Το Παρίσι χωρίς στόχους αντιαεροπορικής παραγωγής

Εννέα ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και η Ουκρανία συναντήθηκαν στο Παρίσι στις 13 Ιουλίου και υπέγραψαν κοινή δήλωση για τη δημιουργία συνασπισμού αντιβαλλιστικής άμυνας (ΝΑΤΟ, γαλλική κυβέρνηση). Στο τραπέζι μπήκαν κοινές απαιτήσεις, τεχνικές ομάδες, σχήμα διακυβέρνησης και οδικός χάρτης. Δεν μπήκαν, όμως, προϋπολογισμός, υπογεγραμμένη βιομηχανική σύμβαση, χρονοδιάγραμμα παραδόσεων ή στόχος παραγωγής αναχαιτιστικών πυραύλων.

Οι συμμετέχοντες ανακοίνωσαν επίσης ότι η Πολυεθνική Δύναμη για την Ουκρανία, ένα σχήμα διαβεβαίωσης και εκπαίδευσης με στρατιωτική συμμετοχή από αρκετά κράτη του συνασπισμού, θα πραγματοποιήσει ασκήσεις σε γειτονικές χώρες τους επόμενους μήνες. Γαλλικά δημοσιεύματα παρέπεμψαν στο φθινόπωρο, αλλά καμία δημόσια πηγή δεν κατονόμασε τη χώρα που θα τις φιλοξενήσει, τις μονάδες που θα λάβουν μέρος ή τη σχέση διοίκησης (TF1 Info).

Και οι δύο κινήσεις δίνουν την εικόνα μιας Ευρώπης που προσπαθεί να χτίσει την αντιαεροπορική ικανότητα την οποία χρειάζεται η Ουκρανία και στερείται η ίδια η ήπειρος. Το πραγματικό εμπόδιο, όμως, δεν βρίσκεται στη διπλωματική μορφή. Βρίσκεται στα χρήματα, στις συμβάσεις, στον έλεγχο της τεχνολογίας και στην παραγωγή αναχαιτιστικών.

Πραγματική δομή σχεδιασμού, όχι παραγγελία εξοπλισμών

Η κοινή δήλωση δημιουργεί έναν μηχανισμό επιτροπών και οδικού χάρτη. Γερμανικά μέσα σημείωσαν ότι δεν ανακοινώθηκε αξιόπιστο χρονοδιάγραμμα ούτε συγκεκριμένες ποσότητες παραδόσεων (ZDF, Tagesschau).

Η Γαλλία συνόδευσε την εκκίνηση του συνασπισμού με διμερή συμφωνία εξοπλισμών: το Κίεβο προτίθεται να παραγγείλει τέσσερα συστήματα SAMP/T NG, τη γαλλοϊταλική πλατφόρμα αντιαεροπορικής άμυνας που κατασκευάζει η Eurosam, κοινοπραξία της Thales και της MBDA, καθώς και αδειοδοτημένη παραγωγή στην Ουκρανία αναχαιτιστικών πυραύλων Aster 30 (ουκρανική προεδρία, Reuters). Αυτός ο γαλλοουκρανικός οδικός χάρτης έχει ουσία. Είναι όμως διμερής συμφωνία, όχι απόδειξη ότι ο συνασπισμός των δέκα έχει παραγγείλει κάτι ως σύνολο.

Το βαθύτερο ευρωπαϊκό πρόβλημα είναι ο όγκος παραγωγής. Η Γερμανία στήνει γραμμή παραγωγής πυραύλων Patriot GEM-T, αλλά σύμφωνα με το Reuters μέσω της Berliner Zeitung, οι πρώτοι πύραυλοι γερμανικής κατασκευής δεν αναμένονται πριν από τις αρχές του 2027. Οι συνομιλίες για τον πιο προηγμένο PAC-3 έχουν κολλήσει. Το ίδιο το SAMP/T NG τοποθετείται επίσης στο 2027, ενώ ο νέας γενιάς IRIS-T SLX δεν προβλέπεται πριν από το 2029 (DW).

