Η Orlen τερματίζει συμφωνία LNG με QatarEnergy

Την Τρίτη, οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν υποστήριξαν ότι τρία πετρελαιοφόρα φλέγονταν στα Στενά του Ορμούζ, δύο από αυτά αφού προσέκρουσαν σε ναυτικές νάρκες (Press TV, Anadolu). Δύο ανεξάρτητες αναφορές της ίδιας ημέρας περιγράφουν επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια στην περιοχή. Καμία δεν αναφέρει νάρκη ούτε κατονομάζει κάποιο από τα πλοία που, σύμφωνα με το Ιράν, επλήγησαν.

Η ασάφεια έχει σημασία για τους πλοιοκτήτες και τους ασφαλιστές, καθώς δεν μπορούν να αποτιμήσουν έναν κίνδυνο που δεν μπορούν να προσδιορίσουν. Για τους αγοραστές ενέργειας της Ευρώπης, η πιο μετρήσιμη ζημιά είχε ήδη γίνει πριν από την Τρίτη.

Τι υποστήριξε το Ιράν και τι δεν διευκρίνισε

Ο ισχυρισμός διατυπώθηκε σε δύο ανακοινώσεις. Η πρώτη ανέφερε ότι ένα υπερδεξαμενόπλοιο προσέκρουσε σε νάρκη και ότι ένα δεύτερο δεξαμενόπλοιο έπιασε φωτιά, χωρίς να διευκρινίζει την αιτία της πυρκαγιάς (Press TV, n-tv). Η δεύτερη, που εκδόθηκε λίγες ώρες αργότερα, πρόσθεσε ότι τρίτο δεξαμενόπλοιο φλεγόταν αφού χτυπήθηκε από νάρκη στο ανατολικό τμήμα των Στενών (Anadolu).

Καμία από τις δύο ανακοινώσεις δεν κατονόμασε πλοίο, σημαία ή θέση, ούτε έδωσε αριθμό απωλειών. Τα γερμανικά μέσα που μετέδωσαν τον πρώτο ισχυρισμό ανέφεραν ότι δεν μπορούσαν να τον επιβεβαιώσουν (n-tv).

Τι δείχνουν οι ανεξάρτητες αναφορές

Η UK Maritime Trade Operations (UKMTO), βρετανική ναυτική υπηρεσία που συλλέγει αναφορές περιστατικών και προειδοποιεί εμπορικά πλοία, κατέγραψε στην προειδοποίησή της για την Τρίτη ότι ο πλοίαρχος δεξαμενόπλοιου, το οποίο δεν κατονομάζεται, ανέφερε πλήγμα από «άγνωστο βλήμα» περίπου 19 ναυτικά μίλια βορειοανατολικά της Λίμα, στο Ομάν (UKMTO).

Το πλήρωμα ήταν ασφαλές και δεν αναφέρθηκε ρύπανση. Η προειδοποίηση δεν κατονομάζει πλοίο, δεν αναφέρει νάρκη και δεν αποδίδει ευθύνη.

Η δεύτερη αναφορά προήλθε από την ADNOC Logistics & Services, τον κρατικό ναυτιλιακό όμιλο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Ανέφερε ότι ένα από τα πλοία της υπέστη ζημιές σε επίθεση εκείνο το απόγευμα, σε εμιρατινά χωρικά ύδατα εντός του Κόλπου, χωρίς να δώσει όνομα πλοίου, τύπο όπλου ή εκτίμηση των ζημιών (ADNOC).

Το AP ανέφερε ότι δεν ήταν σαφές αν οι αναφορές από το Ιράν, το Ομάν και τα Εμιράτα συνδέονταν μεταξύ τους (AP). Επομένως, καμία από τις δύο ανεξάρτητες αναφορές δεν επιβεβαιώνει τις ιρανικές καταγγελίες για πλήγματα από νάρκες. Αν προσμετρούσαμε κάποιο από τα δύο πλοία στα τρία που επικαλείται το Ιράν, θα επινοούσαμε μια σύνδεση που δεν τεκμηριώνει καμία πηγή. Οι αναφορές δεν αποκλείουν τους ιρανικούς ισχυρισμούς, αλλά περιγράφουν άλλα περιστατικά.

