Τα μηνιαία Patriot δεν κλείνουν το κενό

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι ανακοίνωσε στις 8 Αυγούστου ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα διαθέτουν κάθε μήνα στην Ουκρανία αναχαιτιστικούς πυραύλους Patriot (Προεδρία της Ουκρανίας, Ukrainska Pravda). Στη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε στο Βελιγράδι μαζί με τον πρόεδρο της Σερβίας Αλεξάνταρ Βούτσιτς, πρόσθεσε όμως ότι οι ποσότητες δεν επαρκούν. Δεν έδωσε αριθμό, δεν διευκρίνισε τύπο πυραύλου, ούτε ανέφερε διάρκεια. Η δήλωση επιβεβαιώνει ότι υπάρχει δίαυλος προμήθειας. Δεν επιβεβαιώνει ότι ο δίαυλος αυτός μπορεί να προστατεύσει τις ουκρανικές πόλεις τον χειμώνα.

Λίγες ημέρες νωρίτερα, η έλλειψη είχε ήδη αποτυπωθεί στο πεδίο. Την 1η Αυγούστου η Ρωσία εκτόξευσε 27 βαλλιστικούς πυραύλους εναντίον του Κιέβου. Η Ουκρανία αναχαίτισε έναν (European Pravda). Εννέα άνθρωποι σκοτώθηκαν (SBS/Reuters). Σύμφωνα με το Reuters, οι παραδόσεις αναχαιτιστικών από τους συμμάχους έχουν υποχωρήσει στο ένα τρίτο του περσινού επιπέδου (Agerpres). Ο Ζελένσκι είπε στο Συμβούλιο Ουκρανίας-ΝΑΤΟ, το φόρουμ στο οποίο το Κίεβο συναντά τους 32 συμμάχους, ότι η Ρωσία παράγει περίπου 120 βαλλιστικούς πυραύλους τον μήνα (Προεδρία της Ουκρανίας). Κάθε επιτυχής αναχαίτιση μπορεί να απαιτήσει από έναν έως τρεις αναχαιτιστικούς πυραύλους (Le Monde). Η αριθμητική είναι αμείλικτη.

Η Ευρώπη πληρώνει. Η Ουάσιγκτον αποφασίζει ποιος παίρνει τους πυραύλους.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η πολιτική βούληση των συμμάχων. Είναι ο έλεγχος των ίδιων των αναχαιτιστικών. Η Ευρώπη μπορεί να δωρίζει από τα δικά της αποθέματα και να χρηματοδοτεί, μέσω του ΝΑΤΟ, πακέτα αμερικανικής κατασκευής. Δεν μπορεί όμως να παράγει, να κατανέμει ή να εγκρίνει τη μεταφορά των PAC-3 MSE, της έκδοσης που καταστρέφει βαλλιστικούς πυραύλους με απευθείας πρόσκρουση, χωρίς προηγούμενη γραπτή έγκριση των Ηνωμένων Πολιτειών βάσει των αμερικανικών κανόνων ελέγχου εξαγωγών (22 CFR 123.9, ΝΑΤΟ).

Τα ευρωπαϊκά αποθέματα δείχνουν πόσο αυστηρή έχει γίνει η κατανομή. Η Γερμανία, ο μεγαλύτερος Ευρωπαίος δωρητής Patriot, έχει στείλει τρία πλήρη συστήματα, τέσσερις επιπλέον εκτοξευτές και πυραύλους (Bundesregierung). Μαζί με εταίρους, το Βερολίνο συγκέντρωσε με δυσκολία 35 αναχαιτιστικούς από εθνικά αποθέματα (Tagesschau). Η Ολλανδία παρέδωσε συστήματα, ραντάρ και αναχαιτιστικούς, καθώς και 500 εκατ. ευρώ για την αντιαεροπορική άμυνα, αλλά ο εκπρόσωπος του ολλανδικού υπουργείου Άμυνας Κες Μπακχάους δήλωσε στο Radio Svoboda ότι δεν υπάρχουν πρόσθετοι πύραυλοι Patriot στα αποθέματα. Η Ρουμανία δώρισε ένα ολόκληρο σύστημα και τώρα περιμένει αντικατάσταση, ενώ Ρουμάνοι αναλυτές προειδοποιούν ότι οι σύμμαχοι αποδυναμώνουν στην πράξη τη δική τους αντιαεροπορική άμυνα (Digi24).

Κάθε χώρα περιγράφει την ίδια πραγματικότητα από διαφορετική γωνία: υπάρχει διάθεση για προσφορά, τα διαθέσιμα αποθέματα εξαντλούνται και η αναπλήρωση εξαρτάται από την Ουάσιγκτον.

Η Πολωνία, την οποία ο Ζελένσκι ανέφερε ως χώρα που «μπορεί πραγματικά να βοηθήσει», υπέγραψε στη σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα δήλωση προθέσεων για ευρωπαϊκό κέντρο υποστήριξης των PAC-3 και επιδιώκει συμπαραγωγή Patriot στο έδαφός της (gov.pl, Bankier). Η Βαρσοβία έχει σχέδιο για μελλοντική συντήρηση και παραγωγή. Δεν έχει ακόμη πυραύλους να στείλει. Ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ Μάθιου Γουίτακερ δήλωσε ότι καμία μακροπρόθεσμη συμφωνία παραγωγής δεν θα είναι έτοιμη πριν από τον χειμώνα (Euronews).

Το εργοστάσιο δεν προλαβαίνει τον πόλεμο

Η παραγωγή αυξάνεται, αλλά κάθε πύραυλος που στέλνεται στην Ουκρανία ανταγωνίζεται τις ανάγκες των χωρών του ΝΑΤΟ που προσπαθούν να ξαναγεμίσουν τις δικές τους αποθήκες. Η Lockheed Martin παρέδωσε πάνω από 600 αναχαιτιστικούς PAC-3 MSE το 2025 και έχει στόχο τους 2.000 ετησίως έως το 2030 (Lockheed Martin). Το PBS περιέγραψε την αύξηση αυτή ως ουσιαστική, αλλά ανεπαρκή πριν από το τέλος της δεκαετίας (PBS). Ακόμη και η γραμμή συμπαραγωγής της Ιαπωνίας περιορίζεται από ελλείψεις σε εξαρτήματα που κατασκευάζει η Boeing (Kyiv Independent).

Το γαλλοϊταλικό σύστημα SAMP/T, με πυραύλους Aster, προσφέρει μερική ανακούφιση: η MBDA αναφέρει ότι διπλασίασε την παραγωγή πυραύλων μεταξύ 2023 και 2025 (MBDA). Ωστόσο, διοικητές της ουκρανικής αεροπορίας λένε ότι μόνο το Patriot σταματά σήμερα ορισμένες ρωσικές βαλλιστικές απειλές, μεταξύ των οποίων οι Iskander-M και Zircon (AP).

Η δήλωση του Ζελένσκι στο Βελιγράδι επιβεβαιώνει ότι υπάρχει μηνιαία αμερικανική κατανομή. Δεν προσθέτει όμως τον όγκο που θα έκλεινε το κενό. Το σπάνιο αγαθό είναι ο ίδιος ο αναχαιτιστικός πύραυλος και η απόφαση για την κατανομή του λαμβάνεται στην Ουάσιγκτον. Μέχρι οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι να γνωρίζουν πόσους PAC-3 θα λάβουν, πότε και με ποιο κόστος για τη δική τους άμυνα, η λέξη «μηνιαία» θα παραμένει διπλωματικός όρος για τη διαχείριση της έλλειψης.