Τα αποθέματα πετρελαίου τελειώνουν τον Αύγουστο στα $123

Το αργό Brent βρίσκεται στα 107 δολάρια το βαρέλι, όμως αυτό δεν είναι το πραγματικό κόστος για τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια. Τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου, οι παρακάμψεις στις θαλάσσιες διαδρομές και τα νέα τέλη διέλευσης που επιβάλλει το Ιράν ανεβάζουν την τιμή παράδοσης περίπου στα 120-123 δολάρια το βαρέλι. Τα έκτακτα αποθέματα, που υπάρχουν ακριβώς για να απορροφούν τέτοιους κραδασμούς, μειώνονται ταχύτερα από όσο είχε σχεδιαστεί να αντέξει το σύστημα.

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, ο οποίος συντονίζει τις πετρελαϊκές κρίσεις για 32 χώρες-μέλη, ενεργοποίησε στις 11 Μαρτίου τη μεγαλύτερη αποδέσμευση αποθεμάτων στην ιστορία του: 400 εκατ. βαρέλια από στρατηγικά αποθέματα. Δέκα εβδομάδες μετά, έχει καταναλωθεί περίπου το 44 έως 45 τοις εκατό, με ρυθμό γύρω στα 2,5 εκατ. βαρέλια την ημέρα (Fortune). Με αυτόν τον ρυθμό, η συνολική δέσμευση εξαντλείται πριν από τα μέσα Αυγούστου. Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ δεν δείχνει να πλησιάζει στο τέλος της.

Ο αποκλεισμός ως αφανής φόρος

Ο αποκλεισμός λειτουργεί σαν βαρύς φόρος πάνω στο πετρέλαιο που εξακολουθεί να περνά.

Πριν από την κρίση, η ασφάλιση ενός υπερδεξαμενόπλοιου, δηλαδή πλοίου πολύ μεγάλης χωρητικότητας που μεταφέρει περίπου 2 εκατ. βαρέλια, κόστιζε για πολεμικό κίνδυνο περίπου 25.000 δολάρια τον χρόνο. Σήμερα, μία μόνο διέλευση κοστίζει 10-14 εκατ. δολάρια (Lloyd's List). Η κάλυψη αστικής ευθύνης από τις λέσχες προστασίας και αποζημίωσης, τους αλληλασφαλιστικούς οργανισμούς πάνω στους οποίους στηρίζεται η εμπορική ναυτιλία, αυξήθηκε στα 30.000 δολάρια την εβδομάδα, από 25.000 δολάρια τον χρόνο (Lloyd's Market Association). Χωρίς έγκυρη ασφάλιση, ένα πλοίο δεν μπορεί νομικά να δέσει σε λιμάνι, να χρηματοδοτηθεί ή να φορτωθεί.

Οι ημερήσιοι ναύλοι για υπερδεξαμενόπλοια από τον Κόλπο έφθασαν τον Μάρτιο σε ιστορικό υψηλό 423.736 δολαρίων. Η νεοσύστατη ιρανική Αρχή των Στενών του Περσικού Κόλπου, ένα επίσημο σύστημα διοδίων που ξεκίνησε στις 18 Μαΐου, φέρεται να χρεώνει έως 2 εκατ. δολάρια ανά διέλευση, σε κινεζικά γουάν. Μόνο η ασφάλιση προσθέτει περίπου 5 δολάρια ανά βαρέλι. Μαζί με τους ναύλους και τις παρακάμψεις, τα διυλιστήρια στο Ρότερνταμ ή στην Τεργέστη πληρώνουν 15-16 δολάρια πάνω από τον δείκτη Brent πριν καν αρχίσει η επεξεργασία.

Δύο δίχτυα ασφαλείας, και τα δύο φθείρονται

Τα διυλιστήρια στηρίζονται πρώτα στα εμπορικά αποθέματα, δηλαδή στο πετρέλαιο που διατηρούν οι εταιρείες για την καθημερινή λειτουργία τους. Όταν αυτά στερεύουν, οι κυβερνήσεις ανοίγουν τα στρατηγικά πετρελαϊκά αποθέματα, τα αποθέματα έκτακτης ανάγκης που υπάρχουν ακριβώς για τέτοιες κρίσεις. Και τα δύο βρίσκονται πλέον υπό πίεση.

Ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, Φατίχ Μπιρόλ, προειδοποίησε στο G7 στο Παρίσι ότι ορισμένες περιοχές έχουν προσβάσιμα εμπορικά αποθέματα μόνο για «αρκετές εβδομάδες» ακόμη (Tovima, CNBC). Μόνο τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, τα εμπορικά αποθέματα μειώθηκαν κατά 246 εκατ. βαρέλια (ΔΟΕ).

Ο επίσημος μέσος όρος στην ΕΕ εξακολουθεί να υπερβαίνει τις 90 ημέρες εφοδιασμού. Ο αριθμός όμως κρύβει μεγάλες αποκλίσεις. Τα αποθέματα ντίζελ της Ρουμανίας βρίσκονται μόλις στις 30,2 ημέρες (Euronews). Το Βουκουρέστι κήρυξε κρίση στην αγορά πετρελαίου έως τις 30 Ιουνίου, επιβάλλοντας πλαφόν στα περιθώρια κέρδους των καυσίμων και περιορισμούς στις εξαγωγές ντίζελ, αφού οι τιμές του αυξήθηκαν κατά 32,68 τοις εκατό σε ετήσια βάση (Digi24). Σε όλη την Ένωση, 15 από τα 27 κράτη-μέλη έχουν τουλάχιστον έναν τύπο καυσίμου σε κρίσιμα επίπεδα.

Η Γερμανία αποδέσμευσε 19,5 εκατ. βαρέλια από τα εθνικά της αποθέματα, περίπου το ένα πέμπτο του συνόλου (finanzen.net). Οι τιμές στα πρατήρια παραμένουν πάνω από τα 2 ευρώ το λίτρο, παρά τη μείωση του φόρου στα καύσιμα, αξίας 1,6 δισ. ευρώ (ADAC μέσω presseportal.de). Το Βερολίνο μπορεί να χρηματοδοτήσει μια τέτοια επιδότηση. Η Ιταλία ζήτησε από τις Βρυξέλλες μεγαλύτερη ευελιξία στους δημοσιονομικούς κανόνες της ΕΕ, ώστε να καλύψει αντίστοιχες ενεργειακές δαπάνες, και εισέπραξε άρνηση.

Το πρόβλημα του ημερολογίου

Το ευρωπαϊκό σύστημα αποθεμάτων σχεδιάστηκε για διαταραχές που διαρκούν από λίγες ημέρες έως λίγες εβδομάδες. Η κρίση του Ορμούζ έχει πλέον μπει στην 80ή ημέρα της. Πριν από την κρίση, περίπου 130 πλοία την ημέρα μετέφεραν 20 εκατ. βαρέλια μέσα από τα στενά, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 20 τοις εκατό του πετρελαίου που διακινείται διά θαλάσσης (UNCTAD). Τις τελευταίες ημέρες, σε ορισμένες περιπτώσεις πέρασαν μόλις δύο.

Η JP Morgan προειδοποιεί ότι έως τις αρχές Ιουνίου τα εμπορικά αποθέματα πετρελαίου στις βιομηχανικές χώρες θα φθάσουν σε «επίπεδα λειτουργικής πίεσης», δηλαδή στο σημείο όπου οι αγωγοί και τα διυλιστήρια δυσκολεύονται πλέον υλικά να συνεχίσουν τη λειτουργία τους. Η συγκυρία επιβαρύνει το πρόβλημα: η κορύφωση της θερινής τουριστικής περιόδου αυξάνει τη ζήτηση για αεροπορικά καύσιμα την ώρα που τα αποθέματα λεπταίνουν. Η υπόλοιπη δέσμευση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας εξαντλείται πλήρως γύρω στον Σεπτέμβριο. Οι αγορές συνήθως πανικοβάλλονται αρκετά πριν αδειάσει η δεξαμενή.