Η Πολωνία δείχνει το όριο που θέτει ο έλεγχος της τεχνολογίας. Πολωνοί ειδικοί που επικαλείται το Money.pl χαρακτήρισαν την αδειοδοτημένη παραγωγή Patriot στην Ουκρανία τεχνολογικά και νομικά απίθανη. Η ίδια η Βαρσοβία διεκδικεί κυρίως ρόλο στη συντήρηση και στα εξαρτήματα, όχι στην πλήρη κατασκευή πυραύλων, επειδή οι αμερικανικές εταιρείες και οι αρχές εξαγωγικού ελέγχου διατηρούν τον έλεγχο της πνευματικής ιδιοκτησίας και της πιστοποίησης (Rzeczpospolita).

Ο συνασπισμός δεν έχει ταμείο

Κανένα όργανο της ΕΕ ή του ΝΑΤΟ δεν μπορεί να υποχρεώσει αυτά τα κράτη να πληρώσουν, να εξαγάγουν ή να αναπτύξουν δυνάμεις. Κάθε πρωτεύουσα διατηρεί τον έλεγχο με βάση τις δικές της συνταγματικές διαδικασίες (βρετανική κυβέρνηση). Αυτή η ευελιξία είναι ταυτόχρονα το πλεονέκτημα και η αδυναμία του σχήματος: μπορεί να παρακάμψει την απαίτηση ομοφωνίας της ΕΕ, όπου ένα μόνο κράτος μπορεί να μπλοκάρει μια απόφαση εξωτερικής πολιτικής, αλλά δεν διαθέτει κοινό προϋπολογισμό, νομικό μηχανισμό επιβολής ή σύστημα εποπτείας.

Η εθνική πλαισίωση δείχνει πόσο περιορισμένο είναι το κοινό έδαφος. Η Γαλλία παρουσιάζει το Παρίσι ως στιγμή ευρωπαϊκής στρατηγικής αφύπνισης. Η Ιταλία έστειλε τον υπουργό Άμυνας Γκουίντο Κροζέτο, όχι την πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι· η Corriere della Sera περιέγραψε την απουσία της ως υπολογισμό ώστε να μην δεσμευθεί υπερβολικά σε ένα σχήμα που θεωρεί ακόμη όχι αρκετά συγκεκριμένο. Η Ολλανδία συνέδεσε τον συνασπισμό με πραγματική συμπαραγωγή πυραύλων και κοινές προμήθειες Stinger, AMRAAM και PAC-3, παραπέμποντας παράλληλα στην υφιστάμενη ανάπτυξη Patriot στην Πολωνία, η οποία προστατεύει κόμβο ανεφοδιασμού προς την Ουκρανία (Defensiekrant). Η Γερμανία, από την πλευρά της, έχει ήδη προτιμώμενη διαδρομή στην αντιαεροπορική άμυνα: το δίκτυο ESSI των 21 χωρών, που στηρίζεται στα συστήματα Patriot, IRIS-T και Arrow. Το Παρίσι, με άλλα λόγια, δεν είναι το μόνο διαθέσιμο πλαίσιο.

Τέτοιοι συνασπισμοί μπορούν να κινηθούν ταχύτερα από τις διαδικασίες της ΕΕ, αλλά δεν αγοράζουν από μόνοι τους πυραύλους. Όπως υποστηρίζει το Centre for European Reform, η Ευρώπη εξακολουθεί να χρειάζεται επίσημα εργαλεία για να αυξήσει την παραγωγή πέρα από τα εθνικά σύνορα.

Το Παρίσι δημιούργησε ένα επίπεδο συντονισμού. Δεν δημιούργησε σύστημα αντιαεροπορικής άμυνας. Οι υπουργοί Άμυνας και οι επικεφαλής προμηθειών των εννέα κρατών που υπέγραψαν οφείλουν απαντήσεις για τον προϋπολογισμό, το χρονοδιάγραμμα και τους στόχους παραγωγής. Μέχρι στιγμής, δεν έχουν κατονομάσει κανένα από τα τρία.