Ο OPEC+ ανοίγει ξανά τις κάνουλες

Επτά πετρελαιοπαραγωγές χώρες συμφώνησαν το Σάββατο να αυξήσουν από τον Αύγουστο τον κοινό στόχο παραγωγής αργού κατά 188.000 βαρέλια ημερησίως, στην πέμπτη διαδοχική μηνιαία αύξηση (El Mundo, Biz Chosun). Σε μια παγκόσμια αγορά όπου η ζήτηση πετρελαίου κινείται περίπου στα 103 έως 106 εκατ. βαρέλια την ημέρα (IEF), η προσθήκη είναι μικρή σε σχέση με το μέγεθος της αγοράς που υποτίθεται ότι επηρεάζει. Το μήνυμα έχει μεγαλύτερη σημασία από τον όγκο, αλλά ακόμη και αυτό το μήνυμα συνοδεύεται από αρκετές προϋποθέσεις ώστε η γρήγορη ανακούφιση στις ευρωπαϊκές αντλίες να μην θεωρείται δεδομένη.

Πέντε μήνες χαλάρωσης, ένα μεγάλο ερωτηματικό

Η αύξηση του Αυγούστου συνεχίζει την αντιστροφή των εθελοντικών περικοπών που ο OPEC+, δηλαδή το καρτέλ των μεγάλων εξαγωγέων πετρελαίου μαζί με τους συμμάχους υπό τη Ρωσία, είχε επιβάλει αρχικά τον Απρίλιο του 2023. Σύμφωνα με την Argus, μετά τον νέο γύρο απομένουν μόλις 188.000 βαρέλια ημερησίως από εκείνες τις εθελοντικές μειώσεις, πράγμα που σημαίνει ότι μία ακόμη αύξηση ίδιου μεγέθους θα ολοκλήρωνε την επιστροφή στα προηγούμενα επίπεδα (Argus Media). Πέντε μήνες σταδιακά υψηλότερων στόχων δείχνουν στις αγορές ότι οι παραγωγοί είτε διαθέτουν περισσότερο πετρέλαιο είτε, τουλάχιστον, χαλαρώνουν τη συγκράτησή τους.

Το αν αυτά τα βαρέλια θα φτάσουν πράγματι στην αγορά είναι διαφορετικό ζήτημα. Ο OPEC+ ορίζει στόχους, όχι πραγματικές παραδόσεις. Η φυσική προσφορά εξαρτάται από την εφεδρική παραγωγική ικανότητα, την πειθαρχία των μελών και τη δυνατότητα εξαγωγών. Η επόμενη συνεδρίαση της ομάδας έχει προγραμματιστεί για τις 2 Αυγούστου (Charter97), πριν τα νέα βαρέλια προλάβουν να αποτυπωθούν καθαρά στα στοιχεία αποθεμάτων.

Αβέβαιη είναι και η πλευρά της ζήτησης. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας έχει μειώσει την πρόβλεψή του για το 2026, αναμένοντας ότι η παγκόσμια κατανάλωση πετρελαίου θα υποχωρήσει κατά 1,1 εκατ. βαρέλια ημερησίως σε ετήσια βάση, μετά τις προηγούμενες διαταραχές στα Στενά του Ορμούζ που έπληξαν τη ζήτηση (World Oil). Περισσότερη προσφορά σε περιβάλλον ασθενέστερης ζήτησης συνήθως πιέζει τις τιμές προς τα κάτω. Όμως η απόσταση ανάμεσα στην εκτίμηση του OPEC για τη ζήτηση και σε εκείνη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας ξεπερνά τα 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως, δηλαδή είναι πάνω από δέκα φορές μεγαλύτερη από την αλλαγή της ποσόστωσης του Αυγούστου (IEF). Με τέτοια απόκλιση μεταξύ των προβλέψεων, όποιος εμφανίζεται βέβαιος για την πορεία των τιμών απλώς παίρνει θέση σε ένα πολύ αβέβαιο στοίχημα.

