Η επιδρομή στη Μόσχα αποκαλύπτει το κενό αναχαιτιστών της Ευρώπης

Τη νύχτα της 19ης προς την 20ή Σεπτεμβρίου, η Ουκρανία εξαπέλυσε τη μεγαλύτερη επιχείρηση με μη επανδρωμένα αεροσκάφη μεγάλης εμβέλειας εναντίον της Ρωσίας, πλήττοντας τη Μόσχα και περισσότερες από δώδεκα άλλες περιοχές. Ρώσοι αξιωματούχοι τη χαρακτήρισαν τη μεγαλύτερη επίθεση που έχει δεχθεί ποτέ η πρωτεύουσα (ABC News, NPR). Στο διυλιστήριο πετρελαίου του Καποτνιά, περίπου 15 χιλιόμετρα από το Κρεμλίνο, εκδηλώθηκαν πυρκαγιές, ενώ τέσσερα αεροδρόμια της Μόσχας έκλεισαν προσωρινά. Δύο άνθρωποι σκοτώθηκαν και περίπου 400 κάτοικοι απομακρύνθηκαν, αφού μη επανδρωμένο αεροσκάφος έπληξε πολυκατοικία στην περιοχή της Μόσχας (The Irish Times).

Η επιχείρηση έδειξε ότι η Ουκρανία μπορεί πλέον να πλήττει στόχους βαθιά στο εσωτερικό της Ρωσίας με όπλα που κατασκευάζει η ίδια. Ο πιο εντυπωσιακός ισχυρισμός που κυκλοφόρησε μετά την επιδρομή — ότι βαλλιστικός πύραυλος διείσδυσε στην αεράμυνα της Μόσχας — παραμένει, ωστόσο, αναπόδεικτος. Η ζημιά που έχει επιβεβαιωθεί αναδεικνύει ένα πρόβλημα που η Ευρώπη δεν έχει επιλύσει: την απόσταση ανάμεσα στους αναχαιτιστικούς πυραύλους που μπορεί να παράγει και στις επιθέσεις που πρέπει να αντιμετωπίσει η Ουκρανία πριν από τον χειμώνα.

Τι έχει επιβεβαιωθεί και τι παραμένει ανεπιβεβαίωτο

Ο δήμαρχος της Μόσχας, Σεργκέι Σομπιάνιν, δήλωσε ότι καταστράφηκαν 450 μη επανδρωμένα αεροσκάφη καθώς πλησίαζαν την πρωτεύουσα. Το ρωσικό υπουργείο Άμυνας ανέφερε ότι σε ολόκληρη τη χώρα αναχαιτίστηκαν 1.110. Οι δύο αριθμοί αφορούν διαφορετικές περιοχές και χρονικά διαστήματα, ενώ κανένας από τους δύο δεν έχει ελεγχθεί ανεξάρτητα (ABC News, NPR). Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι ανέφερε δέκα οπλικά συστήματα που χρησιμοποιήθηκαν στην επιχείρηση, μεταξύ των οποίων μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πύραυλοι ουκρανικής κατασκευής, χωρίς να διευκρινίσει ποιο όπλο έπληξε κάθε στόχο (Los Angeles Times).

Το Γενικό Επιτελείο της Ουκρανίας υποστήριξε ότι επλήγησαν συγκεκριμένες μονάδες επεξεργασίας στο διυλιστήριο του Καποτνιά. Δεν έχει υπάρξει επιβεβαίωση από τον διαχειριστή του διυλιστηρίου, επομένως παραμένει άγνωστο πόσο επηρεάστηκε η παραγωγή.

Ο ισχυρισμός για βαλλιστικό πύραυλο είναι το σημείο όπου η δημοσιογραφική αναπαραγωγή ξεπέρασε τα διαθέσιμα στοιχεία. Δευτερογενείς αναφορές συμπέραναν ότι η αναφορά του Ζελένσκι στο «Pelican» αφορούσε τον βαλλιστικό πύραυλο μικρού βεληνεκούς FP-7 της Fire Point και τον συνέδεσαν με την επίθεση στη Μόσχα. Σύμφωνα με το Charter97, το αναφερόμενο βεληνεκές του FP-7, περίπου 200–350 χιλιόμετρα, δεν επαρκεί για την κάλυψη των περίπου 500 χιλιομέτρων που χωρίζουν τα εδάφη υπό ουκρανικό έλεγχο από την πρωτεύουσα. Δεν υπάρχει γεωεντοπισμένο υλικό από συντρίμμια, δορυφορική εικόνα ή επίσημη ουκρανική δήλωση που να επιβεβαιώνει ότι βαλλιστικός πύραυλος έπληξε τη Μόσχα. Ούτε ο υποτιθέμενος «τυφλός διάδρομος», που φέρεται να άνοιξε μετά την καταστολή της ρωσικής αεράμυνας κοντά στο Βορόνεζ, συνοδεύεται από επιβεβαιωμένα συντρίμμια ή στοιχεία ραντάρ. Τα διαθέσιμα στοιχεία τεκμηριώνουν μαζική επίθεση με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, όχι επιτυχημένο βαλλιστικό πλήγμα στη Μόσχα.

