Μία έδρα χωρίζει τα μπλοκ στη Σουηδία

Με καταμετρημένο περίπου το 80 τοις εκατό των εκλογικών περιφερειών, η αντιπολίτευση εξασφάλιζε 175 έδρες, έναντι 174 των κομμάτων που στηρίζουν την κυβέρνηση, στο 349μελές Ρίκσνταγκ, το σουηδικό Κοινοβούλιο. Αυτή ήταν η προσωρινή κατανομή που μετέδωσε η σουηδική δημόσια τηλεόραση, χωρίς όμως να αποτελεί οριστικό αποτέλεσμα. Η διαφορά της μίας έδρας μπορεί να κρίνει ποιο μπλοκ θα έχει τη δυνατότητα να απορρίψει έναν υποψήφιο πρωθυπουργό, όχι όμως και ποιο θα μπορέσει να σχηματίσει κυβέρνηση, καθώς καμία πλευρά δεν έχει ακόμη εξασφαλίσει τη συναίνεση όλων των εταίρων της.

Η καταμέτρηση που θα κρίνει την ισορροπία

Η Εκλογική Αρχή της Σουηδίας θα αρχίσει την Τετάρτη 16 Σεπτεμβρίου να καταμετρά τις υπόλοιπες επιστολικές ψήφους που κατατέθηκαν εκ των προτέρων, καθώς και τα ψηφοδέλτια από το εξωτερικό τα οποία έφθασαν καθυστερημένα· η διαδικασία ενδέχεται να συνεχιστεί και την Πέμπτη (Εκλογική Αρχή). Στη συνέχεια, οι εκλογικές επιτροπές των περιφερειών θα πραγματοποιήσουν χωριστή επανακαταμέτρηση και έλεγχο. Το αποτέλεσμα θα αποκτήσει επίσημη ισχύ μόνο μετά την επικύρωσή του από την Εκλογική Αρχή, η οποία αναμένεται το Σαββατοκύριακο 19–20 Σεπτεμβρίου (Εκλογική Αρχή).

Η κατανομή των εδρών έχει ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω του συστήματος του «αρνητικού κοινοβουλευτισμού» που εφαρμόζει η Σουηδία: ένας πρωθυπουργός εγκρίνεται εφόσον δεν ψηφίσουν εναντίον του 175 βουλευτές. Ο πρόεδρος του Ρίκσνταγκ προτείνει τον υποψήφιο, ο οποίος τίθεται σε κοινοβουλευτική ψηφοφορία. Επομένως, ένα μπλοκ 175 εδρών μπορεί να εμποδίσει την ανάδειξη πρωθυπουργού από την αντίπαλη πλευρά, αλλά μόνον εάν όλοι οι βουλευτές του καταψηφίσουν. Αυτή ακριβώς είναι η ουσία του σημερινού αδιεξόδου: κανένας από τους δύο συνασπισμούς δεν μπορεί να θεωρεί δεδομένη την πειθαρχία των εταίρων του.

Το πρόβλημα της Άντερσον και το πρόβλημα του Κρίστερσον

Στην Αριστερά, η επικεφαλής των Σοσιαλδημοκρατών Μαγκνταλένα Άντερσον δήλωσε πρόθυμη να συνεργαστεί με όλα τα κόμματα πλην των Σουηδών Δημοκρατών (TT/Hallands Nyheter). Παράλληλα, όμως, προειδοποίησε το Αριστερό Κόμμα ότι πρέπει να καλύψει «μεγάλη απόσταση» προτού συμμετάσχει στην κυβέρνηση. Για να αναδειχθεί πρωθυπουργός, χρειάζεται να συγκεντρωθούν λιγότερες από 175 αρνητικές ψήφοι, κάτι που προϋποθέτει δύο δύσκολους συμβιβασμούς: το Αριστερό Κόμμα να δεχθεί ότι θα μείνει εκτός υπουργικού συμβουλίου και το Κόμμα του Κέντρου να ανεχθεί την επιρροή που εκείνο θα ασκεί εξωτερικά. Το βράδυ των εκλογών κανένα από τα δύο κόμματα δεν είχε αποδεχθεί δημοσίως αυτή τη διευθέτηση.

