Πολωνία και Ρουμανία διεκδικούν 5,000 στρατιώτες των ΗΠΑ που αποσύρονται από τη Γερμανία

Η διατλαντική συμφωνία ασφαλείας δεν διαλύεται ενιαία, αλλά φθείρεται χώρα προς χώρα. Η απόφαση της Ουάσιγκτον να αποσύρει 5.000 στρατιώτες από τη Γερμανία και να ακυρώσει την εναλλαγή μιας ταξιαρχίας στην Πολωνία δεν προκάλεσε ευρωπαϊκή συσπείρωση, αλλά έναν ανταγωνισμό για την εύνοια των ΗΠΑ, την ώρα που οι ίδιες οι κοινωνίες εμφανίζονται όλο και πιο δύσπιστες απέναντι στο πλαίσιο αυτό.

Η κούρσα για την αμερικανική παρουσία

Η Πολωνία και η Ρουμανία πιέζουν και οι δύο την Ουάσιγκτον ώστε να φιλοξενήσουν τις δυνάμεις που αποχωρούν. Στη σύνοδο των Εννέα του Βουκουρεστίου στις 13 Μαΐου, δηλαδή στο φόρουμ συντονισμού των κρατών της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ, ο Ρουμάνος πρόεδρος Νικουσόρ Νταν δήλωσε ότι η χώρα του θέλει «όσο το δυνατόν περισσότερους Αμερικανούς στρατιώτες» (Agerpres). Ο Πολωνός πρόεδρος Ναβρότσκι απάντησε στο ίδιο μήκος κύματος: «Η Πολωνία είναι έτοιμη να υποδεχθεί αυτά τα στρατεύματα» (Brussels Signal).

Κοινή πρόταση δεν υπάρχει. Ανάλυση στο Eurasia Review προειδοποίησε ότι αυτός ο διμερής ανταγωνισμός κινδυνεύει να αποδειχθεί «καταστροφικός για την εικόνα της ανατολικής πτέρυγας» (Eurasia Review).

Το Πεντάγωνο δεν έχει αποφασίσει πού θα πάνε οι στρατιώτες, ούτε καν αν θα παραμείνουν στην Ευρώπη. Αμερικανός αξιωματούχος είπε σε δημοσιογράφους ότι δεν έχει γίνει τελική κατανομή (Digi24). Η Ουάσιγκτον έστειλε στη σύνοδο μόνο υφυπουργό, όχι υπουργό. Το μήνυμα ήταν σαφές: για τη συγκεκριμένη αμερικανική κυβέρνηση, οι διμερείς συμφωνίες μετρούν περισσότερο από τα πολυμερή σχήματα.

Το κενό πυραύλων της Γερμανίας

Το Βερολίνο βρίσκεται σε διαφορετική παγίδα. Η κυβέρνηση του καγκελαρίου Μερτς υπέβαλε τον περασμένο Ιούλιο επίσημο αίτημα για την αγορά 400 πυραύλων Τόμαχοκ. Δέκα μήνες μετά, το Πεντάγωνο δεν έχει απαντήσει. Ο υφυπουργός Άμυνας Μίλερ απέφυγε να επιβεβαιώσει ακόμη και αν η Ουάσιγκτον έχει αναγνωρίσει την παραλαβή της επιστολής (Defense News).

Χωριστά, στις 18 Μαΐου, το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών ενέκρινε για τη Γερμανία πακέτο ναυτικών συστημάτων μάχης ύψους 11,9 δισ. δολαρίων, με ραντάρ και συστήματα ελέγχου πυρός (Ground News). Οι δύο διαδικασίες προμηθειών δεν συνδέονται και κινούνται με διαφορετικούς γραφειοκρατικούς ρυθμούς. Η αντίθεση, όμως, είναι δύσκολο να αγνοηθεί: δισεκατομμύρια για ναυτικά ηλεκτρονικά εγκρίνονται, ενώ οι στρατηγικοί πύραυλοι που ζήτησε το Βερολίνο μένουν αναπάντητοι.

