Το Πεντάγωνο κόβει ενισχύσεις στο ΝΑΤΟ

Επί εβδομήντα πέντε χρόνια, το ΝΑΤΟ στηριζόταν σε μια απλή συναλλαγή: οι ΗΠΑ εγγυούνταν την άμυνα της Ευρώπης και η Ευρώπη φιλοξενούσε αμερικανικές δυνάμεις. Τα στρατιωτικά σχέδια που διαμορφώνονται τώρα αποδομούν αυτή τη συμφωνία σε δύο επίπεδα ταυτόχρονα: μειώνουν τη φυσική παρουσία των αμερικανικών στρατευμάτων και περιορίζουν τις δεσμεύσεις για ενισχύσεις σε καιρό πολέμου, πάνω στις οποίες έχουν χτιστεί τα επιχειρησιακά σχέδια της Συμμαχίας.

Στις 19 Μαΐου, ο στρατηγός Αλέξους Γκρίνκεβιτς, ανώτατος συμμαχικός διοικητής του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη, είπε στους αρχηγούς άμυνας της Συμμαχίας ότι «πρέπει οπωσδήποτε να αναμένονται πρόσθετες αναδιατάξεις» (Stars and Stripes). Την ίδια εβδομάδα, το Πεντάγωνο κινήθηκε για να μειώσει επισήμως τη συμβολή των ΗΠΑ στο Μοντέλο Δυνάμεων του ΝΑΤΟ, το διαβαθμισμένο πλαίσιο που καθορίζει πόσους στρατιώτες δεσμεύεται να διαθέσει κάθε σύμμαχος σε περίπτωση πολεμικής ανάπτυξης, σύμφωνα με τρεις πηγές που επικαλείται το Reuters (Military Times).

Η ορατή πλευρά αυτής της στροφής έχει ήδη αφαιρέσει 5.000 στρατιώτες από την Ευρώπη, μαζί με την ακύρωση της εναλλαγής μιας τεθωρακισμένης ταξιαρχίας στην Πολωνία και την αποχώρηση ενός τάγματος πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς από τη Γερμανία (Defense News). Η λιγότερο ορατή πλευρά αφορά το ίδιο το Μοντέλο Δυνάμεων, δηλαδή τον μηχανισμό που ορίζει πόσες ενισχύσεις φθάνουν σε μια κρίση. Τα περιφερειακά αμυντικά σχέδια του ΝΑΤΟ, που συμφωνήθηκαν στη σύνοδο του Βίλνιους το 2023, είχαν υπολογιστεί πάνω σε συγκεκριμένες αμερικανικές δεσμεύσεις. Χωρίς αυτές, τα σχέδια δεν βγαίνουν.

Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, χαρακτήρισε τη μεταβολή «αναμενόμενη» και «απολύτως σωστή» (Brussels Signal). Ο Γκρίνκεβιτς τοποθέτησε τον ορίζοντα της ευρωπαϊκής αυτάρκειας «σίγουρα έως το 2035» (Breaking Defense). Αυτό αφήνει ένα κενό πέντε έως εννέα ετών, στο οποίο η παλιά εγγύηση ασφαλείας της Ευρώπης υποχωρεί, ενώ η αντικατάστασή της δεν έχει ακόμη συγκροτηθεί.

Το Ιράν αδειάζει τα αποθέματα

Ο πόλεμος των ΗΠΑ με το Ιράν, η επιχείρηση «Epic Fury» που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2026, έχει καταναλώσει 45% έως 80% αρκετών κατηγοριών αμερικανικών πυρομαχικών ακριβείας, σύμφωνα με το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών (CSIS). Το Πεντάγωνο ενημέρωσε το Ηνωμένο Βασίλειο, την Πολωνία, την Εσθονία, τη Λιθουανία και τη Νορβηγία για «σοβαρές καθυστερήσεις» στις παραδόσεις ρουκετών HIMARS, αναχαιτιστών NASAMS και πυραύλων Javelin (Euromaidanpress). Η Ευρώπη χάνει ταυτόχρονα αμερικανικούς στρατιώτες και αμερικανικά όπλα.

