Το Brent κάτω από $80 λόγω Χορμούζ

Το αργό τύπου Μπρεντ υποχώρησε στις 16 Ιουνίου κάτω από τα 80 δολάρια το βαρέλι, με πτώση άνω του 5 τοις εκατό σε δύο ημέρες, μετά την ανακοίνωση προκαταρκτικής συμφωνίας ΗΠΑ - Ιράν για τον τερματισμό των εχθροπραξιών και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ (Bloomberg, The National). Τα ευρωπαϊκά συμβόλαια φυσικού αερίου έφθασαν να χάνουν έως και 5,8 τοις εκατό (Straits Times). Οι αγορές τιμολογούν μικρότερη πιθανότητα καταστροφικού σεναρίου. Τα πλοία, οι ασφαλιστές και τα συνεργεία αποναρκοθέτησης κινούνται με πολύ πιο αργό ρυθμό.

Η απόσταση ανάμεσα στα futures και τα φορτηγά πλοία

Το μνημόνιο, το οποίο σύμφωνα με πληροφορίες θα υπογραφεί στις 19 Ιουνίου στο Μπούργκενστοκ της Ελβετίας, καλύπτει την παύση των εχθροπραξιών, την ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, εγγυήσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα και πλαίσιο για τις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου (Sigmalive, in.gr). Το πλήρες κείμενο δεν έχει δημοσιοποιηθεί. Μέχρι να γίνει γνωστή η ακριβής διατύπωση, οι όροι που μεταδίδονται παραμένουν ισχυρισμοί και όχι δεσμεύσεις που μπορούν να εφαρμοστούν.

Οι προθεσμιακές αγορές δεν περιμένουν τη νομική βεβαιότητα. Ανατιμολογούν τον κίνδυνο μόλις αλλάξουν οι πιθανότητες. Η μικρότερη πιθανότητα παρατεταμένου κλεισίματος του Κόλπου πιέζει προς τα κάτω τα ενεργειακά futures, άρα και τις προσδοκίες για το κόστος χονδρικής στα καύσιμα, το ντίζελ, το πετρέλαιο θέρμανσης και την ηλεκτροπαραγωγή στην Ευρώπη. Η ΕΚΤ, η κεντρική τράπεζα της ευρωζώνης που έχει ως αποστολή τη σταθερότητα των τιμών, ενσωματώνει αυτές τις προσδοκίες στις προβλέψεις της για τον πληθωρισμό. Ο Γιόαχιμ Νάγκελ, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, προειδοποίησε όμως στις 15 Ιουνίου ότι η Ευρώπη δεν πρέπει να περιμένει γρήγορη ανακούφιση, καθώς η προσφορά πετρελαίου μπορεί να χρειαστεί μήνες για να επιστρέψει στα προπολεμικά επίπεδα, ακόμη και αν ανοίξει ξανά το Ορμούζ (Handelsblatt).

Το πραγματικό εμπόδιο είναι φυσικό. Σύμφωνα με ναυτιλιακή ανάλυση, περίπου 300 φορτωμένα και 250 άδεια πλοία παραμένουν εγκλωβισμένα μέσα ή κοντά στον Κόλπο. Οι τρέχουσες διελεύσεις κινούνται γύρω στις 40 την ημέρα, λιγότερες από τις μισές σε σχέση με το προπολεμικό επίπεδο των περίπου 100 (InvestingLive). Η Ένωση Γερμανών Εφοπλιστών ζητεί εγγυήσεις ασφαλείας και σαφή εικόνα για τις νάρκες πριν επιστρέψουν τα πλοία στη διαδρομή. Σύμφωνα με το manager magazin, 46 πλοία υπό γερμανική σημαία, με περίπου 1.000 ναυτικούς, παραμένουν αποκλεισμένα. Η Hapag-Lloyd, η μεγαλύτερη ευρωπαϊκή εταιρεία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων, εκτιμά ότι θα χρειαστούν τουλάχιστον τρεις μήνες μέχρι να ομαλοποιηθούν οι επιχειρήσεις.

