Η Πολωνία περιμένει έγκριση για αμερικανική βάση

Το αν μια μόνιμη αμερικανική βάση στην Πολωνία θα ενισχύσει την ευρωπαϊκή άμυνα εξαρτάται από ένα πρακτικό ζήτημα: αν θα φέρει επιπλέον στρατιώτες ή απλώς θα στεγάσει όσους βρίσκονται ήδη στη χώρα. Ο Πολωνός υπουργός Άμυνας λέει ότι το Πεντάγωνο στηρίζει τη δημιουργία της και ότι ο Λευκός Οίκος αναμένεται να αποφασίσει στις αρχές Δεκεμβρίου (Υπουργείο Εθνικής Άμυνας της Πολωνίας). Η αμερικανική ανακοίνωση για την ίδια συνάντηση δεν αναφέρει καθόλου βάση (Υπουργείο Πολέμου των ΗΠΑ).

Δύο εκδοχές για την ίδια συνάντηση

Ο Βουαντίσουαφ Κοσινιάκ-Καμύς συναντήθηκε στις 10 Νοεμβρίου με τον υπουργό Πολέμου των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ. Λέει ότι έθεσε το θέμα της μόνιμης παρουσίας αμερικανικών δυνάμεων και ότι άκουσε πως οι εξελίξεις ήταν θετικές, κάτι που εξέλαβε ως στήριξη του Πενταγώνου (Υπουργείο Εθνικής Άμυνας της Πολωνίας). Η πρόβλεψη για απόφαση τον Δεκέμβριο είναι δική του· κανένα αμερικανικό έγγραφο δεν ορίζει τέτοιο χρονοδιάγραμμα.

Η αμερικανική ανακοίνωση επαινεί τις αμυντικές προσπάθειες της Πολωνίας και καταγράφει την υπογραφή εγγράφου συνεργασίας στην αμυντική βιομηχανία, όχι συμφωνίας για βάση (Υπουργείο Πολέμου των ΗΠΑ). Το POLITICO ανέφερε ότι το σχέδιο δεν έχει επίσημη αμερικανική έγκριση και ότι η ανακοίνωση του Πενταγώνου ήταν πιο επιφυλακτική από την πολωνική (POLITICO). Η σιωπή μιας ανακοίνωσης δεν αποδεικνύει τι ειπώθηκε κατ’ ιδίαν· μέχρι στιγμής, όμως, κανένας Αμερικανός αξιωματούχος δεν έχει δηλώσει δημόσια ότι στηρίζει τη βάση.

Η Βαρσοβία επιδιώκει εδώ και μήνες μια τέτοια συμφωνία. Στις 16 Ιουνίου, η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ εξουσιοδότησε τον υπουργό Άμυνας να ετοιμάσει πρόταση με τοποθεσία, υποδομές, κόστος και πολωνική χρηματοδότηση (Monitor Polski). Πρόκειται για εντολή διαπραγμάτευσης, όχι για συμφωνία. Η Πολωνία μπορεί να προσφέρει γη και χρήματα και πρέπει να εγκρίνει κάθε τοποθεσία, αλλά η κυβέρνηση Τραμπ θα αποφασίσει ποια αμερικανική μονάδα, αν τελικά σταλεί κάποια, θα εγκατασταθεί εκεί, ενώ το Κογκρέσο ελέγχει τις σχετικές δαπάνες για αμερικανικά έργα.

Τι θα άλλαζε στην πράξη η «μονιμότητα»

Στην Πολωνία υπάρχουν ήδη μόνιμες αμερικανικές εγκαταστάσεις. Ανάμεσά τους είναι το προωθημένο αρχηγείο του V Σώματος Στρατού, το οποίο κατευθύνει τις αμερικανικές χερσαίες δυνάμεις στην περιοχή, και μια φρουρά στο Camp Kościuszko, στο Πόζναν (Στρατός των ΗΠΑ). Η φρουρά παρέχει στέγαση, διοικητική υποστήριξη και εφοδιασμό σε μονάδες που περνούν από την περιοχή. Ούτε το αρχηγείο ούτε η φρουρά σημαίνουν ότι μάχιμη μονάδα έχει μόνιμη έδρα στην Πολωνία.