Η Γερμανία τιμωρείται, η ανατολική πτέρυγα μένει εκτεθειμένη

Η Γερμανία δέχθηκε το ισχυρότερο πλήγμα. Ο καγκελάριος Μερτς είχε επιτεθεί δημοσίως στον τρόπο με τον οποίο οι ΗΠΑ διεξάγουν τον πόλεμο στο Ιράν και, σύμφωνα με πληροφορίες, είπε σε γερμανικό ακροατήριο ότι τα παιδιά του δεν θα έπρεπε να μετακομίσουν στην Αμερική. Η Ουάσιγκτον απάντησε αποσύροντας 5.000 στρατιώτες από γερμανικό έδαφος και ακυρώνοντας τη σχεδιαζόμενη ανάπτυξη πυραύλων κρουζ Tomahawk. Στις 19 Μαΐου, ο Μερτς παραδέχθηκε ότι η συμφωνία για τους πυραύλους είναι ουσιαστικά νεκρή (NTZ).

Ο βαθύτερος περιορισμός της Γερμανίας δεν είναι τα χρήματα, αλλά το ανθρώπινο δυναμικό. Η Μπούντεσβερ διαθέτει 120.000 εν ενεργεία στρατιώτες, ενώ η απαίτηση του ΝΑΤΟ κινείται περίπου στους 280.000 έως το 2030. Το Βερολίνο έχει προϋπολογίσει 108 δισ. ευρώ για την άμυνα το 2026, αλλά οι δαπάνες από μόνες τους δεν παράγουν νεοσύλλεκτους. Δημοσκόπηση του Μαΐου έδειξε ότι μόλις 41% των Γερμανών εξακολουθεί να βλέπει τις ΗΠΑ ως σύμμαχο (YouGov).

Στην ανατολική πτέρυγα, η αμερικανική απόσυρση έχει χωρίσει τους συμμάχους σε ανταγωνιστικές κατηγορίες. Η Πολωνία, που δαπανά 4,48% του ΑΕΠ για την άμυνα, έστειλε αξιωματούχους για διαβουλεύσεις με τον αναπληρωτή υπουργό Άμυνας Έλμπριτζ Κόλμπι, αρχιτέκτονα ενός δόγματος που αποκαλεί «ΝΑΤΟ 3.0» και αναθέτει τη συμβατική άμυνα της Ευρώπης στους Ευρωπαίους, ώστε οι ΗΠΑ να μεταφέρουν δυνάμεις προς την Κίνα (Defence24). Η Πολωνία κέρδισε την ετικέτα του «υποδειγματικού συμμάχου». Παρ’ όλα αυτά, η ακυρωμένη εναλλαγή ταξιαρχίας 4.000 στρατιωτών παραμένει ακυρωμένη: ο εξοπλισμός έφθασε σε πολωνικά λιμάνια χωρίς τους στρατιώτες που θα τον χειρίζονταν.

Ο υπουργός Εξωτερικών της Εσθονίας χαρακτήρισε τις αμερικανικές αποφάσεις «ασυντόνιστες» και κάλεσε τους συμμάχους να «προσδιορίσουν επειγόντως το σκεπτικό και τα επόμενα βήματα» (ERR). Η Ρουμανία, από την πλευρά της, στράφηκε στη φιλοξενία προσωρινού αμερικανικού εξοπλισμού, κερδίζοντας τα εύσημα της Ουάσιγκτον επειδή άνοιξε βάσεις κατά την εκστρατεία στο Ιράν.

Ο Ιούλιος στην Άγκυρα

Η σύνοδος κορυφής των ηγετών του ΝΑΤΟ στις 7-8 Ιουλίου θα δείξει αν οι περικοπές στο Μοντέλο Δυνάμεων θα παγιωθούν ως επίσημες συμμαχικές δεσμεύσεις. Η αντίσταση στο Κογκρέσο λειτουργεί ως μερικό φρένο. Ρεπουμπλικανοί σκληροπυρηνικοί στις επιτροπές Ενόπλων Δυνάμεων έχουν απειλήσει με συνέπειες αν το Πεντάγωνο πέσει κάτω από το νομοθετημένο όριο των 76.000 Αμερικανών στρατιωτών στην Ευρώπη (Notus). Η λογική του Κόλμπι, όμως, ότι η Ευρώπη πρέπει να αναλάβει τη συμβατική της άμυνα για να μπορέσει η Αμερική να αντιμετωπίσει την Κίνα, προϋπήρχε του Τραμπ και θα μπορούσε να τον επιβιώσει πολιτικά.

Οι Αμερικανοί αποχωρούν. Ο Γκρίνκεβιτς το επιβεβαίωσε. Το τι θα κάνουν οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες από τώρα έως το 2035 θα κρίνει αν το κενό θα μείνει πρόβλημα σχεδιασμού ή θα εξελιχθεί σε κρίση ασφαλείας.