Η Nokia μπαίνει στην πολεμική αλυσίδα

Φινλανδική έκθεση υποστηρίζει ότι τεχνολογία 5G της Nokia χρησιμοποιείται ήδη για τον έλεγχο ουκρανικών στρατιωτικών drones βαθιά πίσω από τις ρωσικές γραμμές. Ο συγκεκριμένος ισχυρισμός δεν έχει επιβεβαιωθεί δημόσια ούτε από τη Nokia ούτε από το ΝΑΤΟ ούτε από το Πεντάγωνο. Η ευρύτερη μετατόπιση, όμως, είναι πλέον καταγεγραμμένη σε πολλές χώρες και προχωρά ταχύτερα από όσο μπορούν να τη ρυθμίσουν οι ευρωπαϊκοί θεσμοί: τα πολιτικά τηλεπικοινωνιακά δίκτυα μετατρέπονται σε στρατιωτική υποδομή, χωρίς να έχει ξεκαθαριστεί ποιος τα διοικεί, ποιος τα απενεργοποιεί, ποιος εγκρίνει την εξαγωγή τους και ποιος λογοδοτεί όταν κάτι πάει στραβά.

Από τους σταθμούς βάσης στις αλυσίδες στόχευσης

Η Nokia προωθεί πλέον ανοιχτά δίκτυα πεδίου μάχης στρατιωτικών προδιαγραφών προς τις δυτικές ένοπλες δυνάμεις (Yahoo Finance). Η συνεργασία της με τη Lockheed Martin στοχεύει τον αμερικανικό στρατό και συμμαχικές δυνάμεις, με πρόταση 5G προσαρμοσμένη στα πρότυπα ανοιχτής αρχιτεκτονικής του Πενταγώνου (Data Center Dynamics). Το υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ αντιμετωπίζει το 5G ως βασικό εργαλείο εκσυγχρονισμού για τη διοίκηση, την επιμελητεία και τις κατανεμημένες επιχειρήσεις ήδη από τη στρατηγική του 2020.

Το ΝΑΤΟ δοκιμάζει ήδη αυτή τη λογική στο πεδίο. Η Ισπανία αναπτύσσει το πρώτο τακτικό δίκτυο 5G της Συμμαχίας στο Lešť της Σλοβακίας, στο πλαίσιο του Pilot Project 5, συνδέοντας drones, αισθητήρες, ρομποτικά συστήματα και μέσα αντιμετώπισης drones σε πραγματικό επιχειρησιακό περιβάλλον (Data Center Dynamics). Η Γερμανία, η Γαλλία και η Ολλανδία κινούνται παράλληλα στις δικές τους εκδοχές: η Deutsche Telekom συνδέει ιστούς κινητής τηλεφωνίας με συστήματα αντι-drone άμυνας (finanzen.net), η Γαλλία αναπτύσσει όπλα κατά φθηνών επιθετικών drones (Le Monde), ενώ η Ολλανδία θέλει μέσα σε πέντε χρόνια πάνω από τις μισές στρατιωτικές αποστολές της να εκτελούνται από μη επανδρωμένα συστήματα (Tweakers).

Σε όλη τη Δυτική Ευρώπη, η πολιτική συνδεσιμότητα μετατρέπεται αθόρυβα σε αμυντική υποδομή.

Εκεί όπου τα drones περνούν ήδη σύνορα

Η Πολωνία και η Ρουμανία διαβάζουν την ίδια τεχνολογική αλλαγή όχι ως βιομηχανική ευκαιρία, αλλά ως ζήτημα επιβίωσης. Ο Πολωνός υπουργός Άμυνας έχει συνδέσει δημόσια πιθανές μεταβιβάσεις MiG-29 στην Ουκρανία με την πρόσβαση στην ουκρανική τεχνογνωσία για τα drones, μετατρέποντας την εμπειρία του πεδίου μάχης σε διαπραγματευτικό κεφάλαιο (Wiadomości WP). Ο κρατικός αμυντικός όμιλος PGZ της Πολωνίας υπέγραψε συμφωνία συνεργασίας με την ουκρανική TAF Industries για την παραγωγή drones και συστημάτων αντιμετώπισής τους (PAP Mediaroom).

Η Ρουμανία δείχνει τι συμβαίνει όταν οι ζεύξεις διοίκησης των drones αποτυγχάνουν. Σύμφωνα με το ρουμανικό υπουργείο Άμυνας, από την έναρξη της πλήρους ρωσικής εισβολής έχουν καταγραφεί περίπου 50 περιστατικά με drones ή θραύσματα σε ρουμανικό έδαφος (Agerpres). Μετά την έκρηξη ουκρανικού ναυτικού drone στο λιμάνι της Κωνστάντζας, το Βουκουρέστι ζήτησε τα drones που εισέρχονται στα χωρικά του ύδατα να διαθέτουν προγραμματισμένο μηχανισμό αυτοκαταστροφής (Ziare.com). Κάτοικοι στην Τούλτσεα έχουν λάβει προειδοποιήσεις έκτακτης ανάγκης για πιθανή πτώση συντριμμιών (Libertatea).

Για τα κράτη της πρώτης γραμμής, το ποιος ελέγχει τη σύνδεση επικοινωνίας ενός drone δεν είναι λεπτομέρεια προμηθειών. Είναι ζήτημα δημόσιας ασφάλειας.

Ποιος αναλαμβάνει τον κίνδυνο;

Καμία ενιαία αρχή δεν κυβερνά αυτή τη μετάβαση. Ο κανονισμός της ΕΕ για τα προϊόντα διπλής χρήσης, ο Κανονισμός 2021/821 που ρυθμίζει τις εξαγωγές αγαθών με πολιτική και στρατιωτική εφαρμογή, θέτει το πλαίσιο, αλλά οι εθνικές αρχές εκδίδουν τις άδειες και εφαρμόζουν τους κανόνες (EUR-Lex). Το ΝΑΤΟ δοκιμάζει δίκτυα πεδίου μάχης και ορίζει απαιτήσεις διαλειτουργικότητας, χωρίς όμως να θεσπίζει εξαγωγικό δίκαιο. Η ΕΕ χρηματοδοτεί drones και τεχνολογίες διπλής χρήσης για την Ουκρανία (Airforce Technology), αλλά η επιχειρησιακή διοίκηση στο πεδίο παραμένει εθνική ή ουκρανική. Το γαλλικό IFRI προειδοποιεί ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να μην μπορεί να κατασκευάσει και να ελέγξει η ίδια επαρκές μέρος αυτής της τεχνολογίας (IFRI).

Το ερώτημα της λογοδοσίας παραμένει ανοιχτό: όταν ένα σύστημα επικοινωνιών πολιτικής προέλευσης εντάσσεται σε στρατιωτική αλυσίδα στόχευσης ή όταν ένα drone περνά σύνορο του ΝΑΤΟ επειδή χάθηκε η ζεύξη διοίκησης, ποιος φέρει την ευθύνη; Ο τηλεπικοινωνιακός προμηθευτής; Ο στρατιωτικός χειριστής; Η κυβέρνηση που ενέκρινε την εξαγωγή; Η Ουκρανία δοκιμάζει στην πράξη την ευρωπαϊκή πολιτική συνδεσιμότητα ως στρατιωτική υποδομή, ταχύτερα από όσο μπορούν οι θεσμοί να μετατρέψουν τα συμπεράσματα σε κανόνες. Η τεχνολογία προχωρά. Η διακυβέρνηση μένει πίσω.