Η Πολωνία κρατά τα €123 Billion

Η Πολωνία έχει χαράξει σαφή γραμμή: το προτεινόμενο μερίδιό της, ύψους 123 δισ. ευρώ, στον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ δεν είναι αντικείμενο διαπραγμάτευσης (gov.pl, Polskie Radio). Η Γερμανία και πέντε ακόμη εύπορα κράτη-μέλη ζητούν να μειωθεί κατά εκατοντάδες δισεκατομμύρια το σχέδιο δαπανών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που πλησιάζει τα 2 τρισ. ευρώ. Το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, δηλαδή το δεσμευτικό επταετές ανώτατο όριο δαπανών της ΕΕ, απαιτεί ομοφωνία και από τις 27 κυβερνήσεις· πρακτικά, κάθε χώρα μπορεί να μπλοκάρει τη συμφωνία. Γι’ αυτό και η σύγκρουση δεν είναι απλή άσκηση πίεσης, αλλά διαπραγμάτευση με πραγματικό βέτο και από τις δύο πλευρές.

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα μεταβαίνει στη Βαρσοβία στις 9 Σεπτεμβρίου, στο πλαίσιο τετραήμερης περιοδείας σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, για να μετρήσει τις θέσεις των κυβερνήσεων πριν από τη σύνοδο κορυφής του Οκτωβρίου. Η Ιρλανδία, η οποία ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ και θα προεδρεύσει στις διαπραγματεύσεις μεταξύ των κρατών-μελών, θέλει συμφωνία έως τον Δεκέμβριο (Euronews, European Movement Ireland). Όπως σημειώναμε όταν το Βερολίνο οργάνωσε την περασμένη εβδομάδα το δικό του μπλοκ πίεσης (To Brief), ο χρόνος στενεύει και οι πλευρές παγιώνονται.

Τι καλύπτει στην πράξη το πολωνικό πακέτο

Τα 123 δισ. ευρώ δεν αφορούν μόνο δρόμους και γέφυρες. Σύμφωνα με το πολωνικό υπουργείο Ταμείων Ανάπτυξης, στο ίδιο εθνικό σχέδιο θα ενταχθούν οι επιχορηγήσεις συνοχής, οι αγροτικές ενισχύσεις, η διαχείριση των συνόρων, τα κονδύλια για τη μετανάστευση, οι αποζημιώσεις για την κλιματική μετάβαση και νέες δαπάνες που συνδέονται με την άμυνα (gov.pl). Μια περικοπή του συνολικού φακέλου δεν θα αφαιρούσε απλώς χρήματα από ένα πρόγραμμα· θα πίεζε ταυτόχρονα τους αγρότες, τη συνοριακή αστυνομία και τις περιφερειακές υποδομές.

Τα πολωνικά μέσα ενημέρωσης εκτιμούν ότι η χώρα θα καταβάλει περίπου 73 δισ. ευρώ στον προϋπολογισμό της ΕΕ κατά την ίδια περίοδο, αφήνοντας καθαρό όφελος περίπου 50 δισ. ευρώ, εφόσον διατηρηθεί ακέραιη η προτεινόμενη κατανομή (Next Gazeta, Interia). Η Πολωνία δεν υπερασπίζεται μόνη της αυτή τη γραμμή. Ο πρόεδρος της Ρουμανίας είπε στον Κόστα ότι η συνοχή και η γεωργία πρέπει να παραμείνουν ουσιαστικά χρηματοδοτημένες (Mediafax), ενώ το Βουκουρέστι αναφέρει ότι 17 κράτη-μέλη αμφισβητούν περικοπές περίπου 10 τοις εκατό στις αγροτικές και περιφερειακές δαπάνες που προβλέπει το σχέδιο της Επιτροπής (RRI). Η Ισπανία στηρίζει την ίδια θέση, υποστηρίζοντας ότι οι νέες δαπάνες για την άμυνα και την ανταγωνιστικότητα δεν πρέπει να απορροφήσουν τις αγροτικές επιδοτήσεις (Infobae).