Ελάχιστα πλοία επιχειρούσαν ούτως ή άλλως τη διέλευση. Τα στοιχεία του IMF PortWatch καταγράφουν περίπου 3,9 διελεύσεις την ημέρα την εβδομάδα έως τις 8 Νοεμβρίου, έναντι περίπου 85 ημερησίως το 2025 (IMF PortWatch, Overwatts).

Οι πλοιοκτήτες που επιλέγουν να περάσουν αγοράζουν κάλυψη πολεμικού κινδύνου, την πρόσθετη ασφάλιση για ταξίδι σε ζώνη σύγκρουσης. Στα τέλη Αυγούστου, η ολλανδική ένωση ασφαλιστικών εταιρειών ανέφερε ασφάλιστρα 3 έως 8 τοις εκατό της αξίας του κύτους (δηλαδή της ασφαλισμένης αξίας του ίδιου του πλοίου) και εξήγησε ότι οι ασφαλιστές εξετάζουν αν έχουν πράγματι απομακρυνθεί οι νάρκες, πόσα πλοία πέρασαν χωρίς συμβάν και ποια διαδρομή επιλέγεται (Verbond van Verzekeraars). Το παλαιότερο αυτό εύρος δείχνει τι επηρεάζει το κόστος. Ένα επιβεβαιωμένο πλήγμα σε νάρκη θα επηρέαζε άμεσα τους δύο πρώτους παράγοντες, γι’ αυτό οι ασφαλιστές χρειάζονται σαφή εικόνα για όσα συνέβησαν την Τρίτη. Μέχρι στιγμής δεν έχει αναφερθεί μεταβολή ασφαλίστρων που να συνδέεται με εκείνη την ημέρα.

Οι Ευρωπαίοι αγοραστές φυσικού αερίου αισθάνονταν τις επιπτώσεις της διαταραχής πολύ πριν από τους τελευταίους ισχυρισμούς. Την Τρίτη, η πολωνική Orlen γνωστοποίησε ότι καταγγέλλει μία από τις δύο μακροχρόνιες συμβάσεις αγοράς LNG (υγροποιημένου φυσικού αερίου, το οποίο ψύχεται για να μεταφερθεί σε υγρή μορφή) από την QatarEnergy. Η σύμβαση αφορούσε περίπου 1 εκατ. τόνους τον χρόνο (Puls Biznesu).

Στην ανακοίνωσή της, η Orlen αποδίδει την απόφαση στους μήνες χωρίς φορτία και στην παρατεταμένη εφαρμογή της ρήτρας ανωτέρας βίας, η οποία αναστέλλει μια σύμβαση όταν περιστάσεις πέρα από τον έλεγχο ενός μέρους εμποδίζουν την παράδοση. Δεν αναφέρεται στις καταγγελίες για πλήγματα από νάρκες.

Η Orlen δεν είναι ο μόνος αγοραστής που έχει επηρεαστεί. Η ιταλική Edison είχε ήδη ανακοινώσει ότι αντικατέστησε 27 από τα 38 προγραμματισμένα φορτία από το Κατάρ (Edison).

Τα στοιχεία της Τρίτης καταγράφουν δύο επιθέσεις: πλήγμα από βλήμα ανοιχτά του Ομάν (UKMTO) και ζημιές σε πλοίο των Εμιράτων. Δεν επιβεβαιώνουν τις ιρανικές καταγγελίες για πλήγματα από νάρκες ούτε συνδέουν με αυτές κάποια νέα αύξηση ευρωπαϊκών τιμών ή ασφαλίστρων, ή απώλεια φορτίου. Οι αναφορές μπορεί αργότερα να αποδειχθεί ότι συνδέονται. Προς το παρόν, η επιβάρυνση της Ευρώπης από το Ορμούζ περνά μέσα από ακυρώσεις συμβολαίων και φορτία αντικατάστασης, κόστος που συσσωρευόταν πολύ πριν από την Τρίτη.