Τα τέλη στο Χορμούζ φουσκώνουν τα ασφάλιστρα

Περίπου 20 εκατ. βαρέλια πετρελαίου την ημέρα περνούν από το Στενό του Ορμούζ, το στενό θαλάσσιο πέρασμα ανάμεσα στο Ιράν και το Ομάν. Ο κίνδυνος που παρακολουθούν όλοι είναι το ενδεχόμενο να κλείσει. Ο κίνδυνος που αρχίζει να τιμολογείται είναι διαφορετικός: ένα στενό που παραμένει ανοιχτό, αλλά χρεώνει διαφορετικό πολιτικό κόστος σε διαφορετικά πλοία.

Το Ιράν και το Ομάν προωθούν σχέδιο επιβολής τελών σε πλοία που διέρχονται από το Στενό ή χρησιμοποιούν θαλάσσιες υπηρεσίες, με ευνοϊκή μεταχείριση για «φιλικές» χώρες. Δεν υπάρχει ακόμη νομικό κείμενο που να μπορεί να εφαρμοστεί, ενώ οι ΗΠΑ αντιδρούν (Gulf News, μέσω Times of India). Οι αγορές, όμως, δεν περιμένουν τα τελικά έγγραφα. Τιμολογούν την αβεβαιότητα από τώρα.

Πώς μια πολιτική πρόταση γίνεται ναυτιλιακό κόστος

Η μετάδοση από μια πρόταση στον Κόλπο έως το κόστος παραγωγής στην Ευρώπη γίνεται σταδιακά. Πρώτα αυξάνεται το κόστος ασφάλισης ενός ταξιδιού. Στη συνέχεια οι ναυτιλιακές εταιρείες προσθέτουν επιβαρύνσεις. Έπειτα οι εισαγωγείς πληρώνουν ακριβότερα την ενέργεια και τις πρώτες ύλες. Πριν το αντιληφθούν οι καταναλωτές, το έχουν ήδη απορροφήσει οι βιομηχανίες με υψηλή κατανάλωση ενέργειας.

Το κρίσιμο σημείο βρίσκεται στην ασφάλιση. Τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου, δηλαδή η πρόσθετη χρέωση που επιβάλλουν οι ασφαλιστές όταν ένα πλοίο μπαίνει σε περιοχή κοντά σε σύγκρουση, έχουν αυξηθεί από σχεδόν αμελητέα επίπεδα σε περίπου 1–4% της αξίας του κύτους ανά διέλευση. Αυτό σημαίνει πρόσθετο κόστος 2–8 εκατ. δολαρίων για ένα μόνο φορτωμένο δεξαμενόπλοιο (DW). Πριν από την πρόσφατη κλιμάκωση, τα αντίστοιχα ασφάλιστρα κινούνταν γύρω στο 0,05–0,25% (Khaleej Times, Corriere della Sera).

Το εμπορικό βέτο έχει μεγαλύτερη σημασία από την ίδια την τιμή. Η West of England P&I Club, ένας αλληλασφαλιστικός οργανισμός που καλύπτει την ευθύνη των πλοιοκτητών, προειδοποίησε τα μέλη της ότι η κάλυψη για το Ορμούζ μπορεί να ακυρωθεί ή να ανατιμολογηθεί ανά πάσα στιγμή (West P&I). Ένα πλοίο μπορεί νομικά να έχει δικαίωμα να αποπλεύσει, αλλά εμπορικά να μη βρίσκει κάλυψη. Γι’ αυτό η ιρανική πρόταση παράγει οικονομικό αποτέλεσμα πριν γίνει νόμος: ένα καθεστώς προνομιακής πρόσβασης, που αφήνει τα «μη φιλικά» πλοία σε νομική εκκρεμότητα, κρατά ψηλά τον κίνδυνο για τους ασφαλιστές.

Η Ευρώπη πληρώνει την παγκόσμια τιμή

Η Ευρώπη δεν εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό απευθείας από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο του Κόλπου. Περίπου 84% του αργού που περνά από το Ορμούζ κατευθύνεται στην Ασία (EIA). Το υγροποιημένο φυσικό αέριο της Γερμανίας, δηλαδή το αέριο που μεταφέρεται με δεξαμενόπλοια και επαναεριοποιείται στον προορισμό του, προέρχεται κυρίως από τις ΗΠΑ (t-online). Το Κατάρ κάλυψε περίπου 6,6% των εισαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου της ΕΕ στις αρχές του 2026 (Trade Arabia).