Από την ποσόστωση στην αντλία

Για τους Ευρωπαίους οδηγούς, η διαδρομή από μια απόφαση προσφοράς στον Κόλπο έως την απόδειξη στο πρατήριο είναι μακριά. Το αργό πετρέλαιο περνά πρώτα στους διεθνείς δείκτες αναφοράς, όπως το Brent, στη συνέχεια στο κόστος των διυλιστηρίων, έπειτα στις χονδρικές τιμές καυσίμων και, πριν φτάσει στην αντλία, επιβαρύνεται με ειδικούς φόρους κατανάλωσης, ΦΠΑ και περιθώρια λιανικής. Οι προβλέψεις της ΕΚΤ του Ιουνίου δείχνουν ότι οι τιμές του αργού περνούν στις τιμές καυσίμων για τον καταναλωτή στην ευρωζώνη «πλήρως και γρήγορα», άρα η υποχώρηση του αργού τείνει πράγματι να εμφανίζεται στην αντλία (ECB projections). Αυτό όμως αφορά το εμπορευματικό σκέλος πριν από τους φόρους, όχι το τελικό ποσό που πληρώνει ο καταναλωτής.

Γι’ αυτό ένας τίτλος περί αυξημένης προσφοράς μπορεί να συνυπάρχει με ακριβότερο γέμισμα. Σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, οι κυβερνήσεις αποσύρουν μειώσεις φόρων στα καύσιμα και πλαφόν τιμών που είχαν θεσπιστεί κατά την κρίση του Ορμούζ. Όταν το σκέλος του αργού μειώνεται αλλά το φορολογικό σκέλος αυξάνεται, ο καταναλωτής μπορεί να πληρώσει τα ίδια ή και περισσότερα. Η Γερμανία, ο μεγαλύτερος καταναλωτής πετρελαίου στην ΕΕ, θα είχε θεωρητικά το μεγαλύτερο όφελος από φθηνότερο αργό. Ταυτόχρονα, όμως, αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη δημοσιονομική αντίρροπη δύναμη, καθώς λήγουν οι επιδοτήσεις καυσίμων της περιόδου κρίσης. Στην Κεντρική και τη Νότια Ευρώπη, τα περιθώρια των διυλιστηρίων, το κόστος διανομής και οι περιορισμοί προσφοράς που συνδέονται με τις κυρώσεις προσθέτουν νέα εμπόδια ανάμεσα στη διεθνή τιμή και την τοπική αντλία.

Η εικόνα του πληθωρισμού οδηγεί στο ίδιο συμπέρασμα. Η ΕΚΤ προβλέπει ότι ο γενικός πληθωρισμός, με βάση τον εναρμονισμένο δείκτη τιμών καταναλωτή που παρακολουθεί ένα ευρύ καλάθι αγαθών και υπηρεσιών, θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στο 3,0% το 2026 και θα κορυφωθεί στο 3,4% το τρίτο και το τέταρτο τρίμηνο, κυρίως λόγω της ενέργειας (ECB Economic Bulletin). Ένα φθηνότερο βαρέλι μπορεί να μειώσει αυτό το ενεργειακό σκέλος. Όμως οι προηγούμενες ενεργειακές αυξήσεις έχουν ήδη περάσει στα εισιτήρια μεταφορών, στα οργανωμένα ταξίδια και στις τιμές των τροφίμων. Η έκθεση της KBC τον Ιούνιο εντόπιζε ακόμη αυτές τις έμμεσες επιδράσεις στις υπηρεσίες (KBC). Ένα φθηνότερο βαρέλι δεν αναιρεί μια τιμή ξενοδοχείου που έχει ήδη ενσωματώσει το ενεργειακό κόστος.

Η κίνηση του OPEC+ μπορεί να μειώσει σταδιακά τις πληθωριστικές πιέσεις στην Ευρώπη, ενώ η προοπτική μεγάλου πλεονάσματος προσφοράς το 2027 ανοίγει μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα ανακούφισης. Μία αύξηση ποσόστωσης αυτού του μεγέθους, όμως, είναι πολύ μικρή και πολύ υπό όρους για να μειώσει από μόνη της τους λογαριασμούς στα πρατήρια.