Η ασφάλιση ως πραγματικός θυρωρός

Ένα διπλωματικό κείμενο δεν μειώνει αυτομάτως την τιμή της επόμενης διέλευσης. Τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου έχουν εκτιναχθεί στο 1-4 τοις εκατό της αξίας του πλοίου ανά διέλευση, από λιγότερο από 0,1 τοις εκατό πριν από τη σύγκρουση. Για ένα δεξαμενόπλοιο αξίας 200 εκατ. δολαρίων, αυτό σημαίνει περίπου 2-8 εκατ. δολάρια επιπλέον για ένα μόνο πέρασμα (Lloyd's List). Η Ένωση της Αγοράς των Lloyd's το διατύπωσε ωμά: η μειωμένη κίνηση μέσω του Ορμούζ οφείλεται στις ανησυχίες για την ασφάλεια των πλοίων και των πληρωμάτων, όχι σε έλλειψη ασφαλιστικής κάλυψης (LMA). Οι ασφαλιστές θέλουν χειροπιαστές αποδείξεις ότι οι θαλάσσιες διαδρομές έχουν καθαριστεί από νάρκες και ότι τα συστήματα διαχωρισμού της κυκλοφορίας λειτουργούν ξανά πριν μειώσουν τα ασφάλιστρα.

Αυτά τα κόστη δεν εξαφανίζονται επειδή πέφτει το Μπρεντ. Ενσωματώνονται στους ναύλους, στο κόστος ναύλωσης και στις τελικές τιμές της ενέργειας, κρατώντας ζωντανό ένα μέρος του ασφαλίστρου κινδύνου για τους Ευρωπαίους καταναλωτές, ακόμη και όταν οι τίτλοι δείχνουν αποκλιμάκωση.

Η Ευρώπη παρακολουθεί, αλλά δεν κρατά το τιμόνι

Η επιρροή της ΕΕ στη διαδικασία είναι περιορισμένη. Οι Βρυξέλλες μπορούν να συντονίσουν διπλωματικές κινήσεις με τους εταίρους του Κόλπου, να διαμορφώσουν την πολιτική κυρώσεων και να ενθαρρύνουν τη ναυτική συνεργασία. Δεν μπορούν όμως να πιστοποιήσουν ότι ένας θαλάσσιος διάδρομος είναι ασφαλής, να υποχρεώσουν τους Lloyd's να μειώσουν τα ασφάλιστρα ή να αναγκάσουν τις τράπεζες να διεκπεραιώσουν πληρωμές για ιρανικό πετρέλαιο. Η Τζόρτζια Μελόνι δήλωσε ότι η Ρώμη είναι έτοιμη να συμβάλει σε αμυντική αποστολή αποναρκοθέτησης, αλλά μόνο με έγκριση του Κοινοβουλίου και υπό την προϋπόθεση ότι θα τερματιστούν και οι εχθροπραξίες στον Λίβανο (Euronews Italia). Αυτή είναι η απόσταση ανάμεσα στην πολιτική βούληση και την πράξη: οι εντολές, οι κανόνες εμπλοκής και τα μέσα αποναρκοθέτησης απαιτούν χρόνο.

Το επίπεδο των κυρώσεων προσθέτει ξεχωριστό εμπόδιο. Ένα μνημόνιο ΗΠΑ - Ιράν δεν ξαναγράφει τα περιοριστικά μέτρα της ΕΕ. Οι αλλαγές στις ευρωπαϊκές κυρώσεις χρειάζονται δική τους πολιτική και νομική διαδικασία στο Συμβούλιο, όπου οι κυβερνήσεις των κρατών-μελών αποφασίζουν ομόφωνα για τα μέτρα εξωτερικής πολιτικής. Οι ευρωπαϊκές εταιρείες που κινούνται σε αγορές σε δολάρια χρειάζονται επίσης άδειες από το αμερικανικό Γραφείο Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων και τη συναίνεση των τραπεζών πριν εμπορευθούν ιρανικό πετρέλαιο, ανεξάρτητα από το τι θα αποφασίσουν οι Βρυξέλλες.

Η αγορά κινήθηκε. Η διαδρομή όχι. Η ανακούφιση για τον ευρωπαϊκό πληθωρισμό θα γίνει ανθεκτική μόνο όταν η ιδιωτική τιμολόγηση του κινδύνου, η φυσική κίνηση των πλοίων και η νομική συμμόρφωση προλάβουν την καμπύλη των futures. Αυτή η ακολουθία μπορεί να πάρει εβδομάδες αν η συμφωνία αντέξει ή μήνες αν το κείμενο απογοητεύσει, οι νάρκες παραμείνουν ή οι ασφαλιστές συνεχίσουν να κρατούν αμυντική στάση. Η υπογραφή της Παρασκευής είναι η διπλωματική αφετηρία. Η πραγματική δοκιμασία θα γίνει στη θάλασσα.