Στη Δεξιά, ο πρωθυπουργός Ουλφ Κρίστερσον δεσμεύθηκε ότι θα προσφέρει για πρώτη φορά υπουργικές θέσεις στους Σουηδούς Δημοκράτες (AP, BBC). Την περίοδο 2022–2026, το κόμμα επηρέαζε την κυβερνητική πολιτική χωρίς να ελέγχει υπουργεία. Ο Κρίστερσον επιδιώκει τώρα να αλλάξει αυτή τη σχέση, δεν μπορεί όμως να δεσμεύσει τους κυβερνητικούς εταίρους του. Οι Φιλελεύθεροι, οι οποίοι συμμετείχαν στο υπουργικό συμβούλιο την ίδια περίοδο, δεν αποδέχθηκαν ποτέ δημοσίως τη συνύπαρξη με υπουργούς των Σουηδών Δημοκρατών (SVT). Ακόμη και αν τα τελευταία ψηφοδέλτια δώσουν στη Δεξιά 175 έδρες, η αντίσταση των Φιλελευθέρων μπορεί να αφήσει αυτή την αριθμητική πλειοψηφία χωρίς κυβερνητικό αντίκρισμα.

Το βέτο στον προϋπολογισμό της ΕΕ

Οι συσχετισμοί στο σουηδικό Κοινοβούλιο σπανίως απασχολούν την ευρωπαϊκή επικαιρότητα, όμως αυτή τη φορά έχουν άμεση δημοσιονομική σημασία. Τον Αύγουστο, η Σουηδία συντάχθηκε με τη Γερμανία, την Αυστρία, τη Δανία, τη Φινλανδία και την Ολλανδία, ζητώντας περικοπές αρκετών εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ από την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ύψους σχεδόν 2 τρισ. ευρώ, για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ (Γερμανική Καγκελαρία). Επειδή το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο απαιτεί ομοφωνία των κρατών-μελών βάσει του άρθρου 312 της Συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ, η Σουηδία διαθέτει αυτοτελές δικαίωμα βέτο (άρθρο 312). Τα περισσότερα σουηδικά κόμματα αντιτίθενται στην αύξηση του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού (Πανεπιστήμιο του Γκέτεμποργκ), επομένως η στάση της Στοκχόλμης ως προς το συνολικό ύψος των δαπανών δύσκολα θα αλλάξει. Εκείνο που θα κριθεί από τη σύνθεση της κυβέρνησης είναι ποια προγράμματα θα προστατευθούν μέσα σε έναν μικρότερο προϋπολογισμό: μια κυβέρνηση της Αριστεράς, εξαρτημένη από το Κέντρο και τους Πράσινους, θα πιεστεί να διατηρήσει τις δαπάνες για το κλίμα, ενώ μια κυβέρνηση της Δεξιάς υπό την επιρροή των Σουηδών Δημοκρατών θα δεχθεί πίεση να τις περιορίσει.

Στην άμυνα, αντιθέτως, οι διαχωριστικές γραμμές είναι ασθενέστερες: επτά από τα οκτώ κόμματα του Ρίκσνταγκ υποστηρίζουν την αύξηση των δαπανών, ενώ τον Μάρτιο το Κοινοβούλιο ενέκρινε ομόφωνα πακέτο βοήθειας προς την Ουκρανία ύψους 12,9 δισ. σουηδικών κορωνών (Ρίκσνταγκ). Η συμμετοχή της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ και η συνέχιση της στήριξης προς την Ουκρανία αποτελούν πεδία ευρείας συναίνεσης, τα οποία δεν αναμένεται να ανατραπούν όποιος συνασπισμός και αν επικρατήσει.

Η καταμέτρηση της Τετάρτης θα δείξει ποιο από τα δύο μπλοκ διαθέτει τις περισσότερες έδρες, όχι όμως κατ’ ανάγκην και ποιο μπορεί να κυβερνήσει. Για να προκύψει υπουργικό συμβούλιο, το Αριστερό Κόμμα, το Κόμμα του Κέντρου, οι Σουηδοί Δημοκράτες ή οι Φιλελεύθεροι θα πρέπει να υποχωρήσουν από κάποια θέση που διατύπωσαν το βράδυ των εκλογών. Μέχρι να συμβεί αυτό, η Σουηδία θα έχει εκλεγμένο Κοινοβούλιο, αλλά όχι συμφωνημένη διαδρομή προς τον σχηματισμό κυβέρνησης.