Η ενέργεια, όμως, τιμολογείται με βάση διεθνείς δείκτες αναφοράς, δηλαδή τιμές που χρησιμοποιούν αγοραστές σε όλο τον κόσμο ανεξάρτητα από την προέλευση του συγκεκριμένου φορτίου τους. Όταν ο κίνδυνος στο Ορμούζ ανεβάζει το κόστος του πετρελαίου που κατευθύνεται στην Ασία, πληρώνουν ακριβότερα και οι Ευρωπαίοι αγοραστές.

Η Γερμανία δείχνει ήδη αυτή την ευπάθεια. Η Destatis ανακοίνωσε ότι οι τιμές εισαγωγών τον Μάιο αυξήθηκαν 6,8% σε ετήσια βάση, με την εισαγόμενη ενέργεια στο 37,2% και τα λιπάσματα και τις αζωτούχες ενώσεις στο 31,4% (Destatis). Τα στοιχεία αυτά δεν αποδεικνύουν ότι η αύξηση οφείλεται στο Ορμούζ. Δείχνουν, όμως, ότι το κανάλι μετάδοσης είναι ενεργό: η γερμανική βιομηχανία ήδη απορροφά πίεση από την εισαγόμενη ενέργεια, και κάθε πρόσθετος κίνδυνος στον Κόλπο προστίθεται σε αυτήν.

Η Ολλανδία, η οποία σύμφωνα με τη CBS εξαρτάται κατά 77% από εισαγόμενη ενέργεια, έχει την ίδια έκθεση μέσω του Ρότερνταμ, με το σύμπλεγμα διύλισης και ανεφοδιασμού πλοίων (CBS). Ολλανδοί βουλευτές έχουν ήδη συνδέσει τις εξελίξεις στο Ορμούζ με το κόστος των λιπασμάτων (Tweede Kamer).

Ποιοι κερδίζουν, ποιοι χάνουν

Οι μεγάλοι πλοιοκτήτες ωφελούνται. Ανάλυση της BIMCO διαπίστωσε ότι η αβεβαιότητα γύρω από το Ορμούζ στηρίζει υψηλότερους ναύλους (Cyprus Shipping News). Η Maersk συνέχισε να δραστηριοποιείται στον Κόλπο, ενώ αναλυτές χαρακτήρισαν την κλιμάκωση «βραχυπρόθεσμα θετική» για τα κέρδη των μεταφορέων (BT).

Οι χαμένοι είναι οι ενεργοβόρες βιομηχανίες, οι μικρότεροι εισαγωγείς που επιβαρύνονται με έκτακτες χρεώσεις από 300 έως 7.200 δολάρια ανά κοντέινερ ακόμη και για φορτία που βρίσκονται ήδη καθ’ οδόν, καθώς και οι επιχειρήσεις που εξαρτώνται από λιπάσματα και χημικές εισροές. Έρευνα της DNB εντοπίζει τις τιμές εισαγόμενης ενέργειας ως βασικό βραχυπρόθεσμο παράγοντα πληθωρισμού στην ευρωζώνη, ενώ η ΕΚΤ σημειώνει ότι τα ενεργειακά σοκ εξακολουθούν να περνούν στο κόστος μεταφορών, τροφίμων και βιομηχανικής παραγωγής (DNB, ECB).

Το μεγαλύτερο ερώτημα είναι η συμμόρφωση. Αν το τέλος καταβάλλεται μέσω ιρανικών οντοτήτων που τελούν υπό κυρώσεις, κάθε εταιρεία που πληρώνει κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπη με δευτερογενείς κυρώσεις των ΗΠΑ, δηλαδή ποινές που επιβάλλει η Ουάσιγκτον σε μη αμερικανικές εταιρείες όταν συναλλάσσονται με πρόσωπα ή φορείς υπό κυρώσεις (OFAC). Αν δεν πληρώσει, κινδυνεύει με καθυστέρηση ή απώλεια ασφαλιστικής κάλυψης.

Το αν το Ομάν μπορεί να προσφέρει πραγματική νομική κάλυψη μένει να δοκιμαστεί. Οι ασφαλιστές, πάντως, έχουν τα δικά τους χρονοδιαγράμματα αξιολόγησης και δεν κινούνται κατ’ ανάγκη με βάση τις διπλωματικές ανακοινώσεις (LMA). Το Στενό παραμένει ανοιχτό. Αυτό που αλλάζει είναι οι όροι διέλευσης.