Ο Pistorius ακυρώνει φρεγάτες €5 billion

Έξι φρεγάτες είχαν παραγγελθεί, δισεκατομμύρια είχαν ήδη δεσμευθεί και η παράδοση είχε μετατεθεί χρόνια πίσω. Τώρα ο Γερμανός υπουργός Άμυνας θέλει να κλείσει το πρόγραμμα και να στραφεί σε γερμανικό ναυπηγείο.

Το F126, το μεγαλύτερο ναυτικό πρόγραμμα της Γερμανίας μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, οδεύει προς ακύρωση. Ο υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους σχεδιάζει να αντικαταστήσει τις έξι μεγάλες φρεγάτες F126 με οκτώ μικρότερα πλοία MEKO A-200, τα οποία θα ναυπηγηθούν από την TKMS, γερμανική εταιρεία (Reuters, Handelsblatt). Δεν έχει δημοσιευθεί ούτε επίσημη ειδοποίηση ακύρωσης ούτε νέο συμβόλαιο. Ωστόσο, οι πληροφορίες συγκλίνουν αρκετά ώστε η κατεύθυνση να θεωρείται πλέον πραγματική.

Πώς χάθηκε η εμπιστοσύνη

Το πρόγραμμα ξεκίνησε το 2020 με άλλη ονομασία, MKS 180: τέσσερις φρεγάτες με κόστος περίπου 5,27 δισ. ευρώ, με κύριο ανάδοχο τη Damen Naval, ολλανδική ναυπηγική εταιρεία. Η παραγγελία αργότερα αυξήθηκε στα έξι πλοία. Η πρώτη παράδοση αναμενόταν γύρω στο 2028.

Στη συνέχεια το χρονοδιάγραμμα κατέρρευσε. Σύμφωνα με το Spiegel, η παράδοση μετατέθηκε για το 2032 το νωρίτερο. Το Βερολίνο έχασε την εμπιστοσύνη του στη δομή που είχε ως επικεφαλής την ολλανδική πλευρά. Στα τέλη του περασμένου έτους, το υπουργείο αφαίρεσε από τη Damen τον ρόλο του γενικού αναδόχου, αν και παραμένει ασαφές ποιος ακριβώς ρόλος της έχει απομείνει. Ο όμιλος NVL, που ανήκει στη Rheinmetall, εξέτασε αν μπορούσε να διασώσει το πρόγραμμα. Η στροφή στη MEKO δείχνει ότι και αυτή η προσπάθεια δεν απέδωσε.

Τέσσερα από τα πλοία συνδέονταν με δεσμεύσεις της Γερμανίας στο ΝΑΤΟ. Η καθυστέρηση, επομένως, δεν είναι μόνο γερμανικό πρόβλημα προμηθειών· δημιουργεί και κενό στον συμμαχικό ναυτικό σχεδιασμό (Reuters).

Περισσότερα σκαριά, μικρότερα πλοία

Το MEKO A-200 είναι το έτοιμο σχέδιο φρεγάτας της TKMS. Είναι μικρότερο, φθηνότερο και ταχύτερο στην κατασκευή. Οκτώ τέτοια πλοία θα έδιναν στη Γερμανία περισσότερες μονάδες για περιπολίες, συνοδείες και επιτήρηση. Οι επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ στη Βαλτική χρειάζονται ακριβώς αυτή τη διαρκή παρουσία: η BALTOPS 2026, η ετήσια άσκηση της Συμμαχίας στη Βαλτική, δοκίμασε αυτόν τον μήνα ανθυποβρυχιακό πόλεμο και επιχειρήσεις αντιμετώπισης ναρκών (Stars and Stripes).

Όμως η αντικατάσταση έξι μεγαλύτερων φρεγατών με οκτώ μικρότερες αλλάζει και τις πραγματικές δυνατότητες του Πολεμικού Ναυτικού. Αν αυτή η ανταλλαγή είναι αποδεκτή, δεν μπορεί ακόμη να κριθεί. Δεν έχει δημοσιευθεί συγκριτική ανάλυση για αισθητήρες, οπλισμό, αυτονομία ή ημερομηνίες παράδοσης.

