Αποζημιώσεις χωρίς εκπτώσεις στις πτήσεις

Μια οικογένεια που χάνει την πτήση αναχώρησης δεν πρέπει να φτάνει αργότερα στο αεροδρόμιο και να ανακαλύπτει ότι έχει χαθεί και το πληρωμένο εισιτήριο επιστροφής. Αυτή είναι μία από τις πρακτικές αλλαγές στη συμφωνία για τα δικαιώματα των επιβατών αεροπορικών μεταφορών, την οποία ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 7 Ιουλίου 2026, αν και οι νέοι κανόνες δεν θα ισχύσουν αμέσως: πρέπει πρώτα να ολοκληρωθεί η έγκριση από το Συμβούλιο, να δημοσιευθεί το κείμενο και να περάσει η δωδεκάμηνη μεταβατική περίοδος (ημερήσια διάταξη του Κοινοβουλίου, Euronews).

Ο συμβιβασμός είναι αρκετά καθαρός. Το Κοινοβούλιο διατήρησε τον κανόνα της αποζημίωσης μετά από καθυστέρηση τριών ωρών, που κοστίζει στις αεροπορικές εταιρείες, και απαγόρευσε ορισμένες πρακτικές τιμολόγησης που παγίδευαν τους επιβάτες. Οι εταιρείες, από την πλευρά τους, διατήρησαν το μοντέλο των χαμηλών βασικών ναύλων με πρόσθετες χρεώσεις για αποσκευές, θέσεις και άλλες υπηρεσίες. Η κρίσιμη μάχη, επομένως, μεταφέρεται από το κείμενο του νόμου στην εφαρμογή του.

Η διαμάχη ήταν ποιος πληρώνει

Η μεταρρύθμιση ξεκίνησε με πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τον Μάρτιο του 2013 και στη συνέχεια έμεινε για χρόνια μπλοκαρισμένη στο Συμβούλιο, όπου οι εθνικές κυβερνήσεις διαπραγματεύονται την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Οι υπουργοί επανέφεραν τον φάκελο τον Ιούνιο του 2025 και το Κοινοβούλιο ενέκρινε τον συμβιβασμό στις 7 Ιουλίου 2026 με 646 ψήφους υπέρ, 12 κατά και 3 αποχές (Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, LRT).

Η καθυστέρηση των 13 ετών δεν ήταν τεχνική λεπτομέρεια. Αφορούσε το ποιος αναλαμβάνει το κόστος όταν μια πτήση αποτυγχάνει να εκτελεστεί όπως είχε προγραμματιστεί. Ενώσεις αεροπορικών εταιρειών και ορισμένες κυβερνήσεις ήθελαν, σύμφωνα με τους Irish Times και την Krone, να μετακινηθεί το όριο αποζημίωσης από τις τρεις στις τέσσερις ή ακόμη και στις έξι ώρες. Το Κοινοβούλιο απέκρουσε αυτή την αλλαγή.

Η διαφορά έχει σημασία επειδή ο κανόνας των τριών ωρών είναι το σημείο όπου το δικαίωμα γίνεται αισθητό στον επιβάτη. Η συμφωνία διατηρεί τις κλίμακες αποζημίωσης των 250, 400 και 600 ευρώ, οι οποίες προέρχονται από τον κανονισμό 261/2004 και τη μεταγενέστερη νομολογία, και συνδέονται με την απόσταση της πτήσης και τις συγκεκριμένες περιστάσεις της καθυστέρησης ή της ακύρωσης (EUR-Lex, LRT).

Ένας ασθενέστερος κανόνας θα μετέφερε χρήμα από τους καθυστερημένους επιβάτες προς τις αεροπορικές εταιρείες μέσα στην ίδια ευρωπαϊκή αγορά. Αντί γι' αυτό, οι εταιρείες θα πρέπει να παρέχουν σαφέστερη ενημέρωση μέσα σε τέσσερις ημέρες, οι επιβάτες θα έχουν προθεσμία εννέα μηνών για να υποβάλουν αίτημα αποζημίωσης, ενώ οι αερομεταφορείς θα οφείλουν μέσα σε 30 ημέρες είτε να πληρώσουν είτε να εξηγήσουν την άρνησή τους (Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Fakti).