Το πραγματικό ζήτημα είναι η έλλειψη αναχαιτιστικών πυραύλων στην Ευρώπη

Η σημασία της επιδρομής για την Ευρώπη δεν βρίσκεται τόσο σε όσα απέδειξε για τις ουκρανικές επιθετικές δυνατότητες, όσο σε όσα αποκάλυψε για την άμυνα. Η Γερμανία έχει παραδώσει στην Ουκρανία τρία πλήρη συστήματα αεράμυνας Patriot και επιπλέον εκτοξευτές, όμως ο υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους έχει συνδέσει νέες παραδόσεις με την ταχεία αντικατάστασή τους από τις Ηνωμένες Πολιτείες, ώστε να διατηρηθεί η κάλυψη του ΝΑΤΟ (Bundesregierung, Deutschlandfunk). Η Γερμανία και οι σύμμαχοί της συγκέντρωσαν περίπου 35 αναχαιτιστικούς πυραύλους Patriot, αριθμός που αντιστοιχεί περίπου στην κατανάλωση μιας και μόνο επίθεσης κορεσμού (Tagesschau).

Η Γαλλία και η Ιταλία έχουν δεσμευθεί να διαθέσουν συστοιχίες SAMP/T, το κοινά ανεπτυγμένο σύστημα αεράμυνάς τους, καθώς και αναχαιτιστικούς πυραύλους Aster. Η MBDA, όμως, η κατασκευάστρια εταιρεία, χρειάζεται ακόμη λιγότερο από 18 μήνες για κάθε παραγγελία, παρά την επιτάχυνση της παραγωγής (MBDA). Οι προηγμένοι αναχαιτιστικοί πύραυλοι απαιτούν χρόνια για να κατασκευαστούν, ενώ τα επιθετικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη λίγες εβδομάδες.

Η αντίθεση αυτή εξηγεί γιατί η παραγωγή στη Γερμανία στρέφεται προς τα φθηνότερα συστήματα. Κοντά στο Μόναχο, η Auterion και η ουκρανική εταίρος της Airlogix άρχισαν νωρίτερα αυτόν τον μήνα τη σειριακή παραγωγή περισσότερων από 5.000 μαχητικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών, βάσει σύμβασης ύψους περίπου 300 εκατ. ευρώ (Die Zeit). Η παραγωγή ξεκίνησε στις 3 Σεπτεμβρίου· παραμένει άγνωστο αν κάποιο από αυτά τα αεροσκάφη έφθασε στην Ουκρανία εγκαίρως για την επιδρομή στη Μόσχα. Τα διαθέσιμα δημοσιεύματα δεν αναφέρουν ποιος ανέθεσε ή χρηματοδότησε τη σύμβαση πέραν των δύο εταιρειών.

Η δοκιμασία του χειμώνα

Η Ρωσία δεν χρειάζεται να αντιγράψει τις επιθέσεις που βρίσκονται στα πρωτοσέλιδα για να προκαλέσει μεγαλύτερη ζημιά. Το Institute for the Study of War κατέγραψε μικτές επιθέσεις με 108 και 149 μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους μόνο στις αρχές Σεπτεμβρίου (ISW). Οι ρωσικές επιθέσεις ενόψει του χειμώνα έχουν ήδη στραφεί προς μικρότερους υποσταθμούς ηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίοι είναι δυσκολότερο να προστατευθούν (OSW). Η Ουκρανία μπορεί να εισάγει περίπου 2,1 γιγαβάτ μέσω του συγχρονισμένου δικτύου που τη συνδέει με τους ευρωπαίους γείτονές της, όμως οι εισαγωγές δεν μπορούν να αντικαταστήσουν την κατεστραμμένη παραγωγική ισχύ (Green Deal Ukraina).

Η Ουκρανία απέδειξε ότι μπορεί να συντονίσει μια μεγάλη επίθεση με διαφορετικούς τύπους όπλων και να πλήξει προστατευμένους στόχους βαθιά στο εσωτερικό της Ρωσίας. Για την Ευρώπη, το πρακτικό διακύβευμα βρίσκεται στην άλλη πλευρά της εξίσωσης: στην απόσταση ανάμεσα στον αριθμό των αναχαιτιστικών πυραύλων που μπορεί να παραδώσει και στον αριθμό των επιθέσεων που θα κληθεί να αντιμετωπίσει η Ουκρανία τους επόμενους μήνες.