Ποιος πληρώνει, ποιος αποφασίζει

Οι πληροφορίες δείχνουν ότι έχουν ήδη δαπανηθεί πάνω από 2 δισ. ευρώ για το F126 (Spiegel). Η Μπούντεσταγκ, η γερμανική Βουλή, έχει επίσης εγκρίνει πάνω από 250 εκατ. ευρώ σε προκαταρκτική χρηματοδότηση που συνδέεται με τη MEKO (Handelsblatt), ένδειξη ότι το Βερολίνο ετοίμαζε διέξοδο πριν δημοσιοποιηθεί η υπόθεση. Η τυπική ακύρωση και κάθε νέο συμβόλαιο απαιτούν έγκριση από τη Μπούντεσταγκ. Παραμένει ανοικτό ποιος θα απορροφήσει το κόστος που έχει ήδη χαθεί και αν η Damen θα προσβάλει νομικά την έξοδο.

Η βιομηχανική ζημιά ξεπερνά τα γερμανικά σύνορα. Η απομάκρυνση της Damen στερεί από ολλανδική εταιρεία ένα εμβληματικό γερμανικό αμυντικό συμβόλαιο. Το ολλανδικό κέντρο πολιτικής NL-PROV υποστηρίζει ότι η γερμανική επιστροφή σε εθνικό πρωταθλητή πιέζει τις ευρωπαϊκές ναυτικές αλυσίδες εφοδιασμού (NL-PROV). Η ανησυχία της Πολωνίας είναι πιο απλή: επιχειρησιακή αξιοπιστία. Η Βαρσοβία και το Βερολίνο υπέγραψαν πρόσφατα διμερή αμυντική συμφωνία για τη στρατιωτική κινητικότητα και την ασφάλεια στη Βαλτική (PISM). Για την Πολωνία, το κρίσιμο είναι να εμφανίζονται τα γερμανικά πλοία όταν χρειάζονται, όχι ποιος τα ναυπηγεί.

Τα συμβόλαια επιστρέφουν στην έδρα

Η κατάρρευση του F126 έρχεται μετά τον θάνατο του FCAS, του γαλλογερμανικού μαχητικού έκτης γενιάς, που διαλύθηκε γύρω από το ποιος θα έπαιρνε το έργο και τις διαφωνίες περί βιομηχανικής κυριαρχίας που το συνόδευαν (ICDS). Αυτόν τον μήνα, το Ελιζέ ανακοίνωσε νέα συμφωνία για την KNDS, τη γαλλογερμανική κοινοπραξία χερσαίων συστημάτων (Élysée). Το Παρίσι και το Βερολίνο εξακολουθούν να μιλούν για συνεργασία. Τα συμβόλαια, όμως, επιστρέφουν όλο και συχνότερα στην έδρα.

Το μοτίβο είναι σαφές: όταν η πίεση παράδοσης αυξάνεται, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις υποχωρούν στον εθνικό βιομηχανικό έλεγχο. Τα συνεργατικά προγράμματα αντέχουν όταν ο κύριος ανάδοχος είναι ξεκάθαρος, τα ορόσημα αξιόπιστα και το αντικείμενο περιορισμένο. Τα μεγάλα σχέδια που συνδυάζουν τεχνολογική φιλοδοξία με διασυνοριακή κατανομή έργου ραγίζουν μόλις μια κρίση ασφαλείας κάνει την ταχύτητα πιο σημαντική από τον σχεδιασμό.

Η Γερμανία μπορεί να βρήκε μια πρακτική απάντηση σε ένα κενό δυνατοτήτων του ΝΑΤΟ. Αυτό, όμως, θα μπορεί να κριθεί μόνο όταν το Βερολίνο δημοσιεύσει ημερομηνίες παράδοσης, κόστος, τεχνικές δυνατότητες και ευθύνες αναδόχων για το πρόγραμμα MEKO. Μέχρι τότε, έχει αντικαταστήσει μία αποτυχημένη προμήθεια με μια υπόσχεση.