Τι κερδίζουν στην πράξη οι επιβάτες

Η απαγόρευση της πρακτικής του «no-show» είναι η πιο καθαρή νίκη. Οι αεροπορικές εταιρείες δεν θα μπορούν πλέον να ακυρώνουν το σκέλος της επιστροφής μόνο επειδή ο επιβάτης έχασε ή δεν χρησιμοποίησε την πτήση αναχώρησης, μια πρακτική που η Le Figaro ανέδειξε μέσα από το κόστος αγοράς νέου εισιτηρίου την τελευταία στιγμή.

Η συμφωνία προστατεύει επίσης τη δυνατότητα των παιδιών κάτω των 14 ετών να κάθονται δίπλα στον ενήλικο με τον οποίο ταξιδεύουν, χωρίς πρόσθετη χρέωση, και υποχρεώνει τις εταιρείες να εμφανίζουν καθαρότερα το κόστος των αποσκευών κατά τη διαδικασία κράτησης (El País). Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε επιβάτης αποκτά δικαίωμα δωρεάν βαλίτσας καμπίνας σε κάθε ναύλο.

Εδώ οι τίτλοι συχνά υπόσχονται περισσότερα από όσα προβλέπει το κείμενο. Η ασφαλέστερη ανάγνωση είναι πιο στενή: οι επιβάτες κατοχυρώνουν τουλάχιστον ένα δωρεάν προσωπικό αντικείμενο και καλύτερη εικόνα των χρεώσεων για τις αποσκευές πριν ολοκληρώσουν την αγορά. Τόσο το Europa Press όσο και το Observador σημείωσαν ότι η συμφωνία δεν εγγυάται δωρεάν χειραποσκευή τύπου τρόλεϊ.

Οι αεροπορικές εταιρείες έχουν πάντως ένα σοβαρό επιχείρημα. Περισσότερες υποχρεώσεις για αποζημιώσεις, επαναδρομολογήσεις, φροντίδα επιβατών, διαχείριση αιτημάτων και διαφάνεια τιμών μπορούν να αυξήσουν το λειτουργικό κόστος. Μέρος αυτού του κόστους μπορεί να επιστρέψει στους επιβάτες μέσω των ναύλων, αλλά από τα διαθέσιμα στοιχεία προκύπτει προειδοποίηση, όχι απόδειξη για το ποιες γραμμές ή ποιες κατηγορίες ταξιδιωτών θα πληρώσουν περισσότερο (Euronews ES).

Η αξία θα κριθεί στην εφαρμογή

Το Κοινοβούλιο κέρδισε την κεντρική μάχη κόστους. Προστάτευσε την αποζημίωση για τις καθυστερήσεις και αφαίρεσε πρακτικές που οι επιβάτες βιώνουν ως παγίδες. Οι αεροπορικές εταιρείες, όμως, απέφυγαν την πλήρη ήττα, επειδή το μοντέλο χαμηλού κόστους παραμένει άθικτο: οι βασικοί ναύλοι μπορούν να μένουν χαμηλοί, ενώ οι αποσκευές, οι θέσεις και οι πρόσθετες υπηρεσίες συνεχίζουν να χρεώνονται, εφόσον οι τιμές εμφανίζονται πιο καθαρά.

Το επόμενο ερώτημα αφορά το Συμβούλιο και τις εθνικές αρχές που θα υποχρεώσουν τις εταιρείες να τηρούν τους κανόνες. Το Κοινοβούλιο προστάτευσε το δικαίωμα στην αποζημίωση στα χαρτιά. Η εφαρμογή θα δείξει αν οι επιβάτες θα βλέπουν χρήματα μετά από μια διαταραχή στο ταξίδι τους ή αν θα βρίσκονται μπροστά σε ακόμη μία διαδικασία που πρέπει να διεκδικήσουν επίμονα.