Η γερμανική εναλλακτική είναι το Έλσα, ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα μακρού πλήγματος που αναπτύσσεται με τη Βρετανία. Όταν ζητήθηκε από αξιωματούχους να πουν αν μπορεί να παραδώσει δυνατότητες πριν από το 2030, αρνήθηκαν να δεσμευθούν. Αναλυτές σημειώνουν ότι το Έλσα θα μπορούσε να εξελιχθεί σε «πολιτικό σήμα, λέσχη προμηθειών ή πραγματική ευρωπαϊκή αμυντική δομή», καθώς η διακυβέρνησή του παραμένει ασαφής (ESUT).

Ρήγματα μέσα στις κυβερνήσεις

Η προσπάθεια εξασφάλισης της αμερικανικής εύνοιας ανοίγει ρήγματα και στο εσωτερικό των κυβερνήσεων.

Στην Πολωνία, ο πρόεδρος Ναβρότσκι είπε στον Τραμπ στις 3 Μαΐου ότι η χώρα του θα υποδεχόταν τις δυνάμεις που αποσύρονται. Ο πρωθυπουργός Τουσκ τον κατηγόρησε ότι «ρίχνει λάσπη στην ίδια του τη χώρα», επειδή άφησε να εννοηθεί πως η κυβέρνηση αποτυγχάνει στο ζήτημα της ασφάλειας (Rzeczpospolita). Το Γραφείο Εθνικής Ασφαλείας αποκάλυψε ότι δεν είχε λάβει καμία προηγούμενη ενημέρωση από το υπουργείο Άμυνας για την ακύρωση της εναλλαγής (Radio ZET). Η πολωνική συγκατοίκηση, με πρόεδρο και πρωθυπουργό από αντίπαλα κόμματα, γίνεται πλέον παράγοντας ασφαλείας.

Στην Ιταλία, η σύγκρουση περνά ανάμεσα στα υπουργεία Άμυνας και Οικονομικών. Ο υπουργός Άμυνας Κροζέτο πιέζει για την επίτευξη των στόχων αμυντικών δαπανών του ΝΑΤΟ, ενώ ο υπουργός Οικονομικών Τζορτζέτι επιμένει ότι προτεραιότητα έχουν οι λογαριασμοί ενέργειας (Askanews). Αυτή η δημοσιονομική αντιπαράθεση εξελίσσεται μπροστά σε μια κοινωνία που έχει στραφεί σε μεγάλο βαθμό εναντίον της συμμαχίας: η εμπιστοσύνη των Ιταλών στην Αμερική του Τραμπ έχει πέσει στο 17%, χαμηλότερα από την Κίνα και τη Ρωσία, σύμφωνα με δημοσκοπήσεις που κάλυψαν ευρωπαϊκά μέσα (L'Unità, Euractiv).

Μόνο η Ουγγαρία αρνήθηκε να υπογράψει την κοινή δήλωση των Εννέα του Βουκουρεστίου, η οποία χαρακτήριζε τη Ρωσία «τη σημαντικότερη και άμεση απειλή για την ασφάλεια των Συμμάχων». Η υποσημείωση της Βουδαπέστης ανέφερε ότι η «επερχόμενη ουγγρική κυβέρνηση» θα αποφασίσει αργότερα (Norwegian Government). Η νέα κυβέρνηση Τίσα υπόσχεται ότι θα είναι «πολύτιμος δυτικός σύμμαχος», αλλά συνεχίζει να αποφεύγει κάθε συγκεκριμένη δέσμευση: ούτε όπλα για την Ουκρανία, ούτε συμμετοχή στον κοινό δανεισμό της ΕΕ για την άμυνα (Világgazdaság).

Η δοκιμασία που δεν έχει έρθει ακόμη

Η σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα τον Ιούλιο θα δείξει αν οι δυνάμεις που αποσύρονται θα μείνουν στην Ευρώπη ή θα επιστρέψουν στις ΗΠΑ. Το βαθύτερο ερώτημα, όμως, βρίσκεται πιο πέρα. Αρκετές συμμαχικές κυβερνήσεις συζητούν πλέον αμυντικούς προϋπολογισμούς στο 4 με 5 τοις εκατό του ΑΕΠ. Καμία δεν έχει ακόμη εμφανιστεί ενώπιον των ψηφοφόρων της με περικοπές κοινωνικών δαπανών για να χρηματοδοτήσει αυτό το επίπεδο εξοπλισμών. Ο ανταγωνισμός για τη διάσωση της συμμαχίας αρχίζει να την αδειάζει από μέσα, πριν καν ξεκινήσει ο εκλογικός λογαριασμός για το κόστος.