον λόγω των αυξήσεων στην ενέργεια και στα τρόφιμα (Adnkronos). Στην Πολωνία, το ντίζελ κοστίζει σχεδόν 60 τοις εκατό περισσότερο από πέρυσι (Money.pl), ενώ τα καύσιμα απορροφούν πλέον το 45 έως 50 τοις εκατό του λειτουργικού κόστους των μεταφορικών εταιρειών (Visline). Οι χώρες που πλήττονται περισσότερο έχουν τρία κοινά χαρακτηριστικά: μεγάλη εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, χαμηλούς φόρους στα καύσιμα, που αφήνουν τις διακυμάνσεις των διεθνών τιμών να περνούν σχεδόν απευθείας στον καταναλωτή, και ασθενέστερα νομίσματα, τα οποία μεγεθύνουν το κόστος των εμπορευμάτων που τιμολογούνται σε δολάρια.

Η παγίδα της ΕΚΤ

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα διατήρησε τον Απρίλιο το επιτόκιο καταθέσεων στο 2,00 τοις εκατό, όμως η Κριστίν Λαγκάρντ είπε στους δημοσιογράφους ότι το ενδεχόμενο αύξησης συζητήθηκε «εκτενώς» (ΕΚΤ). Έρευνα του Bloomberg προεξοφλεί πλέον δύο αυξήσεις των 25 μονάδων βάσης, τον Ιούνιο και τον Σεπτέμβριο (Bloomberg). Ο πρόεδρος της Μπούντεσμπανκ, Γιόαχιμ Νάγκελ, πιέζει ανοιχτά: «Σε κανέναν δεν αρέσει να αυξάνει τα επιτόκια όταν η ανάπτυξη είναι αδύναμη. Αλλά η εντολή μας είναι η σταθερότητα των τιμών» (Finanznachrichten).

Τα υψηλότερα επιτόκια δεν θα κάνουν το πετρέλαιο φθηνότερο. Θα φρενάρουν μια οικονομία που ήδη πιέζεται. Στο δυσμενές σενάριο της Τράπεζας της Ιταλίας, αν η σύγκρουση παραταθεί, ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη φθάνει το 4,5 τοις εκατό και η ανάπτυξη υποχωρεί στο -0,5 τοις εκατό (Τράπεζα της Ιταλίας). Η Παγκόσμια Τράπεζα περιγράφει την κατάσταση ως «τη μεγαλύτερη διαταραχή προσφοράς στην ιστορία της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου» (Παγκόσμια Τράπεζα).

Ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ προειδοποιεί ότι οι αυξήσεις στις τιμές των λιπασμάτων χρειάζονται έξι έως εννέα μήνες για να φανούν στις σοδειές (Open.Online). Η επίπτωση στο σιτάρι και στο καλαμπόκι αναμένεται από τον Αύγουστο του 2026 έως τον Φεβρουάριο του 2027. Οι υποδομές δεν προσφέρουν άμεση διέξοδο: ο αγωγός παράκαμψης των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων δεν θα προσθέσει νέα δυναμικότητα πριν από το 2027 (CNBC). Τα στρατηγικά αποθέματα 90 ημερών της Ευρώπης προσφέρουν χρόνο, αλλά μειώνονται αντί να αναπληρώνονται. Όπως το θέτει το Chatham House, «το πληθωριστικό σοκ του Ορμούζ μόλις αρχίζει» (Chatham House). Η απόφαση της ΕΚΤ τον Ιούνιο θα δείξει ποιο κόστος θεωρούν πιο διαχειρίσιμο οι ευρωπαίοι υπεύθυνοι πολιτικής: έναν επίμονο πληθωρισμό ή μια επιβράδυνση της ανάπτυξης που θα προστεθεί, αυτή τη φορά από δική τους επιλογή, πάνω σε ένα εξωτερικό σοκ.