Οι περισσότεροι Αμερικανοί στρατιώτες στην Πολωνία υπηρετούν με εναλλασσόμενες αποστολές: μια μονάδα φεύγει και άλλη παίρνει τη θέση της. Φέτος φάνηκε η αδυναμία αυτού του μοντέλου, όταν τον Μάιο ο αμερικανικός στρατός ακύρωσε την ανάπτυξη τεθωρακισμένης ταξιαρχίας περίπου 4.000 στρατιωτών που κατευθύνονταν στην Πολωνία (Defense News).

Λίγες ημέρες αργότερα, στις 19 Μαΐου, το Πεντάγωνο ανακοίνωσε ότι θα διατηρήσει στην Ευρώπη τρεις από αυτές τις προσωρινά ανεπτυγμένες ταξιαρχίες αντί για τέσσερις (ανακοίνωση του Πενταγώνου). Τον Σεπτέμβριο, η Ουάσιγκτον επιβεβαίωσε ότι ο αριθμός είχε μειωθεί από πέντε (To Brief).

Εδώ βρίσκεται η σημασία της μονιμότητας. Μια εναλλασσόμενη αποστολή μπορεί απλώς να μην ανανεωθεί, αν το Πεντάγωνο σταματήσει να στέλνει την επόμενη μονάδα, όπως έδειξε η ακύρωση του Μαΐου. Αντίθετα, για να αποσυρθεί μονάδα που σταθμεύει στην Πολωνία μαζί με τις οικογένειες και τις εγκαταστάσεις της, θα απαιτούνταν συνειδητή και ορατή απόφαση. Η Ουάσιγκτον θα μπορούσε και πάλι να την πάρει, αλλά δύσκολα θα το έκανε χωρίς να γίνει αντιληπτό.

Ένα κτίριο από μόνο του δεν λέει πολλά για τη δύναμη των στρατευμάτων. Αν η νέα βάση απλώς στεγάσει μονάδες που ήδη εναλλάσσονται στην Πολωνία, η ευρωπαϊκή παρουσία τους θα αποκτήσει μεγαλύτερη διάρκεια, χωρίς να αυξηθεί ο αριθμός των στρατιωτών. Νέα μάχιμη ισχύς θα προστεθεί μόνο αν ανατεθεί εκεί μια επιπλέον μονάδα.

Περισσότεροι σύμμαχοι διεκδικούν μερίδιο από λιγότερα στρατεύματα

Η Πολωνία καταθέτει την πρότασή της ενώ και γειτονικές χώρες διεκδικούν αμερικανική παρουσία, την ώρα που η Ουάσιγκτον επανεξετάζει τη δύναμή της στην Ευρώπη. Ο υπουργός Άμυνας της Λιθουανίας, Ρομπέρτας Κάουνας, δήλωσε στις 10 Νοεμβρίου ότι η πρόταση της χώρας του για μακροπρόθεσμη παρουσία αμερικανικών δυνάμεων θα σταλεί σύντομα στην Ουάσιγκτον (LRT). Ο πρόεδρος της Ρουμανίας, Νικουσόρ Νταν, είπε ότι το Βουκουρέστι πρότεινε να μοιραστεί το κόστος μιας μεγαλύτερης αμερικανικής παρουσίας (Calea Europeană).

Καμία δημοσιευμένη απόφαση δεν προβλέπει μεταφορά στρατευμάτων από έναν σύμμαχο σε άλλον. Κάθε κυβέρνηση προσφέρει χρήματα ή εγκαταστάσεις για να κρατήσει την αμερικανική προσοχή, ενώ ο αριθμός των προσωρινά ανεπτυγμένων αμερικανικών ταξιαρχιών στην Ευρώπη μειώνεται.

Στο δημόσιο αρχείο υπάρχει μια πολωνική πρόταση, μια θετική συνομιλία και ένα αμερικανικό έγγραφο για τη συνεργασία στην αμυντική βιομηχανία· δεν υπάρχει ανακοινωμένη αμερικανική δέσμευση για βάση. Αν η Ουάσιγκτον αποφασίσει τον Δεκέμβριο, θα πρέπει να προσδιορίσει ποια στρατεύματα θα σταλούν και από πού θα προέλθουν. Τότε θα φανεί αν η Ευρώπη αποκτά πρόσθετες δυνάμεις ή αν η Πολωνία απλώς εξασφαλίζει μια μόνιμη εγκατάσταση.