Τι ζητούν οι καθαροί συνεισφορείς

Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς συγκάλεσε στις 27 Αυγούστου τη Δανία, την Ολλανδία, την Αυστρία, τη Φινλανδία και τη Σουηδία. Στην κοινή τους δήλωση, οι έξι χώρες ανέφεραν ότι το σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής πρέπει να μειωθεί «κατά αρκετές εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ με ισορροπημένο τρόπο» και ότι όλες οι κατηγορίες δαπανών, συμπεριλαμβανομένης της γεωργίας και της συνοχής, πρέπει να συμβάλουν στην εξοικονόμηση (Bundesregierung). Οι έξι απορρίπτουν επίσης νέο κοινό δανεισμό της ΕΕ (ORF). Με τους εθνικούς προϋπολογισμούς να στενεύουν, η προτεινόμενη αύξηση έως και 60 τοις εκατό είναι, κατά τη διατύπωση του Μερτς, «μη χρηματοδοτήσιμη» (FAZ).

Η Λιθουανία δείχνει γιατί η αντιπαράθεση δεν χωρίζεται καθαρά ανάμεσα σε χώρες που υπερασπίζονται τα αγροτικά και περιφερειακά κονδύλια και σε χώρες που ζητούν περισσότερες αμυντικές δαπάνες. Ο πρόεδρος Γκιτάνας Ναουσέντα είπε στον Κόστα στο Βίλνιους ότι ο προϋπολογισμός πρέπει να αντανακλά τη νέα πραγματικότητα ασφάλειας στην Ευρώπη, με περισσότερη χρηματοδότηση για την άμυνα και τη στρατιωτική κινητικότητα, αλλά ότι οι νέες προτεραιότητες «δεν πρέπει να αντιμετωπιστούν με αποδυνάμωση της πολιτικής συνοχής» (Delfi). Τα ανατολικά κράτη ζητούν και τα δύο. Αυτό σημαίνει ότι τα χρήματα δεν μπορούν απλώς να μεταφερθούν από έναν κωδικό δαπανών σε άλλον.

Η εξίσωση που δεν βγαίνει

Η άμυνα, η ανταγωνιστικότητα, οι δεσμεύσεις για την Ουκρανία και οι αποπληρωμές 149,3 δισ. ευρώ για τον δανεισμό της πανδημίας χρειάζονται όλες χρηματοδότηση (European Parliament). Αν προστατευθεί το πολωνικό πακέτο, αν η Ισπανία και η Ρουμανία θωρακίσουν τις αγροτικές δαπάνες και αν αυξηθεί η άμυνα, τότε οι καθαροί συνεισφορείς θα πληρώσουν περισσότερα, η ΕΕ θα δημιουργήσει νέες πηγές εσόδων ή κάτι άλλο θα περικοπεί. Ο επίτροπος Προϋπολογισμού Πιοτρ Σεραφίν δηλώνει αισιόδοξος ότι μπορεί να υπάρξει συμφωνία κατά την ιρλανδική προεδρία (Irish Times), ενώ ο Κόστα προειδοποιεί ότι, αν δεν υπάρξει συμφωνία πριν λήξουν τα προγράμματα το 2028, η χρηματοδότηση σε όλη την ήπειρο θα διακοπεί (Brussels Times).

Η αισιοδοξία όμως δεν αποτελεί διαπραγματευτική θέση. Μέχρι να απαντηθεί αν η ΕΕ θα αυξήσει τα έσοδά της, θα δεχθεί βαθύτερες περικοπές ή θα δανειστεί ξανά από κοινού, η κόκκινη γραμμή της Πολωνίας και η κόκκινη γραμμή της Γερμανίας θα βρίσκονται κάτω από το ίδιο δημοσιονομικό ανώτατο όριο. Μία από τις δύο θα μετακινηθεί.